Samenvatting politieke en sociale
leerstelsels
Inleiding
Hoofdstuk 1: de ontrafeling van de middeleeuwse orde (1450-
1650)
Ontstaan kapitalisme
4 belangrijke politieke & maatschappelijke gebeurtenissen
Wetenschappelijke vooruitgang en de geleidelijke emancipatie van
de politiek.
Het einde van de katholieke hegemonie: reformatie en
contrareformatie.
Koloniale ontmoetingen: het dispuut van Valladolid
De Engelse burgeroorlog
Kapitalisme: veranderingen van economische en sociale processen
vormden een nieuw systeem, maar toen sprak men nog niet van
kapitalisme.
Kapitalisme is spontaan ontstaan.
Opstand protestantisme en de opstand van de contrareformatie van de
kerk.
Koloniale ontmoetingen: Spaanse aangelegenheid, niet enkel
handeldrijven met die mensen maar hun rijkdom afnemen of dat nu mocht
of niet. De manier waarop werd ook besproken.
1. Wetenschap & emancipatie van de politiek
Leonardo Da Vinci (1452-1519)
Het logische en experimentele
Veranderende economische verhoudingen in een
verdeeld Italië – Mercantilisme
Ontvoogding en secularisering (het proces
waarbij religie haar invloed in de samenleving
verliest)
1
,Periode van de Renaissance (wedergeboorte, terugkeer naar het verleden,
de werken van de oudheid)
Geloof naar de toekomst kijken, de mens staat centraal
Leonardo keek constant om zich heen, begeestert over hoe de natuur in
elkaar zat, zag in dat als je naar de details kijkt dat je dan de werking van
de natuur kan doorgronden. Via het detaillistische kun je het grote verhaal
van de natuur doorgronden. Ook één van de eerste die experimenten deed
om te zien
- een van de eerste die niet uit het godsbeeld vertrok, maar de details om
een groot verhaal uit te drukken.
- logische (wiskundige) en experimentele vormden de grondlagen van
wetenschappelijk onderzoek
Da Vinci: leefde in Firenze om kunst en wetenschap uit te voeren.
Hij zag veranderingen in de maatschappij: meer verhandelen, eenmaking
Italië nodig
Mercantilisme: handel aanwakkeren, taak van de heerser om de handel te
ondersteunen zodat het gestimuleerd werd.
Een staat zorgt voor structuur en veiligheid: geld en waarden,
grensbewaking
Er moet ergens een structuur zijn zodat rovers niet de vrije hand krijgen.
Probleem lag bij de handel wat leidt tot ontvoogding
Politiek gaat zich emanciperen van het religieuze.
Nicollo Machiavelli (1469-1527)
Il principe (= de heerser)
2
, Weg van de moraal?
Menselijke natuur?
Secularisering van de politiek
Secularisering ≠ antireligieus
La raison d’état
Privaat bezit
Populair Machiavellisme
Brak met traditionele manieren van schrijven.
Vorstenspiegels: werken die de ideale houding van de koning beschrijven.
Zijn interesse:
Niet hoe de koning zich zou moeten gedragen maar hoe hij zich
gedroeg om zijn doel te bereiken.
Beschreef het werkelijke van de vorst. Introduceerde de meer
wetenschappelijke blik op het maatschappelijk gedrag, het gedrag
van een koning, de geleidelijke secularisering van de politiek.
Kritiek op de kerk:
Secularisering tegen het instituut
De kerkelijke leiding in Rome vertoonde vaak slecht gedrag
(hypocriet, houdt zichzelf niet aan de regels)
De kerk had zelf ambities om heilig te zijn, heilig Rooms rijk te
creëren, paus de macht
Italië moet een groter geheel worden
Kritiek moraal & kritiek politiek economisch
Religie als cement: houdt mensen bij elkaar, moet niet dicteren hoe we
ons gedragen.
Centraal: staat, staatsrede, afbouw tolmuren
Staatsrede naschreven
Machiavellisme: als we een doel hebben dan mogen we alle mogelijke
middelen gebruiken om dat doel te bereiken (list, bedrog). Niet aan het
privaat bezit komen.
3
, Vrijheid
De zekerheid voor mensen dat hun privaat bezit onaantastbaar was,
de staat is er om het privaat bezit te beschermen.
Bezit: de man, vrouwen en kinderen privaat bezit
Slotsom: zijn pragmatische primeert altijd, de koning moet gevreesd
worden, de vrees van de bevolking (vandaag denken we het omgekeerd),
veiliger om te kiezen om gevreesd te zijn, of men van je houdt hangt af
van de mensen, vrezen hangt van uzelf af.
Thomas More (1478-1535)
Utopia
Deel 1: beschrijving van de sociale en economische veranderingen
in Engeland (kapitalisme)
Deel 2: beschrijving van de ideale maatschappij
Utopisme
Afwijzen van de bestaande, onrechtvaardige orde op basis van
religieuze en/of morele gronden, projectie van een ideaal in een
andere, denkbeeldige wereld.
Engeland, streven naar de perfecte plaats/gemeenschap.
Thomas More
Vertelt het verhaal van een avonturier die op een ideaal paradijs
aankomt.
Beschrijft de veranderingen op sociaaleconomisch vlak.
