Cariologie
Inhoudsopgave
onderdeel detectie (G) ..................................................................................................................................... 1
kennisclip 1: detectie en diagnose van cariës, deel 1 ......................................................................................... 1
Kennisclip 2: detectie en diagnose van cariës, deel 2 ......................................................................................... 4
Kennisclip 3: detectie en diagnose van cariës, deel 3 ......................................................................................... 6
Kennisclip 4: detectie en diagnose van cariës, deel 4 ....................................................................................... 10
Onderdeel preventieve strategieën (G) .......................................................................................................... 12
Kennisclip 1: preventie, deel 1 .......................................................................................................................... 12
Kennisclip 2: preventie, deel 2 .......................................................................................................................... 13
Kennisclip 3: preventie, deel 3 .......................................................................................................................... 14
Kennisclip 4: preventie, deel 4 .......................................................................................................................... 15
Kennisclip 5: fluoride, basis .............................................................................................................................. 16
Kennisclip 6: fluoride, aanvullend ..................................................................................................................... 18
Kennisclip 7: fluoride, toxiciteit ........................................................................................................................ 18
Onderdeel invasieve strategieën (I)................................................................................................................ 20
Kennisclip 1: behandeling met invasieve technieken, deel 1 ............................................................................ 20
kennisclip 2: behandeling met invasieve technieken, deel 2 sealen ................................................................. 21
Kennisclip 3: behandeling met invasieve technieken, deel 3 ART + Hall + cariës verwijderen .......................... 22
Kennisclip 4: behandeling met invasieve technieken, deel 4 diepe cariës ........................................................ 23
Kennisclip 5: behandeling met invasieve technieken, deel 5 secundaire cariës ............................................... 24
onderdeel detectie (G)
kennisclip 1: detectie en diagnose van cariës, deel 1
cariësleasies zijn een teken van de ziekte cariës, maar ook van voorbije perioden van ziekte.
Cariësdiagnostiek is gericht op:
- het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
- Het vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mond niveau
- Het vaststellen van laesiediepte (belangrijk daarbij is de laesie gecaviteerd? Of is de
oppervlakte nog glad en is het nog niet gecaviteerd?)
Cariësmanagement is gericht op:
- Cariëspreventie, door voeding fluoride en mondhygiëne
, - Het monitoren van cariëslaesies, cariësactiviteit en effecten preventie.
Je begint bij de vraag bij PMO: zijn er cariëslaesies aanwezig? Ja of nee?
daarvoor moet je dus kunnen onderscheiden wat echt cariës is, of wat iets anders is.
Je ziet links bij het cirkeltje links een (actieve) witte cariëslaesie, een glazuurlaesie.
Rechts bij de 2e molaar (bovenste kies) zie je bruine verkleuringen, dit is linguaal met de
witte rand waarschijnlijk een cariëslaesie die zich tot in het dentine bevindt maar het is maar
de vraag of deze actief is.
De 1e molaar, de bruine laesie is in ieder geval geen actieve laesie aanwezig. Er is flinke
slijtage door zuur en glazuur opgelost, je ziet hierdoor een vroegere dentinelaesie maar dit is
niet actief, is stabiel.
Op de randlijst van de 2e premolaar zie je ook nog een witte glazuurlaesie.
Op deze afbeeldingen zou je ook kunnen denken dat je te maken hebt met de gevolgen van
cariës, echter is hier fluorose aanwezig.
Fluorose is een aandoening aan het glazuur die op treedt bij de aanleg van de elementen als
er te veel fluoride wordt opgenomen tijdens de vorming van de elementen.
Dit komt bijna alleen maar voor bij plekken op de wereld waar van nature heel veel fluoride
in het drinkwater zit.
Nu heb je dus antwoord gegeven op de eerste vraag, als je antwoord ja is, krijg je weer 4
opties: niet actief en gecaviteerd, actief en gecaviteerd, actief en niet gecaviteerd of niet
actief en niet gecaviteerd.
Hiervoor stel je voor jezelf 3 vragen:
- Hoe diep is de laesie?
- Is de laesie gecaviteerd?
- Is de laesie actief?
