HOOFDSTUK 4 – DE HEDENDAAGSE STAD
Hoe zullen onze huidige Vlaamse steden moeten evolueren om dense, levendige, veilige en groene steden te
worden?
- 2-verdieners, met kinderen. Want er wonen veel 2-verdieners, maar vanaf ze kinderen hebben, vertrekken
ze terug uit de stad.
KIJK OP DE HEDENDAAGSE STAD EN HAAR NIEUWE (WOON)STRUCTUREN
Er is een tijd geweest waarin men dacht dat de nieuwe mogelijkheden van de technologie alle problemen in
verband met de leefbaarheid van onze steden zouden oplossen.
Vanaf de jaren ’60 werden we geconfronteerd met een enorme afbraak in onze steden,
vervreemdingsverschijnselen, milieu- en mobiliteitsproblemen, toenemende criminaliteit…
De ‘technologische stad’ en de ‘bureaucratische stad’ hebben de verwachtingen niet ingelost.
Conclusie:
- Meer rekening houden met de wensen van de bevolking.
- Inspiratie halen uit de kwaliteit van historisch gegroeide steden.
Sinds het opstellen van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (1997) is er opnieuw veel aandacht gegaan
naar het aspect ‘wonen’ binnen de ruimtelijke ordening.
Totaal gebrek aan wetgeving (1962). Daarvoor mocht je bouwen wat en waar je wou.
Foute politieke keuzes
Gezinsverdunning
Toegenomen persoonlijke mobiliteit
Veranderende woonappreciatie
LINTBEBOUWING
OPEN RUIMTE ALS OVERLOOP VOOR STEDELIJKE FUNCTIES
Deze meerwaarde uit zich onder meer in:
- Een zuiniger ruimtegebruik en dus lagere maatschappelijke kosten.
- Een verhoogde efficiëntie voor het functioneren van de voorzieningen (onder meer collectief/openbaar
vervoer).
- Een breder draagvlak voor hoogwaardige economische voorzieningen.
- Bouwen van de open ruimte:
o Verweven en bundelen van functies
o Hedendaagse gezinnen hebben geen ‘klassieke’ wooneisen
o Mobiliteit + nabijheidsvoorzieningen
DE UITBREIDING VAN DE STEDELIJKHEID OVER GANS VLAANDEREN
In 1996 leefden er 2,6 miljard mensen in een stedelijke context. In 2016 waren het er reeds 4 miljard. In 2050
zal 66% van de wereldbevolking urbaan wonen en zullen er dubbel zoveel mensen als vandaag de stad
bewonen. Maar hoe zullen deze globale tendensen onze Vlaamse steden beïnvloeden? Hoe zullen wij omgaan
met de nood aan 550.000 nieuwe woningen? tegen 2050.
Door meer dan 130 jaar geen beleid omtrent ruimtelijke ordening te voeren, kwam België rond 1960 dicht bij
een “onbewoonbaarheid”.
, BRV EN BOUWSHIFT
Uit alle beschikbare data (Europees en Vlaams) blijkt keer op keer dat Vlaanderen de absoluut slechte leerling
uit de (ruimtelijke ordening) klas is.
Zo kent Vlaanderen een ruimtebeslag van 33% (1/3 van de volledige oppervlakte van Vlaanderen). Landbouw
neemt echter net niet de helft van de totale grondoppervlakte van Vlaanderen in! Dit wil zeggen dat ‘natuur’
amper 1/5e van ons grondoppervlak inneemt… waarvan nog geen 3% beschermd natuurreservaat is. Een
Europees laagterecord. FOUTE BELEIDSKEUZES.
Naast het huidige ruimtebeslag loopt Vlaanderen ook enorm ruimtebeslagrisicio.
Naast het huidig ruimtebeslag werd ook het ruimtebeslagrisico berekend. Hieronder verstaan we alle gronden
die een harde bestemming hebben maar nog niet ingenomen worden door ruimtebeslag met andere woorden
alle vormen van menselijke nederzetting. Het zijn dus gronden die op basis van hun bestemming in aanmerking
komen om door ruimtebeslag ingenomen te worden. Dit gaat om 60.000 ha (ofwel 600.000.000 vierkante
meter ofwel 80.000 voetbalvelden).
