Samenvatting sociaal methodisch werken: verdiepen en verbreden 1

Sociaal methodisch werken: hoofdstuk dialogisch diagnosticeren

Hoofdstuk 1: Exploreren
Basis: toepassen op de methodiek social casework (EDDA: exploreren dialogisch diagnosticeren
actie)

3kenmerken van een methode/ kenmerken van methodisch werken:
Doelgerich Waarom doe je dit? Wat wil je bereiken?
t Je bent gericht op het behalen van doelen: regelmatig bijstellen gedurende het hulpverleningsproces; met
aandacht tempo cliënt. Doelen zijn niet altijd heel groot, soms is in stand houden = status quo.
Doelen moeten haalbaar, realistisch zijn. Bepalen in dialoog met je client en/of zijn omgeving.

Systemati Wat doe je wanneer?
sch Verschillende stappen/ fasen die we doorlopen. In een bepaalde logische volgorde.

Procesmat Hoe pak je het aan?
ig Per fase bekijken welke interventies zinvol zijn. Centraal staat het tempo van de client.
Elke interventie gebeurt vanuit een connectie met de client.


4 lagen van een methode:
Dynamisch model Verschillende stappen zijn steeds anders

Spiraalvorming Grillig verloop, in elke casus een ander verloop
proces
Eclectisch proces Meerdere referentiekaders en modellen worden opgenomen

Verhaalvorm in Elke hulpverlenend proces is uniek + vindt plaats in een andere context.
het
maatschappelijk
werk

Exploreren is een proces tussen de verschillende EDDA-actoren.
Er zijn verschillende stappen/ fasen: (zie begrippenlijst voor uitleg)
 Proloog
 Onthaal
 Aanmelding
 Intake

Exploratiestappen komen niet altijd afzonderlijk voor. Soms valt onthaal samen met aanmelding,
soms sluit de intake aan bij de aanmelding
Examenvraag: begrippen, uitleggen of uit een casus/aanmeldingsgesprek kunnen koppelen en de
woorden toepassen.

Wie systematisch exploreert maakt gebruik van hulpmiddelen of werkinstrumenten –
intakedocument/checklist
 Exploreren vereist specifieke vaardigheden (taal)
 Exploratie plaatst de verschillende EDDA-actoren voor specifieke uitdagingen


Wat is exploreren:
 Verkennen van de situatie.
 Het (zich) laten informeren.
 Bevragen
 Verzamelen van gegevens over
- Hulpvrager: Wat zijn mogelijkheden/sterktes/competenties. Krachtgerichte kijk
- Situatie: Wat is de hulpvraag?
- Omgeving: Bij wie kan hulpvrager terecht met zijn zorgen? Hoe zit het met zijn geldzaken,
woning, relaties, werk?

Exploreren is geen éénmalig gebeuren, bij elke nieuw probleemaspect =>exploreren
Exploreren = wederzijds communicatieproces tussen hulpverlener en hulpvrager/ cliënt.
 Hulpverlener informeert de hulpvrager over de organisatie

,  Hulpvrager/zijn omgeving informeert de hulpverlener over de probleemsituatie + Eventuele
derden
Doel: weten, kennis opdoen, ordenen en samen leggen
 Nabijheid – verbindend werken – proceslogica – generalistisch werken

Exploratie als proces = inhoud - (zie kennisclips?)
EDDA-actoren in het exploratieproces
Hulpverlener/  Welke ruimte (letterlijk + mentaal)
social  Tijd voor exploratie
caseworker  Op welke hulpvraag wel of niet in gaan?
 Welke betekenis geeft hulpverlener aan exploratie?
 Vertrouwen in eigen deskundigheid
 Met welke problemen, doelgroepen of cliëntsystemen kan hij goed of minder goed mee overweg vanuit
het verleden (binnenste drempel = hulpverlener)

Hulpverlenend Taal van de brochures en website, hebben ze goede perceptie?
e organisatie Tot welke hulpvragers en hulpvragen richt de organisatie zich. Veel communicatie via onzichtbare tekens

Hulpvrager en  Wie is de hulpvrager? Hoe ziet zijn omgeving eruit?
omgeving  Wat is zijn levensgeschiedenis /rugzak?
 Hoe is zijn beeld over zijn werkelijkheid?
 Individuele hulpvraag of cliëntsysteem is hulpvrager?
 Proloog: vrijwilligheid of on vrijwilligheid

 Voor zorgmijders /zorgmissers omwille vroegere ervaringen
 Wat is de impact van vroegere hulpverleningservaringen?
 Karakter van de hulpvrager – veelprater/chaotische verteller, …
 Relatie tussen hulpvrager en zijn omgeving verdient aandacht
 Is omgeving hiervan op de hoogte? Welke reacties/steun verwacht hij?
 Wat is hun kennis over de organisatie?

