Deel 1: Begrip en beginselen van het
jeugdrecht
Inhoud
1. Begrippen......................................................................................................................................3
2. Jeugdrecht in strikte zin.................................................................................................................4
2.1. Interventies...........................................................................................................................4
2.2. Doelgroepen..........................................................................................................................4
2.3. Kadering................................................................................................................................5
3. Principes van het jeugdrecht..........................................................................................................5
4. Enkele voorbeelden........................................................................................................................6
Inleiding: integrale jeugdhulp...............................................................................................................10
1.1. Situering..............................................................................................................................10
1.2. Actoren................................................................................................................................10
1.3. Principes van de Integrale Jeugdhulp..................................................................................11
1.4. Hulpcontinuïteit...................................................................................................................12
1.5. Uitbreidingswerven van het Decreet IJH.............................................................................13
Hoofdstuk 1: Vrijwillige jeugdhulp........................................................................................................14
1. Enkele begrippen.........................................................................................................................14
2. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ).................................................................................15
3. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ).......................................................................15
3.1. Toegangspoort.....................................................................................................................15
3.2. Team indicatiestelling..........................................................................................................17
3.3. Team jeugdhulpregie...........................................................................................................17
3.4. Bijzondere situaties.............................................................................................................18
3.5. Enkele voorbeelden.............................................................................................................19
4. Crisisjeugdhulp............................................................................................................................20
4.1. Procedure bij een crisissituatie............................................................................................20
4.2. Crisismeldpunt: het aanbod................................................................................................21
Hoofdstuk 2: Gemandateerde jeugdhulp in VOS..................................................................................22
1.1. Verontrustende opvoedingssituaties...................................................................................22
1
, 1.2. Aanmelding bij gemandateerde voorzieningen...................................................................22
1.3. Taken van de gemandateerde voorziening..........................................................................23
1.4. OCJ: Ondersteuningscentrum Jeugdzorg en het VK: Vertrouwenscentrum
kindermishandeling....................................................................................................................24
1.5. Enkele voorbeelden.............................................................................................................24
Hoofdstuk 3: Gerechtelijke jeugdhulp in VOS.......................................................................................25
1. Inleiding.......................................................................................................................................25
2. Jeugdhulpmaatregelen................................................................................................................26
2.1. Algemene jeugdhulpmaatregelen.......................................................................................26
2.2. Jeugdhulpmaatregelen bij hoogdringendheid.....................................................................29
3. Procedure....................................................................................................................................29
4. Uitvoering....................................................................................................................................30
4.1. Enkele voorbeelden.............................................................................................................30
1. Situering...........................................................................................................................................35
2. Toepassingsgebied............................................................................................................................36
2.1. Actoren.....................................................................................................................................36
2.2. Interventiegronden...................................................................................................................37
3. Grondbeginselen van het decreet....................................................................................................38
1. Voorbereidende rechtspleging en buitengerechtelijke afhandeling.................................................42
1.1. Sociale onderzoeksopdrachten.................................................................................................42
1.2. Afhandeling op het niveau van het OM....................................................................................43
2. Gerechtelijke afhandeling.................................................................................................................46
2.1. Voorlopige rechtspleging: maatregelen....................................................................................46
2.2. Rechtspleging ten gronde: sancties..........................................................................................50
2.2.1. Sancties............................................................................................................................50
2.2.2. Cumulatieve voorwaarden voor een lange detentie:.......................................................51
2.2.3. Onderzoeken vooraf aan een lange detentie...................................................................51
2.3. Uithandengeving......................................................................................................................52
2.3.1. Voorlopige rechtspleging:.................................................................................................52
2.3.2. Rechtspleging ten gronde:................................................................................................53
2.3.3. Rechtbanken bevoegd voor uithandengeving..................................................................53
2
, 2.4. Afdeling van een psychiatrische dienst.....................................................................................54
2.5. Interventies ten aanzien van ouders: jeugdwet........................................................................55
2.5.1. Het ouderlijk gezag:..........................................................................................................55
2.5.2. De ontzetting van het ouderlijk gezag:.............................................................................56
2.5.3. De jeugdrechter duidt een provoogd aan:........................................................................57
1. Begrippen
Jeugdrecht in brede zin
= regels die in het algemeen het welzijn en de ontplooiing van jongeren wil beschermen, waarborgen
en bevorderen.
gaan wij niet bespreken
Jeugdrecht in strikte zin
=overheidstussenkomst via specifieke instellingen en voorzieningen om bijzondere bijstand aan
jongeren te verlenen van wie het welzijn of de ontplooiing onvoldoende wordt gewaarborgd door
het gezinsmilieu en maatschappelijke voorzieningen.
