ANESTHESIE
Inhoud
De PREoperatieve fase........................................................................................................ 2
1. De anesthesiologische beoordeling.............................................................................3
2. ASA-classificatie.......................................................................................................... 3
De PERoperatieve fase........................................................................................................ 4
1. Onthaal patiënt........................................................................................................... 4
2. Vloeistofmanagement................................................................................................. 4
2.1 Nuchterbeleid......................................................................................................... 4
2.2 Intraveneuze toegang............................................................................................. 4
2.3 Toedienen vloeistof................................................................................................ 4
2.4 Soorten................................................................................................................... 5
3. Standaard monitoring.................................................................................................5
3.1 Pulsoxymetrie = SpO²............................................................................................. 5
3.2 ECG........................................................................................................................ 5
3.3 NIBD....................................................................................................................... 6
4. Soorten anesthesie...................................................................................................... 6
4.1 Lokale anesthesie................................................................................................... 7
4.2 Sedatie anesthesie................................................................................................. 7
4.3 Locoregionale anesthesie.......................................................................................7
4.4 Algemene anesthesie........................................................................................... 12
Inhalatieanesthesie.................................................................................................... 13
Intraveneuze anesthesie............................................................................................. 13
Totaal IntraVeneuze Anesthesie (TIVA).......................................................................14
4.5 Belangrijke medicatie........................................................................................... 15
5. Luchtwegmanagement.............................................................................................. 15
5.1 Anatomie van de bovenste luchtwegen.............................................................15
5.2 Anatomie van de onderste luchtwegen.............................................................16
5.3 De beademingsmachine....................................................................................16
5.4 Preoxygenatie en maskerbeademing................................................................16
5.5 Intubatie........................................................................................................... 17
5.6 Rapid-Sequence-Inductie...................................................................................18
6. Standaard monitoring beademde patiënt..................................................................18
6.1 Instellingen..................................................................................................... 18
6.2 Capnografie.................................................................................................... 19
7. Extra en geavanceerde monitoring............................................................................19
1
, 7.1 Temperatuur...................................................................................................... 19
7.2 Diurese.............................................................................................................. 19
7.3 Invasieve bloeddrukmeting...............................................................................19
7.4 Neuromonitoring............................................................................................... 19
8. Thermoregulatie........................................................................................................ 20
8.1 Hypothermie..................................................................................................... 20
8.2 Hyperthermie.................................................................................................... 20
9. Anesthesie buiten het operatiekwartier.....................................................................20
10. Anesthesie bij kinderen ........................................................................................21
10.1 Anatomische en fysiologische verschillen...........................................................21
10.2 Veelvoorkomende ingrepen................................................................................22
10.3 Preoperatieve voorbereiding..............................................................................22
10.4 Voorbereiding OK................................................................................................ 22
10.5 Soorten anesthesie............................................................................................. 23
10.6 Bewaking............................................................................................................ 23
Prosa.............................................................................................................................. 24
1. Wat is Prosa?......................................................................................................... 24
2. Procedureel leed.................................................................................................... 24
3. Procedurele dwang................................................................................................ 24
4. Van procedureel leed naar procedureel comfort....................................................25
5. Stappenplan........................................................................................................... 25
6. Begeleiding per leeftijdscategorie..........................................................................26
7. In het OK................................................................................................................ 26
De POSToperatieve fase................................................................................................ 28
1. Het uitleiden van de patiënt...................................................................................28
2. Pijnmanagement.................................................................................................... 28
3. De ontwaakzaal..................................................................................................... 29
4. Mogelijke complicaties........................................................................................... 29
4.3 Discipline-gebonden complicaties.........................................................................31
5. Ontslag naar de kamer.............................................................................................. 31
Safe surgery checklist.................................................................................................... 31
DE PREOPERATIEVE FASE
1. De preoperatieve anesthesiologische beoordeling
Beoordeling fysieke toestand van de patiënt door middel van anamnese en lichamelijk
onderzoek.
Gestandaardiseerde vragenlijst
Lichamelijk onderzoek
o Bloeddruk
2
, o Beoordeling luchtweg
o Onderzoek hart, longen, hoofd-halsgebied, rug, extremiteiten
Aanvullend onderzoek zoals laboratoriumdiagnostiek, hartfunctieonderzoek,
longfunctieonderzoek
informed consent'
o Operatierisico wordt bepaald door type ingreep en specifieke
patiëntfactoren
o Openhartchirurgie versus arthroscopie knie
o 90 jarige met coronair lijden en diabetes versus 20-jarige die veel sport,
niet rookt of drinkt
1. DE ANESTHESIOLOGISCHE BEOORDELING
2. ASA-CLASSIFICATIE
Op basis van de verkregen gegevens en resultaten wordt de patiënt ingedeeld in een
ASA-categorie:
ASA 1: Gezonde patiënt
– Er zijn geen organische, fysiologische, biochemische of psychische stoornissen. De
aandoening waaraan de patiënt zal worden geopereerd, is plaatselijk en leidt niet tot
afwijkingen aan de orgaansystemen.
