HOOFDSTUK 1: INLEIDING EVIDENCE IN DE KLINISCHE PRAKTIJK
EBM
1. Shift van autoritair naar individueel kritisch denken
2. Stijging hoeveelheid informatie
3. Toegang tot informatie
4. Gap tussen evidence en praktijk
DE 5 STAPPEN VAN EBM
1. STEL EEN BEANTWOORDBARE VRAAG
o Effect? (PICO)
L P = patiënt: wie?
L I = interventie: wat? vb. medicatie, psychotherapie, …
L C = comparator: in vergelijking waarmee? vb. externe groep (RCT gouden standaard)
L O = outcome: om wat te bereiken? Statistisch en klinisch
L S = studie design
1
,o Diagnose? (PIRT)
L Patient
L Interventie
L Referentiestandaard
L Target condition
2. ZOEK DE BESTE EVIDENCE
o Primaire bronnen
L Medline
L Embase
L PsycLIT
L CINAHL
o Secundaire bronnen
L Systematic reviews
L Evidence based summaries
L Guidelines
3. BEOORDEEL DE EVIDENCE
o Is het geldig (valid)?
L Methode evalueren
o Is het belangrijk?
L Statistisch significant?
L Klinisch relevant?
o Kan het helpen?
L Implicaties voor de echte praktijk?
4. PAS DE EVIDENCE TOE
o Is mijn patiënt vergelijkbaar?
o Is de interventie realistisch voor mijn setting?
o Is de uitkomst relevant? Wat wil mijn patiënt?
5. EVALUEER HET PROCES
2
,HOOFDSTUK 2: ZOEKEN VAN KLINISCHE EVIDENCE
EVIDENCE-BASED ZOEKEN
STAP 1: PICO
o vb. 1: Cardiologie: een patiënt met hypertensie opgenomen voor een laparoscopische liesbreuk,
klampt u na de ingreep aan met de vraag of Tenormin (= atenolol), hetgeen hijzelf neemt, beter is
dan Selozok (= metoprolol), hetgeen zijn buurman neemt.
L P = patiënt met hypertensie
L I = atenolol
L C = metoprolol
L O = harde outcome is mortaliteit, surrogaat outcome is bloeddrukdaling
o vb. 2: Intensieve: Een man met diabetes is aan de beterhand na een septische shock, doch heeft een
aantal decubituswonden op hielen en stuit (3B). U heeft een discussie met de hoofdverpleegkundige
over het al dan niet debrideren en over de zalf en bedekking.
L P = decubitus / intensieve zorgen / diabetes
L I = chirurgisch debridement
L C = geen / conservatief
L O = genezing
o vb. 3: Intensieve: Bij een 81-jarige man met diabetes die aan de beterhand is na longoedeem, wordt
door een ijverige assistent een abdominaal aorta-aneurysma van 5,3 cm vastgesteld. De vasculair
chirurg stelt voor om onmiddellijk een endoprothese te plaatsen. Wat gaat u tegen de patiënt en
zijn familie zeggen?
L P = (inoperabele ?) man met klein aorta-aneurysma
L I = endoprothese
L C = geen / conservatief
L O = mortaliteit
3
, o vb. 4: Pediatrie: een bezorgde moeder vraagt u of haar baby meer kans heeft op koortsstuipen. U
weet dat de vader epilepsie heeft.
L P = baby met koorts
L I = familiale anamnese van epilepsie
L C = zonder familiale anamnese
L O = kans op koortsconvulsies
WAAR ZOEKEN?
GROTE DATABASES
o Medline
L 12 zoeksystemen, Pubmed gratis
L Niet altijd alle RCT’s gevonden in Medline
o Embase
L Europese variant Medline
o Cochrane Controlled Trial Register CENTRAL
o Web of Science, HTA-database, …
GESPECIALISEERDE DATABASES
o DARE (CRD) en HTA-database
o Praktijkrichtlijnen-websites
o Web of Science (voorheen: Science Citation Index)
o Psychological Abstracts (PsycINFO)
o Cumulative Index to Nursing and Allied Health
o CINAHL, British Nursing Index
o Biological Abstracts (BIOSIS)
o Allied and Alternative Medicine (AMED)
o PEDRO (physiotherapy)
“GREY LITERATURE”
o Abstracts van congressen, reports, …
4
EBM
1. Shift van autoritair naar individueel kritisch denken
2. Stijging hoeveelheid informatie
3. Toegang tot informatie
4. Gap tussen evidence en praktijk
DE 5 STAPPEN VAN EBM
1. STEL EEN BEANTWOORDBARE VRAAG
o Effect? (PICO)
L P = patiënt: wie?