We moeten dus anders (slimmer) gaan bouwen, wonen en werken: de bouwshift. De Vlaamse Regering keurde
in 2018 de strategische visie van de BRV goed. Over de beleidskaders geraakte de Vlaamse Regering het nog
niet eens, het ontbreekt hen nog aan de nodige politieke moed.
Net die zijn nodig om het BRV in de praktijk om te zetten (aankondigingspolitiek).
De ambitie van het toekomstige BRV is wel al duidelijk: we zullen voortaan meer rendement moeten halen uit
de reeds ingenomen ruimte waardoor het aansnijden van open ruimte de uitzondering wordt. Versnipperd
ruimtegebruik heeft er in de afgelopen decennia voor gezorgd dat we verspreid zijn gaan leven, wonen en
werken…
Om die ambities kracht bij te zette, formuleert de strategische visie het doel om het gemiddeld bijkomend
ruimtebeslag terug te dringen van de huidige 5,1 ha per dag naar drie hectare per dag in 2025. De inname van
bijkomende open ruimte moet tegen 2040 volledig gestopt zijn.
Voor wie zijn bouwgrond plots anders bestemd ziet, komt er een oplossing.
BV. een eerlijke vergoeding, een ruil, bouwrechten op een andere locatie.
De Vlaamse overheid wil mensen ook aanmoedigen om kleiner te gaan wonen en dit vooral in stads- of
dorpskernen.
In het BRV zit met de bouwshift de cruciale strategie om Vlaanderen leefbaar te houden!
- Niet bouwen inbos, overstromingsgebied of slecht bereikbare plaatsen
o 57.500ha overtollige bouwgrond schrappen.
- Compacte kernen in dorpen en steden
o Meer sociaal leven
o Goede infrastructuur
o Beter bereikbaar
DUURZAME STEDEN
De bevolking groeit in Vlaanderen van 6,9 (2024) naar 7,8 miljoen mensen in 2060. De groei komt, in
tegenstelling tot het verleden, steeds meer samen in en rond de grote steden door hun hogere natuurlijke
aanwas én hun functie als migratiepoorten.
Het ruimtelijk beleid heeft dan ook vanaf midden jaren negentig bijgedragen tot de aantrekkingskracht en
opleving van de steden.
Hoe zullen onze huidige Vlaamse steden moeten evolueren om dense, levendige, veilige en groene steden te
worden?
- 2-verdieners, met kinderen. Want er wonen veel 2-verdieners, maar vanaf ze kinderen hebben, vertrekken
ze terug uit de stad.
KIJK OP DE HEDENDAAGSE STAD EN HAAR NIEUWE (WOON)STRUCTUREN
Er is een tijd geweest waarin men dacht dat de nieuwe mogelijkheden van de technologie alle problemen in
verband met de leefbaarheid van onze steden zouden oplossen.
Vanaf de jaren ’60 werden we geconfronteerd met een enorme afbraak in onze steden,
vervreemdingsverschijnselen, milieu- en mobiliteitsproblemen, toenemende criminaliteit…
De ‘technologische stad’ en de ‘bureaucratische stad’ hebben de verwachtingen niet ingelost.
Conclusie:
- Meer rekening houden met de wensen van de bevolking.
- Inspiratie halen uit de kwaliteit van historisch gegroeide steden.
Sinds het opstellen van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (1997) is er opnieuw veel aandacht gegaan
naar het aspect ‘wonen’ binnen de ruimtelijke ordening.
Totaal gebrek aan wetgeving (1962). Daarvoor mocht je bouwen wat en waar je wou.
Foute politieke keuzes
Gezinsverdunning
Toegenomen persoonlijke mobiliteit
Veranderende woonappreciatie
LINTBEBOUWING
OPEN RUIMTE ALS OVERLOOP VOOR STEDELIJKE FUNCTIES
Deze meerwaarde uit zich onder meer in:
- Een zuiniger ruimtegebruik en dus lagere maatschappelijke kosten.
- Een verhoogde efficiëntie voor het functioneren van de voorzieningen (onder meer collectief/openbaar
vervoer).
- Een breder draagvlak voor hoogwaardige economische voorzieningen.
