H.1: INLEIDING TOT DE SOCIALE
PSYCHOLOGIE
Wat is sociale psychologie?
- Psychologie: de wetenschap van het gedrag en de psychische processen
van het individu.
- Sociale psychologie:
de wetenschappelijke studie naar de manier waarop gedachten,
gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de
werkelijke of imaginaire aanwezigheid van andere mensen. (de gehele
sociale situatie)
o Sociale invloed: het effect dat woorden, daden of alleen al
de aanwezigheid van andere mensen hebben op onze
gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag.
Directe sociale invloed: poging tot overreding (besluit).
Indirecte sociale invloed: door de aanwezigheid &
transmissie van culturele waarden.
o Experiment: kracht van de sociale invloed
Omgekeerd in lift staan, ppn draaien mee
Groepsdruk, sociale context!
Sociale psychologie, wetenschap en gezond verstand
- Basis: empirische methode: op waarneming en/of onderzoek gebaseerde
methode voor
het toetsen van hypothesen, systematisch kunnen
testen.
o Empirisch onderzoek: experimenten waarin variabelen die
bestudeerd worden, zorgvuldig worden
beheerst.
o Sociale psychologie: universele wetten van menselijk gedrag
ontdekken.
Crosscultureel onderzoek!
o Hypothese: een als voorlopige waarheid aangenomen
maar nog te bewijzen veronderstelling.
Schatting doen op basis van onderbouwde
aannames, formuleren van gefundeerde
veronderstellingen.
1
,o Construct: de manier waarop mensen de sociale wereld
waarnemen, begrijpen en interpreteren.
o Determinant: bepalende factor in een ontwikkeling of toestand.
2
, - Voorloper sociale psychologie = filosofie
o Gilbert: wetenschappelijk oz:
Descartes: komt neutraal binnen, dan denken en hierna pas
oordelen.
Spinosa: komt binnen, stoort het proces en veel bij het ware
hangen
Experimentcomputer: bolletje op scherm (links of
rechts? Met pijl)
o Spinosa had gelijk: mensen zijn goedgelovig
Sociale psychologie en het verschil met verwante
disciplines
- Individuele verschillen: die aspecten van de persoonlijkheid die
mensen onderscheiden van anderen.
- Sociologie: verschaft algemene wetten en theorieën over
samenlevingen, niet individuen.
- Persoonlijkheidspsychologie: onderzoekt de kenmerken die maken
dat individuen uniek zijn en van elkaar
verschillen.
- Sociale psychologie: onderzoekt de psychologische processen die
mensen met elkaar
Gemeenschappelijk hebben en hen gevoelig
maken voor sociale invloed. Sociaal gedrag =
macht die de sociale situatie uitoefent. (gebied tss
sociologie en persoonlijkheidspsychologie)
- Sociale psychologen: analyseniveau van het individu in de context van
een sociale situatie.
Psychologische gesteldheid van individuen die hen
gevoelig maakt voor sociale invloeden, analyseren en
verklaren van psychologische processen die de meeste
mensen in de wereld gemeen hebben en die hen
gevoelig maakt voor sociale invloeden.
- Effect van persoonlijkheid: [(A1-A2)+(B1-B2)]/2
- Effect van situatie: [(A1-B1)+(A2-B2)]/2
= meestal situatie belangrijker!
Doel van de sociale psychologie
- Identificeren van de universele eigenschappen van de menselijke
natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale
invloed, onafhankelijk van sociale klasse of cultuur.
3
, De macht van de situatie
- Fundamentele attributiefout:
neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de rol van
persoonlijkheidstrekken en andere interne factoren te overschatten en de rol
van externe, situationele factoren te onderschatten.
- Attributie: het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan
andermans gedrag en het daarmee voorzien van
verklaringen.
- Experiment: Liberman, Samuels & Ross
o Onder invloed van de naam van een spel
o Coöperatieve VS compititieve strategie toeschrijven aan
studenten
o Naamverandering spel: ‘beursspel’, ‘gemeenschapsspel’
o Naam spel: duidelijke boodschap = sociale norm, hoe
spelers geacht waren zich te gedragen. Dit bleek
belangrijker dan de persoonlijkheid.