Verwijzer  Hoe is de relatie tussen de social caseworker en de verwijzer
 Vertrouwdheid met elkaars werkwijze/methodiek/visie
 Persoonsgebonden informatie over de verwijzer mee in overweging nemen bij de exploratie
 Welk beeld heeft de cliënt over de verwijzer
 Proloog
 Vrijheid van de cliënt om in te gaan op de verwijzing al dan niet zelfbeschikkingsrecht Mogelijke
consequenties voor cliëntsysteem wanneer de verwijzing niet geaccepteerd wordt

Maatschappelij  Zie Mentimeter
ke context  Maatschappelijk contex beinvloedt altijd
 Aan welke problemen/doelgroepen worden er middelen toegekend?



Fasen in het exploratieproces

=>Proloog, Onthaal, Aanmelding, Intake
Het doel is afsluiten van een hulpverleningscontract. Exploratie kan diverse vormen
aannemen in duurtijd en proces uniek in elke organisatie. Elke organisatie legt hierin zijn eigen
accenten

Iedereen verzorgt mee het onthaal en aanmelding of enkel professionele hulpverleners of centrale
intakers, intakecel, onthaalteam, permanentieteam etc. Eénmalige hulpverleningsgesprekken wel
=>advies of info
Of Interne/ externe verwijzing (geen procesmatige hulpverlening)
Definitie: combinatie van face to face contacten en online hulpverleningsmomenten. Strikte
interpretatie: volgen elkaar op

, Blended hulpverlening:
Combinatie van face-to-face contacten en online hulpverleningsmomenten
Strikte interpretatie: volgen elkaar op
Ruimere invulling: toepassing van onlinehulptoepassingen tijdens face-to-face contact

Verschil met online hulp:
 Éénmalig chatgesprek of volledige online behandeling, is dat er ook face-to-contacten zijn
 Anonimiteit wordt doorbroken
 1712 bij vragen over geweld
 1813 zelfmoordlijn

Exploreren in de proloog:
Alles wat voorafgaat aan onthaal, aanmelding en intake. Hetgeen de start en het verdere
hulpverleningsproces kleurt voorgeschiedenis van de cliënt, zijn omgeving, social caseworker en
diens organisatie => veel gezegd zonder woorden

Exploreren tijdens het onthaal
Eerste persoonlijk contact wanneer de hulpvrager zich persoonlijk aanbiedt bij een organisatie =>
vooral praktische info wordt aangeboden
Doel: de hulpvrager bij de ‘juiste’ hulpverlener brengen.

Wat en wie zoekt de hulpvrager hier?
Relationeel standpunt: eerste contact /indruk is vaak doorslaggevend in het verdere
hulpverleningsproces
 Nabijheid – verbindend werken – proceslogica

De kracht van de eerste ontmoeting belangrijk is dat cliënten het gevoel krijgen dat er iets
‘gedaan’ gaat worden. Bellen telt al als eerste aanmelding.



Hoe het onthaal faciliteren:
Extra aandacht besteden aan:
 Ligging van de organisatie
 Laagdrempeligheid op het vlak van infrastructuur
 Bewegwijzering, onthaalruimte; sfeer, temperatuur, aantal stoelen, mag er gerookt worden,
welke info ligt er in de wachtruimte, …
 Communicatieve vaardigheden van de onthaalmedewerker
 Aanspreektitel, worden er notities genomen, is er tijd voor een losse bavardage, zijn er folders,
….
 Non-specifieke factoren: leeftijd, geslacht, taal, etniciteit, voorkomen van de
onthaalmedewerker, …

Exploreren tijdens aanmelding
Eerste contact tussen hulpvrager en organisatie + eerste kennismaking met hulpvraag of
problematiek.
Doel: informatie vragen en geven om direct uit te maken of de hulpvrager op de juiste laats zit.
Hoe: schriftelijk, telefonisch, mail of facte to face, duur is beperkt (10 min), kan ook eenmalig zijn -
> advies geven,…

Exploreren tijdens onthaal en aanmelding, hier voorgesteld als 2 aparte interventies maar lopen
vaak in elkaar over & worden door dezelfde medewerker gedaan
Fasen in het exploratie: mensen veranderen niet op basis van inzicht, maar op basis van de
kwaliteit van de ontmoeting