Hiervoor is een beoordeling methodiek nodig die aan een aantal eisen moet voldoen:
➢ Detectie van vroege (kleine) laesies
o Zo vroeg mogelijk starten met preventie
➢ Meting van laesiestadium (diepte)
o Monitoring, vaststellen van progressie
, ➢ Vaststellen activiteit (is er sprake van cariësactiviteit in de mond)
o Monitoring, vaststellen van progressie
➢ Ondersteunen van keuze operatief ingrijpen of niet (preventie)
Welke methoden bestaan er?:
1. Visuele beoordeling
2. röntgenologisch onderzoek
3. andere aanvullende diagnostiek
1. visuele beoordeling
Eerste stap is altijd het oppervlak reinigen: plaque verwijdering en dergelijke.
Plaque kan eventuele cariëslaesies maskeren.
Wat ook heel belangrijk is, is het voorzichtig gebruik van een (botte) sonde. Als je hard in het
element gaat prikken kan je caviteiten veroorzaken in laesies die nog geen cavitatie hadden
en dus eigenlijk met preventie behandeld hadden kunnen worden.
Ook moeten elementen die je visueel wilt beoordelen worden droog geblazen. En natuurlijk
is het belangrijk dat er goed licht aanwezig is en je scherpe ogen hebt.
Waar kun je dan op letten bij visuele beoordeling?
gaaf glazuur is bijna transparant, dat kun je vooral goed zien aan de incisale randen van het
front waar geen dentine onderligt.
Als glazuur carieus is neemt de porositeit toe en dat leidt tot meer lichtverstrooiing,
waardoor een carieuze laesie als een witte vlek eruit kan zien.
De sensitiviteit voor glazuurlaesies zijn hoog
Oftewel de meeste glazuurlaesies kun je visueel waarnemen.
De sensitiviteit voor dentinelaesies zijn echter laag → 50% of minder.
Bij heel veel laesies kun je dus niet zien of die zich al tot in het dentine bevinden.
Wat willen we weten bij visuele diagnostiek?
- Laesie stadium
o Diepte (glazuur- of dentinelaesie?)
▪ Alleen relevant voor diepe dentinelaesies
o Cavitatie
▪ Relevant voor wel of niet invasief behandelen
- Laesie activiteit: actieve of inactieve laesie?
o Over het algemeen geldt: hoe dieper een laesie, hoe groter de kans dat de
laesie actief is. Iedere laesie kan inactief zijn maar een gecaviteerde laesie
heeft de meeste kans om actief te zijn.
Inhoudsopgave
onderdeel detectie (G) ..................................................................................................................................... 1
kennisclip 1: detectie en diagnose van cariës, deel 1 ......................................................................................... 1
Kennisclip 2: detectie en diagnose van cariës, deel 2 ......................................................................................... 4
Kennisclip 3: detectie en diagnose van cariës, deel 3 ......................................................................................... 6
Kennisclip 4: detectie en diagnose van cariës, deel 4 ....................................................................................... 10
Onderdeel preventieve strategieën (G) .......................................................................................................... 12
Kennisclip 1: preventie, deel 1 .......................................................................................................................... 12
Kennisclip 2: preventie, deel 2 .......................................................................................................................... 13
Kennisclip 3: preventie, deel 3 .......................................................................................................................... 14
Kennisclip 4: preventie, deel 4 .......................................................................................................................... 15
Kennisclip 5: fluoride, basis .............................................................................................................................. 16
Kennisclip 6: fluoride, aanvullend ..................................................................................................................... 18
Kennisclip 7: fluoride, toxiciteit ........................................................................................................................ 18
Onderdeel invasieve strategieën (I)................................................................................................................ 20
Kennisclip 1: behandeling met invasieve technieken, deel 1 ............................................................................ 20
kennisclip 2: behandeling met invasieve technieken, deel 2 sealen ................................................................. 21
Kennisclip 3: behandeling met invasieve technieken, deel 3 ART + Hall + cariës verwijderen .......................... 22
Kennisclip 4: behandeling met invasieve technieken, deel 4 diepe cariës ........................................................ 23
Kennisclip 5: behandeling met invasieve technieken, deel 5 secundaire cariës ............................................... 24
onderdeel detectie (G)
kennisclip 1: detectie en diagnose van cariës, deel 1
cariësleasies zijn een teken van de ziekte cariës, maar ook van voorbije perioden van ziekte.
Cariësdiagnostiek is gericht op:
- het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
- Het vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mond niveau
- Het vaststellen van laesiediepte (belangrijk daarbij is de laesie gecaviteerd? Of is de
oppervlakte nog glad en is het nog niet gecaviteerd?)