Humanist: had bepaalde morele waarden en projecteerde deze
Religieus
4
leerstelsels
Inleiding
Hoofdstuk 1: de ontrafeling van de middeleeuwse orde (1450-
1650)
Ontstaan kapitalisme
4 belangrijke politieke & maatschappelijke gebeurtenissen
Wetenschappelijke vooruitgang en de geleidelijke emancipatie van
de politiek.
Het einde van de katholieke hegemonie: reformatie en
contrareformatie.
Koloniale ontmoetingen: het dispuut van Valladolid
De Engelse burgeroorlog
Kapitalisme: veranderingen van economische en sociale processen
vormden een nieuw systeem, maar toen sprak men nog niet van
kapitalisme.
Kapitalisme is spontaan ontstaan.
Opstand protestantisme en de opstand van de contrareformatie van de
kerk.
Koloniale ontmoetingen: Spaanse aangelegenheid, niet enkel
handeldrijven met die mensen maar hun rijkdom afnemen of dat nu mocht
of niet. De manier waarop werd ook besproken.
1. Wetenschap & emancipatie van de politiek
Leonardo Da Vinci (1452-1519)
Het logische en experimentele
Veranderende economische verhoudingen in een
verdeeld Italië – Mercantilisme
Ontvoogding en secularisering (het proces
waarbij religie haar invloed in de samenleving
verliest)
1
,Periode van de Renaissance (wedergeboorte, terugkeer naar het verleden,
de werken van de oudheid)
Geloof naar de toekomst kijken, de mens staat centraal
Leonardo keek constant om zich heen, begeestert over hoe de natuur in
elkaar zat, zag in dat als je naar de details kijkt dat je dan de werking van
de natuur kan doorgronden. Via het detaillistische kun je het grote verhaal
van de natuur doorgronden. Ook één van de eerste die experimenten deed
om te zien
- een van de eerste die niet uit het godsbeeld vertrok, maar de details om
een groot verhaal uit te drukken.
- logische (wiskundige) en experimentele vormden de grondlagen van
wetenschappelijk onderzoek
Da Vinci: leefde in Firenze om kunst en wetenschap uit te voeren.
Hij zag veranderingen in de maatschappij: meer verhandelen, eenmaking
Italië nodig
Mercantilisme: handel aanwakkeren, taak van de heerser om de handel te
ondersteunen zodat het gestimuleerd werd.
Een staat zorgt voor structuur en veiligheid: geld en waarden,
grensbewaking
Er moet ergens een structuur zijn zodat rovers niet de vrije hand krijgen.
Probleem lag bij de handel wat leidt tot ontvoogding
Politiek gaat zich emanciperen van het religieuze.
Nicollo Machiavelli (1469-1527)
Il principe (= de heerser)
2
, Weg van de moraal?
Menselijke natuur?
Secularisering van de politiek
Secularisering ≠ antireligieus
La raison d’état
Privaat bezit
Populair Machiavellisme
Brak met traditionele manieren van schrijven.
Vorstenspiegels: werken die de ideale houding van de koning beschrijven.
Zijn interesse:
Niet hoe de koning zich zou moeten gedragen maar hoe hij zich
gedroeg om zijn doel te bereiken.
Beschreef het werkelijke van de vorst. Introduceerde de meer
wetenschappelijke blik op het maatschappelijk gedrag, het gedrag
van een koning, de geleidelijke secularisering van de politiek.
Kritiek op de kerk:
Secularisering tegen het instituut
De kerkelijke leiding in Rome vertoonde vaak slecht gedrag
(hypocriet, houdt zichzelf niet aan de regels)
De kerk had zelf ambities om heilig te zijn, heilig Rooms rijk te
creëren, paus de macht
Italië moet een groter geheel worden
Kritiek moraal & kritiek politiek economisch
Religie als cement: houdt mensen bij elkaar, moet niet dicteren hoe we
ons gedragen.
Centraal: staat, staatsrede, afbouw tolmuren
Staatsrede naschreven
Machiavellisme: als we een doel hebben dan mogen we alle mogelijke
middelen gebruiken om dat doel te bereiken (list, bedrog). Niet aan het
privaat bezit komen.
3
, Vrijheid
De zekerheid voor mensen dat hun privaat bezit onaantastbaar was,
de staat is er om het privaat bezit te beschermen.
Bezit: de man, vrouwen en kinderen privaat bezit
Slotsom: zijn pragmatische primeert altijd, de koning moet gevreesd
worden, de vrees van de bevolking (vandaag denken we het omgekeerd),
veiliger om te kiezen om gevreesd te zijn, of men van je houdt hangt af
van de mensen, vrezen hangt van uzelf af.
Thomas More (1478-1535)
Utopia
Deel 1: beschrijving van de sociale en economische veranderingen
in Engeland (kapitalisme)
Deel 2: beschrijving van de ideale maatschappij
Utopisme
Afwijzen van de bestaande, onrechtvaardige orde op basis van
religieuze en/of morele gronden, projectie van een ideaal in een
andere, denkbeeldige wereld.
Engeland, streven naar de perfecte plaats/gemeenschap.
Thomas More
Vertelt het verhaal van een avonturier die op een ideaal paradijs
aankomt.
Beschrijft de veranderingen op sociaaleconomisch vlak.
Humanist: had bepaalde morele waarden en projecteerde deze
Religieus
4