3
, 2. Jeugdrecht in strikte zin
2.1. Interventies
Er zijn verschillende manieren om in het leven van kinderen tussen te komen.
1) Vrijwillige of buitengerechtelijke jeugdhulp
= rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp via:
Jeugdhulpaanbieders
Intersectorale toegangspoort (ITP)
Gemandateerde voorzieningen (GV)
2) Gedwongen of gerechtelijke jeugdhulp
= hulp op een moment dat een rechter beslissingen moet nemen via:
Openbaar ministerie (OM)
Sociale dienst (SD)
Jeugdrechter / jeugdrechtbank (JRB)
Dit is niet alleen voor delinquente jongeren, maar voor jongeren die in verontrustende
situaties opgroeien (geweld, misbruik, verwaarlozing,…). De kinderen zelf hebben niets
misdaan.
2.2. Doelgroepen
1) Jongeren in een verontrustende situatie (VOS)
Een situatie waarbij de hulpverleners terecht bang zijn dat de jongere zijn welzijn en ontplooiing
in gevaar komt.
Mogelijke interventies:
Vrijwillig of via gemandateerde voorzieningen (vrijwillig)
Gedwongen: men moet op een bepaald moment voor de jeugdrechter komen
2) Jongeren die een jeugddelict/misdrijf gepleegd hebben
= vroeger werd dit MOF genoemd, nu wordt er gesproken van een minderjarige delictpleger
Gedwongen voor de jeugdrechter verschijnen en een straf krijgen
4
jeugdrecht
Inhoud
1. Begrippen......................................................................................................................................3
2. Jeugdrecht in strikte zin.................................................................................................................4
2.1. Interventies...........................................................................................................................4
2.2. Doelgroepen..........................................................................................................................4
2.3. Kadering................................................................................................................................5
3. Principes van het jeugdrecht..........................................................................................................5
4. Enkele voorbeelden........................................................................................................................6
Inleiding: integrale jeugdhulp...............................................................................................................10
1.1. Situering..............................................................................................................................10
1.2. Actoren................................................................................................................................10
1.3. Principes van de Integrale Jeugdhulp..................................................................................11
1.4. Hulpcontinuïteit...................................................................................................................12
1.5. Uitbreidingswerven van het Decreet IJH.............................................................................13
Hoofdstuk 1: Vrijwillige jeugdhulp........................................................................................................14
1. Enkele begrippen.........................................................................................................................14
2. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ).................................................................................15
3. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ).......................................................................15
3.1. Toegangspoort.....................................................................................................................15
3.2. Team indicatiestelling..........................................................................................................17
3.3. Team jeugdhulpregie...........................................................................................................17
3.4. Bijzondere situaties.............................................................................................................18
3.5. Enkele voorbeelden.............................................................................................................19
4. Crisisjeugdhulp............................................................................................................................20
4.1. Procedure bij een crisissituatie............................................................................................20
4.2. Crisismeldpunt: het aanbod................................................................................................21
Hoofdstuk 2: Gemandateerde jeugdhulp in VOS..................................................................................22
1.1. Verontrustende opvoedingssituaties...................................................................................22
1
, 1.2. Aanmelding bij gemandateerde voorzieningen...................................................................22
1.3. Taken van de gemandateerde voorziening..........................................................................23
1.4. OCJ: Ondersteuningscentrum Jeugdzorg en het VK: Vertrouwenscentrum
kindermishandeling....................................................................................................................24
1.5. Enkele voorbeelden.............................................................................................................24
Hoofdstuk 3: Gerechtelijke jeugdhulp in VOS.......................................................................................25