ASA 2: Patiënt met een lichte systemische afwijking zonder functiebeperking
– Lichte systeemziekten die niet in verband staan met de afwijking waaraan de patiënt
zal worden geopereerd. Voorbeeld: lichte hypertensie, ouderdomsdiabetes
– Bepaalde leeftijdsgroepen: neonaten en hoogbejaarden zonder nevenaandoeningen
– Mensen met overgewicht, rokers, drugsverslaafden (of ASA 3)
ASA 3: Patiënt met een ernstig functiebeperkende systemische afwijking
– Ziekte of aandoening die de patiënt in zijn normale activiteiten belemmert.
– Voorbeeld: diabetes mellitus, ernstige longinsufficiëntie, hartinsufficiëntie, cerebrale
insufficiëntie
ASA 4: Patiënt met een systemische afwijking die constant levensgevaar oplevert
– Voortdurende bedreiging die niet door de operatie geheel of gedeeltelijk kan worden
hersteld
– Hersen-, hart-, long-, nier- en/of endocriene aandoeningen in een levensbedreigend
stadium
3
, ASA 5: Stervende patiënt die met of zonder operatie waarschijnlijk binnen 24 uur zal
overlijden
– Voorbeeld: gebarsten aneurysma, epiduraal hematoom, trauma
DE PEROPERATIEVE FASE
1. ONTHAAL PATIËNT
• Warm onthaal: angst, stress, onbekende omgeving
• 'inchecken'
• Controle documenten en anamnese
• Voorbereiding materiaal
2. VLOEISTOFMANAGEMENT
2.1 NUCHTERBELEID
6 uur vast voedsel; 2 uur heldere dranken
Goed nuchterbeleid draagt bij tot comfort patiënt en een goede preoperatieve
hydratietoestand
Cave: zwangeren, trauma, appendicitis, cholecystitis,..
2.2 INTRAVENEUZE TOEGANG
(bijna) altijd nodig in het OK: veiligheid
Perifeer, centraal (of intraosseus)
Toedienen medicatie en/of vocht
Eventueel onder echografie
Optioneel: Emla/Rapydan
2.3 TOEDIENEN VLOEISTOF
Reden
Nuchterbeleid, verdamping, diurese
Vocht- en bloedverlies
Doel
Optimaliseren weefselperfusie
Optimaliseren veneuze return naar het hart
Voorkomen wondinfectie
Aanpak
Optimaal nuchterbeleid
Afhankelijk van grootte operatie, setting, patiënt
Streven naar normovolemie (=de toestand van een normaal, fysiologisch
bloedvolume in het lichaam)
4
Inhoud
De PREoperatieve fase........................................................................................................ 2
1. De anesthesiologische beoordeling.............................................................................3
2. ASA-classificatie.......................................................................................................... 3
De PERoperatieve fase........................................................................................................ 4
1. Onthaal patiënt........................................................................................................... 4
2. Vloeistofmanagement................................................................................................. 4
2.1 Nuchterbeleid......................................................................................................... 4
2.2 Intraveneuze toegang............................................................................................. 4
2.3 Toedienen vloeistof................................................................................................ 4
2.4 Soorten................................................................................................................... 5
3. Standaard monitoring.................................................................................................5
3.1 Pulsoxymetrie = SpO²............................................................................................. 5
3.2 ECG........................................................................................................................ 5
3.3 NIBD....................................................................................................................... 6
4. Soorten anesthesie...................................................................................................... 6
4.1 Lokale anesthesie................................................................................................... 7
4.2 Sedatie anesthesie................................................................................................. 7
4.3 Locoregionale anesthesie.......................................................................................7
4.4 Algemene anesthesie........................................................................................... 12
Inhalatieanesthesie.................................................................................................... 13
Intraveneuze anesthesie............................................................................................. 13
Totaal IntraVeneuze Anesthesie (TIVA).......................................................................14
4.5 Belangrijke medicatie........................................................................................... 15
5. Luchtwegmanagement.............................................................................................. 15
5.1 Anatomie van de bovenste luchtwegen.............................................................15
5.2 Anatomie van de onderste luchtwegen.............................................................16
5.3 De beademingsmachine....................................................................................16
5.4 Preoxygenatie en maskerbeademing................................................................16
5.5 Intubatie........................................................................................................... 17
5.6 Rapid-Sequence-Inductie...................................................................................18
6. Standaard monitoring beademde patiënt..................................................................18
6.1 Instellingen..................................................................................................... 18
6.2 Capnografie.................................................................................................... 19
7. Extra en geavanceerde monitoring............................................................................19
1
, 7.1 Temperatuur...................................................................................................... 19
7.2 Diurese.............................................................................................................. 19
7.3 Invasieve bloeddrukmeting...............................................................................19
7.4 Neuromonitoring............................................................................................... 19
8. Thermoregulatie........................................................................................................ 20
8.1 Hypothermie..................................................................................................... 20
8.2 Hyperthermie.................................................................................................... 20
9. Anesthesie buiten het operatiekwartier.....................................................................20
10. Anesthesie bij kinderen ........................................................................................21
10.1 Anatomische en fysiologische verschillen...........................................................21
10.2 Veelvoorkomende ingrepen................................................................................22
10.3 Preoperatieve voorbereiding..............................................................................22
10.4 Voorbereiding OK................................................................................................ 22
10.5 Soorten anesthesie............................................................................................. 23
10.6 Bewaking............................................................................................................ 23
Prosa.............................................................................................................................. 24
1. Wat is Prosa?......................................................................................................... 24
2. Procedureel leed.................................................................................................... 24
3. Procedurele dwang................................................................................................ 24
4. Van procedureel leed naar procedureel comfort....................................................25
5. Stappenplan........................................................................................................... 25
6. Begeleiding per leeftijdscategorie..........................................................................26
7. In het OK................................................................................................................ 26
De POSToperatieve fase................................................................................................ 28
1. Het uitleiden van de patiënt...................................................................................28
2. Pijnmanagement.................................................................................................... 28
3. De ontwaakzaal..................................................................................................... 29
4. Mogelijke complicaties........................................................................................... 29
4.3 Discipline-gebonden complicaties.........................................................................31
5. Ontslag naar de kamer.............................................................................................. 31
Safe surgery checklist.................................................................................................... 31
DE PREOPERATIEVE FASE
1. De preoperatieve anesthesiologische beoordeling
Beoordeling fysieke toestand van de patiënt door middel van anamnese en lichamelijk
onderzoek.