Taak van de Korte en gerichte exploratie  ‘past’ deze hulpvraag bij de organisatie?
social Indien de hulpvraag niet past binnen de organisatie/ het team:
caseworker bij  Doorverwijzen:
aanmelding - Intern: andere medewerker, andere dienst
- Extern: andere organisatie
- Gedeeltelijke verwijzing
 Eenvoudige hulpvraag: éénmalig afgerond hulpverleningscontact
 Info niet meteen aanwezig: nieuwe afspraak voor info- of adviesgesprek
 Indien vereist, nemen van dringende maatregelingen

, Exploratie-items Welke thema’s? Zie aanmeldingsformulier (p 255)
tijdens de  Reden tot verwijzing
aanmelding  De aanmeldingsklacht
 De gebruikelijke werkwijze
 Wanneer en waarom zal er een teambeslissing genomen worden?
 Contacten met andere hulpverleners?
 Informatie i.v.m. noteren van informatie (Wet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer)

Hoe de  Rustige omgeving
aanmelding  Aantrekkelijke en toegankelijke informatie (brochures, folder, stadsplan, …
faciliteren?  Professionele medewerkers verzorgen aanmelding  !! scholing is nodig voor vrijwilligers
 Aanmelder moet snel kunnen beslissen
 Aanmelder moet informatie beperken en gericht houden

Hoe gegevens  Omschrijving van de aanmeldingsvraag
van de  Basisgegevens van hulpvragers, de aanmelder en/of de verwijzer
aanmelding  Welk gevolg werd er gegeven aan aanmelding
registreren?  Welke concrete verdere afspraken – op welke termijn
Wat in het  Eerste document in het individuele cliëntendossier
verslag?  Belang hiervan op organisatieniveau

Jaarverslag: overzicht van de ganse werking, wordt jaarlijks overgemaakt aan de subsidiërende overheid
i.f.v erkenning en subsidiëring

Kwaliteitsbeleid: in functie van beleidsgericht werken en signaleren: bijsturen van
hulpverleningsprocessen, doelstellingen, methodieken, …

Hoe gegevens Belangrijk bij deze registratie:
van de  Deontologisch ‘inzagerecht en correctierecht van de cliënt’ – informatieplicht van de hulpverlener
aanmelding
registreren?  Wet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (inclusief toelating om de cliëntgegevens
(anoniem) te gebruiken voor het maken van lijsten.)

 General Data Protection Regulation à GDPR gaat over het beheer en de beveiliging van persoonlijke
gegevens van Europese burgers. Een organisatie moet vanaf mei 2018 kunnen aantonen welke
persoonsgegevens verzameld worden, hoe men deze data gebruikt en hoe men ze beveiligt.


Exploreren tijdens het intakegesprek
Een proces van de aanmelding tot start van de hulpverlening:
 Info-uitwisseling
 Van vragen, problemen en wensen van de hulpvrager
 Werkwijze, taken en hulpverleningsmogelijkheden van organisatie
Gebeurt tussen hulpvrager + hulpverlener + organisatie, het is een interactief/ wederkerig proces
Doel: Bepalen of hulpvrager cliënt kan, mag en wil worden van de organisatie. Afsluiten
van een hulpverleningscontract.
 Nabijheid – verbindend werken – proceslogica – generalistisch werken

In de intake worden door de cliënt twee fasen onderscheiden:
 Een fase waarin de cliënt checkt of de hulpverlener bij hem past. Dat doet hij vooral op gevoel
na te gaan: Wat voor soort mens is hij? Hoe praat hij tegen mij? Kan hij zich inleven? Is hij hard
of zacht? Komt hij genoeg ter zake?

 Een fase waarin de diepgang en het karakter van de hulpverlener worden gepeild. Hij stelt
zichzelf dan volgende vragen: Is de hulpverlener sterk genoeg om mijn verhaal aan te horen,
mijn verdriet te verdragen? Is hij betrokken genoeg, warm genoeg om mij te troosten? Zal hij
zich terugtrekken als ik het met hem oneens ben of als ik mijn slechte, zwakke, onaardige
kanten laat zien?

Intake bij crisissituaties
Taxatie is een inschatting maken van Is er een wel degelijk een crisis? Wie is er in een crisis? Wat is
de draagkracht van de omgeving? Wat is de vraag?

Kenmerken van een crisis: