ECONOMIE
LES 1
Hoe gaat het met de westerse economie?
- Redelijk goed
o (zeer) lage werkloosheid, veel vacatures, goed economisch herstel na corona en
energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven, (zeer) hoge beurskoersen,,…
- ‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
o Economie = systeem van productie en consumptie
▪ Als beursgenoteerde bedrijven het goed doen, maken ze veel winsten waardoor
de beurs goed & het goed gaat met de economie
• Beursgenoteerde bedrijven: bankier brengt bedrijf naar beurs -> kapitaal
in ruil voor aandelen
o Dus: een beursgenoteerd bedrijf is een onderneming die
eigendom kan zijn van iedereen die zijn aandelen koopt via de
beurs.
o Op een beurs: vraag & aanbod
Figuur 1 (dia 3): S&P 500 2016-2025; koersevolutie korf van 500 belangrijkste beursgenoteerde
ondernemingen van de VS
o grote succesverhalen, big tech bedrijven ->Hoge winstverwachting want hoge toename
▪ Een paar dipjes: april 2020 -> corona = even paniek & trump dip (laatste dipje)
• trump wist op voorhand dat de beursen hierdoor zullen dalen, hij wist
ook dat hij dingen ging zeggen om de beurs te laten stijgen
o op deze manier bespeelt hij de beurs en kan hij daar dus zelf
miljarden uithalen
1
,figuur 2 (dia 4)
➔ verschil VS en Europa: grote tech bedrijven
figuur 3 (dia 5)
➔ duitse economie doet het zeer goed
conclusie: de economie doet het zeer goed op vlak van de bedrijven -> de winst is hoog en is verwacht
steeds hoger te worden, MAAR verhaal is te simplistisch want economie is meer dan enkel en alleen
bedrijven
2
,boek: the profit paradox (Jan Eeckhout)
winst betekent niet meteen dat het goed gaat met economie
grote bedrijven brengen producten in de markt die ied wil kopen
- winstmarge = per euro die binnenkomt, welk deeltje daarvan is pure winst voor het bedrijf?
- Hoge winst:
o klein volume verkopen aan zeer hoge prijs
▪ vb. apple, want apple heeft veel macht. Bedrijven met weinig macht kunnen dit
niet
o macht -> kunstmatig -> bedrijven zijn rijk en kopen beloftevolle
jonge bedrijven op en doden deze -> latere concurrentie
elimineren => innovatie tegengaan
▪ vb. facebook, grote farmabedrijven doen dit
• doel: markt kunnen blijven domineren = killer
acquisitions
o winst maximaliseren door:
▪ bewust klein volume te verkopen -> loonontwikkeling
blijft laag, want de grote bedrijven werven niet aan +
minder jobmogelijkheden
o hoog volume verkopen aan lage prijs
▪ goed voor consument
▪ in competitieve markten waar er vergelijkbare producten worden verkocht, heb
je lage winstmarges (vb. broodjeszaken)
figuur dia 7: Markup = prijs – marginale kost (variabele kost per geproduceerde eenheid)
- de winstmarge stijgt overal in de wereld
3
, figuur dia 8:
- gemiddelde winstmarge -> in rechte lijn gestegen
- P50-bedrijf = mediaan bedrijf -> winstmarge blijft stabiel
o Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben hun
winst spectaculair verhoogd
▪ De bedrijven die het meest winst maken, daarvan is de winstmarge het meest
gestegen dus de bedrijven die vroeger al machtig waren & de markt konden
controleren zijn nu nog machtiger
• Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities,…
• Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
• Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren
(bvb via killer acquisitions): topbedrijven hebben macht, controleren
markt
Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op
Facebook is zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer duur,…)
DUS: toch niet zo goed met economie? Want grote bedrijven zorgen voor beperkte productie => lage
lonen, lage job mogelijkheden
4
LES 1
Hoe gaat het met de westerse economie?
- Redelijk goed
o (zeer) lage werkloosheid, veel vacatures, goed economisch herstel na corona en
energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven, (zeer) hoge beurskoersen,,…
- ‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
o Economie = systeem van productie en consumptie
▪ Als beursgenoteerde bedrijven het goed doen, maken ze veel winsten waardoor
de beurs goed & het goed gaat met de economie
• Beursgenoteerde bedrijven: bankier brengt bedrijf naar beurs -> kapitaal
in ruil voor aandelen
o Dus: een beursgenoteerd bedrijf is een onderneming die
eigendom kan zijn van iedereen die zijn aandelen koopt via de
beurs.
o Op een beurs: vraag & aanbod
Figuur 1 (dia 3): S&P 500 2016-2025; koersevolutie korf van 500 belangrijkste beursgenoteerde
ondernemingen van de VS
o grote succesverhalen, big tech bedrijven ->Hoge winstverwachting want hoge toename
▪ Een paar dipjes: april 2020 -> corona = even paniek & trump dip (laatste dipje)
• trump wist op voorhand dat de beursen hierdoor zullen dalen, hij wist
ook dat hij dingen ging zeggen om de beurs te laten stijgen
o op deze manier bespeelt hij de beurs en kan hij daar dus zelf
miljarden uithalen
1
,figuur 2 (dia 4)
➔ verschil VS en Europa: grote tech bedrijven
figuur 3 (dia 5)
➔ duitse economie doet het zeer goed
conclusie: de economie doet het zeer goed op vlak van de bedrijven -> de winst is hoog en is verwacht
steeds hoger te worden, MAAR verhaal is te simplistisch want economie is meer dan enkel en alleen
bedrijven
2
,boek: the profit paradox (Jan Eeckhout)
winst betekent niet meteen dat het goed gaat met economie
grote bedrijven brengen producten in de markt die ied wil kopen
- winstmarge = per euro die binnenkomt, welk deeltje daarvan is pure winst voor het bedrijf?
- Hoge winst:
o klein volume verkopen aan zeer hoge prijs
▪ vb. apple, want apple heeft veel macht. Bedrijven met weinig macht kunnen dit
niet
o macht -> kunstmatig -> bedrijven zijn rijk en kopen beloftevolle
jonge bedrijven op en doden deze -> latere concurrentie
elimineren => innovatie tegengaan
▪ vb. facebook, grote farmabedrijven doen dit
• doel: markt kunnen blijven domineren = killer
acquisitions
o winst maximaliseren door:
▪ bewust klein volume te verkopen -> loonontwikkeling
blijft laag, want de grote bedrijven werven niet aan +
minder jobmogelijkheden
o hoog volume verkopen aan lage prijs
▪ goed voor consument
▪ in competitieve markten waar er vergelijkbare producten worden verkocht, heb
je lage winstmarges (vb. broodjeszaken)
figuur dia 7: Markup = prijs – marginale kost (variabele kost per geproduceerde eenheid)
- de winstmarge stijgt overal in de wereld
3
, figuur dia 8:
- gemiddelde winstmarge -> in rechte lijn gestegen
- P50-bedrijf = mediaan bedrijf -> winstmarge blijft stabiel
o Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben hun
winst spectaculair verhoogd
▪ De bedrijven die het meest winst maken, daarvan is de winstmarge het meest
gestegen dus de bedrijven die vroeger al machtig waren & de markt konden
controleren zijn nu nog machtiger
• Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities,…
• Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
• Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren
(bvb via killer acquisitions): topbedrijven hebben macht, controleren
markt
Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op
Facebook is zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer duur,…)
DUS: toch niet zo goed met economie? Want grote bedrijven zorgen voor beperkte productie => lage
lonen, lage job mogelijkheden
4