Gestandaardiseerde vragenlijst
Lichamelijk onderzoek
o Bloeddruk
2
, o Beoordeling luchtweg
o Onderzoek hart, longen, hoofd-halsgebied, rug, extremiteiten
Aanvullend onderzoek zoals laboratoriumdiagnostiek, hartfunctieonderzoek,
longfunctieonderzoek
informed consent'
o Operatierisico wordt bepaald door type ingreep en specifieke
patiëntfactoren
o Openhartchirurgie versus arthroscopie knie
o 90 jarige met coronair lijden en diabetes versus 20-jarige die veel sport,
niet rookt of drinkt
1. DE ANESTHESIOLOGISCHE BEOORDELING
2. ASA-CLASSIFICATIE
Op basis van de verkregen gegevens en resultaten wordt de patiënt ingedeeld in een
ASA-categorie:
ASA 1: Gezonde patiënt
– Er zijn geen organische, fysiologische, biochemische of psychische stoornissen. De
aandoening waaraan de patiënt zal worden geopereerd, is plaatselijk en leidt niet tot
afwijkingen aan de orgaansystemen.
ASA 2: Patiënt met een lichte systemische afwijking zonder functiebeperking
– Lichte systeemziekten die niet in verband staan met de afwijking waaraan de patiënt
zal worden geopereerd. Voorbeeld: lichte hypertensie, ouderdomsdiabetes
– Bepaalde leeftijdsgroepen: neonaten en hoogbejaarden zonder nevenaandoeningen
– Mensen met overgewicht, rokers, drugsverslaafden (of ASA 3)
ASA 3: Patiënt met een ernstig functiebeperkende systemische afwijking
– Ziekte of aandoening die de patiënt in zijn normale activiteiten belemmert.
– Voorbeeld: diabetes mellitus, ernstige longinsufficiëntie, hartinsufficiëntie, cerebrale
insufficiëntie
ASA 4: Patiënt met een systemische afwijking die constant levensgevaar oplevert
– Voortdurende bedreiging die niet door de operatie geheel of gedeeltelijk kan worden
hersteld
– Hersen-, hart-, long-, nier- en/of endocriene aandoeningen in een levensbedreigend
stadium
3
, ASA 5: Stervende patiënt die met of zonder operatie waarschijnlijk binnen 24 uur zal
overlijden
– Voorbeeld: gebarsten aneurysma, epiduraal hematoom, trauma
DE PEROPERATIEVE FASE
1. ONTHAAL PATIËNT
• Warm onthaal: angst, stress, onbekende omgeving
• 'inchecken'
• Controle documenten en anamnese
• Voorbereiding materiaal
2. VLOEISTOFMANAGEMENT
2.1 NUCHTERBELEID
6 uur vast voedsel; 2 uur heldere dranken
Goed nuchterbeleid draagt bij tot comfort patiënt en een goede preoperatieve
hydratietoestand
Cave: zwangeren, trauma, appendicitis, cholecystitis,..
2.2 INTRAVENEUZE TOEGANG
(bijna) altijd nodig in het OK: veiligheid
Perifeer, centraal (of intraosseus)
Toedienen medicatie en/of vocht
Eventueel onder echografie
Optioneel: Emla/Rapydan
2.3 TOEDIENEN VLOEISTOF
Reden
Nuchterbeleid, verdamping, diurese
Vocht- en bloedverlies
Doel
Optimaliseren weefselperfusie
Optimaliseren veneuze return naar het hart
Voorkomen wondinfectie
Aanpak
Optimaal nuchterbeleid
Afhankelijk van grootte operatie, setting, patiënt
Streven naar normovolemie (=de toestand van een normaal, fysiologisch
bloedvolume in het lichaam)
4