L I = interventie: wat? vb. medicatie, psychotherapie, …
L C = comparator: in vergelijking waarmee? vb. externe groep (RCT gouden standaard)
L O = outcome: om wat te bereiken? Statistisch en klinisch
L S = studie design
1
,o Diagnose? (PIRT)
L Patient
L Interventie
L Referentiestandaard
L Target condition
2. ZOEK DE BESTE EVIDENCE
o Primaire bronnen
L Medline
L Embase
L PsycLIT
L CINAHL
o Secundaire bronnen
L Systematic reviews
L Evidence based summaries
L Guidelines
3. BEOORDEEL DE EVIDENCE
o Is het geldig (valid)?
L Methode evalueren
o Is het belangrijk?
L Statistisch significant?
L Klinisch relevant?
o Kan het helpen?
L Implicaties voor de echte praktijk?
4. PAS DE EVIDENCE TOE
o Is mijn patiënt vergelijkbaar?
o Is de interventie realistisch voor mijn setting?
o Is de uitkomst relevant? Wat wil mijn patiënt?
5. EVALUEER HET PROCES
2
,HOOFDSTUK 2: ZOEKEN VAN KLINISCHE EVIDENCE
EVIDENCE-BASED ZOEKEN
STAP 1: PICO
o vb. 1: Cardiologie: een patiënt met hypertensie opgenomen voor een laparoscopische liesbreuk,
klampt u na de ingreep aan met de vraag of Tenormin (= atenolol), hetgeen hijzelf neemt, beter is
dan Selozok (= metoprolol), hetgeen zijn buurman neemt.
L P = patiënt met hypertensie
L I = atenolol
L C = metoprolol
L O = harde outcome is mortaliteit, surrogaat outcome is bloeddrukdaling
o vb. 2: Intensieve: Een man met diabetes is aan de beterhand na een septische shock, doch heeft een
aantal decubituswonden op hielen en stuit (3B). U heeft een discussie met de hoofdverpleegkundige
over het al dan niet debrideren en over de zalf en bedekking.
L P = decubitus / intensieve zorgen / diabetes
L I = chirurgisch debridement
L C = geen / conservatief
L O = genezing
o vb. 3: Intensieve: Bij een 81-jarige man met diabetes die aan de beterhand is na longoedeem, wordt
door een ijverige assistent een abdominaal aorta-aneurysma van 5,3 cm vastgesteld. De vasculair
chirurg stelt voor om onmiddellijk een endoprothese te plaatsen. Wat gaat u tegen de patiënt en
zijn familie zeggen?
L P = (inoperabele ?) man met klein aorta-aneurysma
L I = endoprothese
L C = geen / conservatief
L O = mortaliteit
3
, o vb. 4: Pediatrie: een bezorgde moeder vraagt u of haar baby meer kans heeft op koortsstuipen. U
weet dat de vader epilepsie heeft.
L P = baby met koorts
L I = familiale anamnese van epilepsie
L C = zonder familiale anamnese
L O = kans op koortsconvulsies
WAAR ZOEKEN?
GROTE DATABASES
o Medline
L 12 zoeksystemen, Pubmed gratis
L Niet altijd alle RCT’s gevonden in Medline
o Embase
L Europese variant Medline
o Cochrane Controlled Trial Register CENTRAL
o Web of Science, HTA-database, …
GESPECIALISEERDE DATABASES
o DARE (CRD) en HTA-database
o Praktijkrichtlijnen-websites
o Web of Science (voorheen: Science Citation Index)
o Psychological Abstracts (PsycINFO)
o Cumulative Index to Nursing and Allied Health
o CINAHL, British Nursing Index
o Biological Abstracts (BIOSIS)
o Allied and Alternative Medicine (AMED)
o PEDRO (physiotherapy)
“GREY LITERATURE”
o Abstracts van congressen, reports, …
4