- Bouwen van de open ruimte:
o Verweven en bundelen van functies
o Hedendaagse gezinnen hebben geen ‘klassieke’ wooneisen
o Mobiliteit + nabijheidsvoorzieningen
DE UITBREIDING VAN DE STEDELIJKHEID OVER GANS VLAANDEREN
In 1996 leefden er 2,6 miljard mensen in een stedelijke context. In 2016 waren het er reeds 4 miljard. In 2050
zal 66% van de wereldbevolking urbaan wonen en zullen er dubbel zoveel mensen als vandaag de stad
bewonen. Maar hoe zullen deze globale tendensen onze Vlaamse steden beïnvloeden? Hoe zullen wij omgaan
met de nood aan 550.000 nieuwe woningen? tegen 2050.
Door meer dan 130 jaar geen beleid omtrent ruimtelijke ordening te voeren, kwam België rond 1960 dicht bij
een “onbewoonbaarheid”.
, BRV EN BOUWSHIFT
Uit alle beschikbare data (Europees en Vlaams) blijkt keer op keer dat Vlaanderen de absoluut slechte leerling
uit de (ruimtelijke ordening) klas is.
Zo kent Vlaanderen een ruimtebeslag van 33% (1/3 van de volledige oppervlakte van Vlaanderen). Landbouw
neemt echter net niet de helft van de totale grondoppervlakte van Vlaanderen in! Dit wil zeggen dat ‘natuur’
amper 1/5e van ons grondoppervlak inneemt… waarvan nog geen 3% beschermd natuurreservaat is. Een
Europees laagterecord. FOUTE BELEIDSKEUZES.
Naast het huidige ruimtebeslag loopt Vlaanderen ook enorm ruimtebeslagrisicio.
Naast het huidig ruimtebeslag werd ook het ruimtebeslagrisico berekend. Hieronder verstaan we alle gronden
die een harde bestemming hebben maar nog niet ingenomen worden door ruimtebeslag met andere woorden
alle vormen van menselijke nederzetting. Het zijn dus gronden die op basis van hun bestemming in aanmerking
komen om door ruimtebeslag ingenomen te worden. Dit gaat om 60.000 ha (ofwel 600.000.000 vierkante
meter ofwel 80.000 voetbalvelden).
We moeten dus anders (slimmer) gaan bouwen, wonen en werken: de bouwshift. De Vlaamse Regering keurde
in 2018 de strategische visie van de BRV goed. Over de beleidskaders geraakte de Vlaamse Regering het nog
niet eens, het ontbreekt hen nog aan de nodige politieke moed.
Net die zijn nodig om het BRV in de praktijk om te zetten (aankondigingspolitiek).
De ambitie van het toekomstige BRV is wel al duidelijk: we zullen voortaan meer rendement moeten halen uit
de reeds ingenomen ruimte waardoor het aansnijden van open ruimte de uitzondering wordt. Versnipperd
ruimtegebruik heeft er in de afgelopen decennia voor gezorgd dat we verspreid zijn gaan leven, wonen en
werken…
Om die ambities kracht bij te zette, formuleert de strategische visie het doel om het gemiddeld bijkomend
ruimtebeslag terug te dringen van de huidige 5,1 ha per dag naar drie hectare per dag in 2025. De inname van
bijkomende open ruimte moet tegen 2040 volledig gestopt zijn.
Voor wie zijn bouwgrond plots anders bestemd ziet, komt er een oplossing.
BV. een eerlijke vergoeding, een ruil, bouwrechten op een andere locatie.
De Vlaamse overheid wil mensen ook aanmoedigen om kleiner te gaan wonen en dit vooral in stads- of
dorpskernen.
In het BRV zit met de bouwshift de cruciale strategie om Vlaanderen leefbaar te houden!
- Niet bouwen inbos, overstromingsgebied of slecht bereikbare plaatsen
o 57.500ha overtollige bouwgrond schrappen.
- Compacte kernen in dorpen en steden
o Meer sociaal leven
o Goede infrastructuur
o Beter bereikbaar
DUURZAME STEDEN
De bevolking groeit in Vlaanderen van 6,9 (2024) naar 7,8 miljoen mensen in 2060. De groei komt, in
tegenstelling tot het verleden, steeds meer samen in en rond de grote steden door hun hogere natuurlijke
aanwas én hun functie als migratiepoorten.
Het ruimtelijk beleid heeft dan ook vanaf midden jaren negentig bijgedragen tot de aantrekkingskracht en
opleving van de steden.