1. Inleiding.......................................................................................................................................25
2. Jeugdhulpmaatregelen................................................................................................................26
2.1. Algemene jeugdhulpmaatregelen.......................................................................................26
2.2. Jeugdhulpmaatregelen bij hoogdringendheid.....................................................................29
3. Procedure....................................................................................................................................29
4. Uitvoering....................................................................................................................................30
4.1. Enkele voorbeelden.............................................................................................................30
1. Situering...........................................................................................................................................35
2. Toepassingsgebied............................................................................................................................36
2.1. Actoren.....................................................................................................................................36
2.2. Interventiegronden...................................................................................................................37
3. Grondbeginselen van het decreet....................................................................................................38
1. Voorbereidende rechtspleging en buitengerechtelijke afhandeling.................................................42
1.1. Sociale onderzoeksopdrachten.................................................................................................42
1.2. Afhandeling op het niveau van het OM....................................................................................43
2. Gerechtelijke afhandeling.................................................................................................................46
2.1. Voorlopige rechtspleging: maatregelen....................................................................................46
2.2. Rechtspleging ten gronde: sancties..........................................................................................50
2.2.1. Sancties............................................................................................................................50
2.2.2. Cumulatieve voorwaarden voor een lange detentie:.......................................................51
2.2.3. Onderzoeken vooraf aan een lange detentie...................................................................51
2.3. Uithandengeving......................................................................................................................52
2.3.1. Voorlopige rechtspleging:.................................................................................................52
2.3.2. Rechtspleging ten gronde:................................................................................................53
2.3.3. Rechtbanken bevoegd voor uithandengeving..................................................................53
2
, 2.4. Afdeling van een psychiatrische dienst.....................................................................................54
2.5. Interventies ten aanzien van ouders: jeugdwet........................................................................55
2.5.1. Het ouderlijk gezag:..........................................................................................................55
2.5.2. De ontzetting van het ouderlijk gezag:.............................................................................56
2.5.3. De jeugdrechter duidt een provoogd aan:........................................................................57
1. Begrippen
Jeugdrecht in brede zin
= regels die in het algemeen het welzijn en de ontplooiing van jongeren wil beschermen, waarborgen
en bevorderen.
gaan wij niet bespreken
Jeugdrecht in strikte zin
=overheidstussenkomst via specifieke instellingen en voorzieningen om bijzondere bijstand aan
jongeren te verlenen van wie het welzijn of de ontplooiing onvoldoende wordt gewaarborgd door
het gezinsmilieu en maatschappelijke voorzieningen.
3
, 2. Jeugdrecht in strikte zin
2.1. Interventies
Er zijn verschillende manieren om in het leven van kinderen tussen te komen.
1) Vrijwillige of buitengerechtelijke jeugdhulp
= rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp via:
Jeugdhulpaanbieders
Intersectorale toegangspoort (ITP)
Gemandateerde voorzieningen (GV)
2) Gedwongen of gerechtelijke jeugdhulp
= hulp op een moment dat een rechter beslissingen moet nemen via:
Openbaar ministerie (OM)
Sociale dienst (SD)
Jeugdrechter / jeugdrechtbank (JRB)
Dit is niet alleen voor delinquente jongeren, maar voor jongeren die in verontrustende
situaties opgroeien (geweld, misbruik, verwaarlozing,…). De kinderen zelf hebben niets
misdaan.
2.2. Doelgroepen
1) Jongeren in een verontrustende situatie (VOS)
Een situatie waarbij de hulpverleners terecht bang zijn dat de jongere zijn welzijn en ontplooiing
in gevaar komt.
Mogelijke interventies:
Vrijwillig of via gemandateerde voorzieningen (vrijwillig)
Gedwongen: men moet op een bepaald moment voor de jeugdrechter komen
2) Jongeren die een jeugddelict/misdrijf gepleegd hebben
= vroeger werd dit MOF genoemd, nu wordt er gesproken van een minderjarige delictpleger
Gedwongen voor de jeugdrechter verschijnen en een straf krijgen
4