Cariësmanagement is gericht op:
- Cariëspreventie, door voeding fluoride en mondhygiëne
, - Het monitoren van cariëslaesies, cariësactiviteit en effecten preventie.
Je begint bij de vraag bij PMO: zijn er cariëslaesies aanwezig? Ja of nee?
daarvoor moet je dus kunnen onderscheiden wat echt cariës is, of wat iets anders is.
Je ziet links bij het cirkeltje links een (actieve) witte cariëslaesie, een glazuurlaesie.
Rechts bij de 2e molaar (bovenste kies) zie je bruine verkleuringen, dit is linguaal met de
witte rand waarschijnlijk een cariëslaesie die zich tot in het dentine bevindt maar het is maar
de vraag of deze actief is.
De 1e molaar, de bruine laesie is in ieder geval geen actieve laesie aanwezig. Er is flinke
slijtage door zuur en glazuur opgelost, je ziet hierdoor een vroegere dentinelaesie maar dit is
niet actief, is stabiel.
Op de randlijst van de 2e premolaar zie je ook nog een witte glazuurlaesie.
Op deze afbeeldingen zou je ook kunnen denken dat je te maken hebt met de gevolgen van
cariës, echter is hier fluorose aanwezig.
Fluorose is een aandoening aan het glazuur die op treedt bij de aanleg van de elementen als
er te veel fluoride wordt opgenomen tijdens de vorming van de elementen.
Dit komt bijna alleen maar voor bij plekken op de wereld waar van nature heel veel fluoride
in het drinkwater zit.
Nu heb je dus antwoord gegeven op de eerste vraag, als je antwoord ja is, krijg je weer 4
opties: niet actief en gecaviteerd, actief en gecaviteerd, actief en niet gecaviteerd of niet
actief en niet gecaviteerd.
Hiervoor stel je voor jezelf 3 vragen:
- Hoe diep is de laesie?
- Is de laesie gecaviteerd?
- Is de laesie actief?
Hiervoor is een beoordeling methodiek nodig die aan een aantal eisen moet voldoen:
➢ Detectie van vroege (kleine) laesies
o Zo vroeg mogelijk starten met preventie
➢ Meting van laesiestadium (diepte)
o Monitoring, vaststellen van progressie
, ➢ Vaststellen activiteit (is er sprake van cariësactiviteit in de mond)
o Monitoring, vaststellen van progressie
➢ Ondersteunen van keuze operatief ingrijpen of niet (preventie)
Welke methoden bestaan er?:
1. Visuele beoordeling
2. röntgenologisch onderzoek
3. andere aanvullende diagnostiek
1. visuele beoordeling
Eerste stap is altijd het oppervlak reinigen: plaque verwijdering en dergelijke.
Plaque kan eventuele cariëslaesies maskeren.
Wat ook heel belangrijk is, is het voorzichtig gebruik van een (botte) sonde. Als je hard in het
element gaat prikken kan je caviteiten veroorzaken in laesies die nog geen cavitatie hadden
en dus eigenlijk met preventie behandeld hadden kunnen worden.
Ook moeten elementen die je visueel wilt beoordelen worden droog geblazen. En natuurlijk
is het belangrijk dat er goed licht aanwezig is en je scherpe ogen hebt.
Waar kun je dan op letten bij visuele beoordeling?
gaaf glazuur is bijna transparant, dat kun je vooral goed zien aan de incisale randen van het
front waar geen dentine onderligt.
Als glazuur carieus is neemt de porositeit toe en dat leidt tot meer lichtverstrooiing,
waardoor een carieuze laesie als een witte vlek eruit kan zien.
De sensitiviteit voor glazuurlaesies zijn hoog
Oftewel de meeste glazuurlaesies kun je visueel waarnemen.
De sensitiviteit voor dentinelaesies zijn echter laag → 50% of minder.
Bij heel veel laesies kun je dus niet zien of die zich al tot in het dentine bevinden.
Wat willen we weten bij visuele diagnostiek?
- Laesie stadium
o Diepte (glazuur- of dentinelaesie?)
▪ Alleen relevant voor diepe dentinelaesies
o Cavitatie
▪ Relevant voor wel of niet invasief behandelen
- Laesie activiteit: actieve of inactieve laesie?
o Over het algemeen geldt: hoe dieper een laesie, hoe groter de kans dat de
laesie actief is. Iedere laesie kan inactief zijn maar een gecaviteerde laesie
heeft de meeste kans om actief te zijn.
