Samenvatting FILOSOFIE: H2: DEEL 4 (les 5&6) - VIVES KORTRIJK BAMV

Dus zoals eerder gezegd gaan ze in de Antieke Tijd met ‘gevaar’ om
d.m.v. tragedies
- MAAR: er zijn nog andere manieren om daar mee om te gaan
- Filosofie en de uitvinding van de waarheid




- Gevaar begrepen ze als enerzijds het noodlot, maar ook Securitas
- Securitas = extern gevaar (van buitenaf), vijanden, aanslagen 
politiesysteem
- Vnl. betrekking op het organiseren van de gemeenschap – gevaar van
binnen/buiten
- Veiligheid werd iets militair, extern, pure ordehandhaving = Scytische
boogschutters
 Door de straten lopen met als doel de orde te handhaven, idem bij de
romeinen
 Niet zoals vandaag bij ons politie ook sociaal werker is, nee: pure
ordehandhaving

- Hoe mee omgaan?
- Enerzijds tragedies, anderzijds uitvinding van waarheid door filosofie
 Het uitvinden van de waarheid als een ideaal  dat is wat Plato deed
 Gedachte of ideaal van de staat, wat is de ideale staat, volmaakte
vorm, …

- SL is wat ze is, ze is in haar zijn gebaseerd = ze ligt vast, kan niet
veranderen, volmaakt
- Idee van staat = is wat het is, ze is dus niet gemaakt van meningen van
≠ mensen
- Democratie – Plato geen fan
 Wil de ideale, vaste ware staat, niet een die onderhevig is aan
verandering
 Democratie is dat wel, omdat mens denkt er zelf iets over te kunnen
zeggen

- Dus noodlot proberen beheersen: door ideale staat te denken
- Daarvoor vertrekken vanuit mens (behoeftig wezen) + wil die behoeften
te bevredigen
- Zo komen we tot arbeidsverdeling die de gemeenschap zal verdelen in
ideale vorm
- Ideale staat heeft dus 3 standen
 Boeren
 Wachters
 Filosoof = degene die boel samenhoudt + zorgt dat we gericht blijven
op volmaakte

- Elk van die standen heeft een ‘taak’ en moet daar een zekere deugd
voor hebben

,- Boeren: instaan materiele welvaart (ideale SL gebouwd uit economisch
fundament)
 Persoonlijk belang overstijgen, de concrete behoefte van mens
kunnen bevredigen
 Bepaalde DEUGDZAAMHEID nodig, deugd, ingetogenheid, soberheid,
nuchter, …
 Moeten nuchter weten/denken: ik wil goede oogst, dus wat moet ik
doen daarvoor

- Om een gemeenschap te vormen: algemeen belang in het oog houden
 wachters
 Besturen/organiseren SL door algemeen belang voorop te stellen i.p.v.
persoonlijk
 Daarvoor dus een andere deugd dan de boeren: moedig, standvastig
zijn

- Regeren van de SL: door de beste onder de wachters  de filosofen
 Die moeten deugd hebben van de wijsheid
 Zorgen dat algemene idee van ideale staat bewaakt blijft

- Politiek & ethiek vallen bij Plato dus samen, zijn gelijk aan elkaar vanaf
Plato
 Politiek: organiseren SL  1 deugd die SL in het ‘zijn’ houdt:
rechtvaardigheid
 Ethiek: wat moeten doen om goed te zijn?
 Ligt in deugdzaamheid (wat moet men zijn) ingetogenheid, nuchter,
standvastig, …

- Als je enkel kijkt naar het ideaal, de ideeën van staat  vanzelf het
goede doen
- Het goede kennen = het goede doen
- Manier om noodlot te beheersen, gericht zijn op volmaakte, … dan
behouden we grip
- Is een zeker streefdoel, die ideale staat

- Er is een zeker verlangen naar die ideale staat – dus EROS is het motief
(in antieke tijd)
- Verlangen naar deze politieke staat, of politieke utopie
- Iets dat je niet kan bereiken?
 Het ‘doel’ waar men naar streef om veiligheid te krijgen – utopische
belofte
 Enerzijds door via tragedie het noodlot in de ogen te kijken
 Anderzijds d.m.v. filosofie een soort waarheid te vinden (eeuwig,
onveranderlijk)


INLEIDING IN EEN NIEUWE TIJD: MIDDELEEUWEN
1. Vlucht naar de innerlijkheid
2. Het Christendom
3. Een nieuwe factor in de cultuur: de schepping

Als we van ene naar andere periode gaan, stilstaan bij: dat gebeurt niet zomaar
Vaak een drastische gebeurtenis waardoor het denken/denkbeeld verandert

, Waarom zijn we overgeschakeld naar de middeleeuwen rond de 3e à 4e eeuw
N.C.?

- Afvragen: wat gebeurt er in geschiedenis dat zo drastisch is dat we
anders denken?
 Mens gaat zich terugplooien op zichzelf  nadenken wat is goed
leven voor mezelf
 Dat is in de late antieke tijd opgekomen
 Dat is die vlucht naar de innerlijkheid

- Belangrijkste wijziging: 1 filosofie/manier van denken die er bovenuit
steekt!
 Nl. het Christendom (gaat van bepaald soort religie tot een filosofie
groeien)
 Uiteindelijk de volledige middeleeuwse periode doordrenken

- Belangrijkste gedachte in het Christendom: de scheppingsgedachte –
nieuw
- Die gedachte = uit het niets, ontstaat er IETS  creatio ex nihilio
 Uit het niets schept God de wereld – compleet nieuw (t.o.v. Plato en
Aristoteles)
 Uit het niet-zijn komt het zijn

We hebben dus de wereld met de mens erin
- Plato & Aristoteles  1e principe, oorzaak, … behoorde tot de
werkelijkheid
- In de middeleeuwen  1e principe, oorzaak, … ligt buiten de
werkelijkheid (GOD)
 Uit niets schept God de wereld, langzamerhand komt de gedachte:
ooit stopt dit
 Die wereld is eindig, MAAR: mens heeft gelukkig de mogelijkheid
terug bij God te komen  belangrijkste concept uit de middeleeuwen