4
PSYCHOLOGIE
Wat is sociale psychologie?
- Psychologie: de wetenschap van het gedrag en de psychische processen
van het individu.
- Sociale psychologie:
de wetenschappelijke studie naar de manier waarop gedachten,
gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de
werkelijke of imaginaire aanwezigheid van andere mensen. (de gehele
sociale situatie)
o Sociale invloed: het effect dat woorden, daden of alleen al
de aanwezigheid van andere mensen hebben op onze
gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag.
Directe sociale invloed: poging tot overreding (besluit).
Indirecte sociale invloed: door de aanwezigheid &
transmissie van culturele waarden.
o Experiment: kracht van de sociale invloed
Omgekeerd in lift staan, ppn draaien mee
Groepsdruk, sociale context!
Sociale psychologie, wetenschap en gezond verstand
- Basis: empirische methode: op waarneming en/of onderzoek gebaseerde
methode voor
het toetsen van hypothesen, systematisch kunnen
testen.
o Empirisch onderzoek: experimenten waarin variabelen die
bestudeerd worden, zorgvuldig worden
beheerst.
o Sociale psychologie: universele wetten van menselijk gedrag
ontdekken.
Crosscultureel onderzoek!
o Hypothese: een als voorlopige waarheid aangenomen
maar nog te bewijzen veronderstelling.
Schatting doen op basis van onderbouwde
aannames, formuleren van gefundeerde
veronderstellingen.
1
,o Construct: de manier waarop mensen de sociale wereld
waarnemen, begrijpen en interpreteren.
o Determinant: bepalende factor in een ontwikkeling of toestand.
2
, - Voorloper sociale psychologie = filosofie
o Gilbert: wetenschappelijk oz:
Descartes: komt neutraal binnen, dan denken en hierna pas
oordelen.
Spinosa: komt binnen, stoort het proces en veel bij het ware
hangen
Experimentcomputer: bolletje op scherm (links of
rechts? Met pijl)
o Spinosa had gelijk: mensen zijn goedgelovig
Sociale psychologie en het verschil met verwante
disciplines
- Individuele verschillen: die aspecten van de persoonlijkheid die
mensen onderscheiden van anderen.
- Sociologie: verschaft algemene wetten en theorieën over
samenlevingen, niet individuen.
- Persoonlijkheidspsychologie: onderzoekt de kenmerken die maken
dat individuen uniek zijn en van elkaar
verschillen.
- Sociale psychologie: onderzoekt de psychologische processen die
mensen met elkaar
Gemeenschappelijk hebben en hen gevoelig
maken voor sociale invloed. Sociaal gedrag =
macht die de sociale situatie uitoefent. (gebied tss
sociologie en persoonlijkheidspsychologie)
- Sociale psychologen: analyseniveau van het individu in de context van
een sociale situatie.
Psychologische gesteldheid van individuen die hen
gevoelig maakt voor sociale invloeden, analyseren en
verklaren van psychologische processen die de meeste
mensen in de wereld gemeen hebben en die hen
gevoelig maakt voor sociale invloeden.
- Effect van persoonlijkheid: [(A1-A2)+(B1-B2)]/2
- Effect van situatie: [(A1-B1)+(A2-B2)]/2
= meestal situatie belangrijker!
Doel van de sociale psychologie
- Identificeren van de universele eigenschappen van de menselijke
natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale
invloed, onafhankelijk van sociale klasse of cultuur.
3
, De macht van de situatie
- Fundamentele attributiefout:
neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de rol van
persoonlijkheidstrekken en andere interne factoren te overschatten en de rol
van externe, situationele factoren te onderschatten.
- Attributie: het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan
andermans gedrag en het daarmee voorzien van
verklaringen.
- Experiment: Liberman, Samuels & Ross
o Onder invloed van de naam van een spel
o Coöperatieve VS compititieve strategie toeschrijven aan
studenten
o Naamverandering spel: ‘beursspel’, ‘gemeenschapsspel’
o Naam spel: duidelijke boodschap = sociale norm, hoe
spelers geacht waren zich te gedragen. Dit bleek
belangrijker dan de persoonlijkheid.
4
