Nota’s Insolventie, Zekerheden en
Executierecht
Algemeen Deel....................................................................................................... 9
Bronnen & basisbegrippen.................................................................................. 9
Overzicht deelgebieden................................................................................... 9
Zekerheidsrecht............................................................................................ 9
Executierecht................................................................................................ 9
Insolventierecht............................................................................................ 9
Begrippen van belang voor het toepassingsgebied.......................................10
Handelaar (W.Kh.)....................................................................................... 10
Ondernemingsbegrip.................................................................................. 11
Nieuw ondernemingsbegrip........................................................................11
a) NP zelfstandige beroepsactiviteit.........................................................11
Bestuurders – onderneming..................................................................12
Initiële meerderheidsopvatting m.b.t. bestuurders/zaakvoerders van
rechtspersonen.................................................................................. 12
Faillissement van bestuurders/zaakvoerders.....................................12
Rechtspraak....................................................................................... 13
b) RP........................................................................................................ 13
c) Organisatie zonder RP..........................................................................13
Onderneming.............................................................................................. 13
Toepassingen.............................................................................................. 14
Enkele basisconcepten................................................................................... 14
Schuldeiser – schuldenaar...........................................................................14
Enkele modaliteiten van verbintenissen.....................................................14
Vermogen.................................................................................................... 15
Vermogen als verhaalsobject (3.36 BW)..................................................16
Vermogen als verhaalsobject – afwijkingen..............................................16
Zakelijke verbondenheid?.....................................................................16
Fiduciaire eigendom (trust)?.................................................................16
Niet-integrale verhaalsaansprakelijkheid..............................................17
Beperkingen dynamisch karakter.........................................................17
Beperkingen op eenheid van het vermogen.........................................18
Samenloop.................................................................................................. 18
Bevoegde rechtbank................................................................................... 19
Ondernemingsrechtbank (art. 574 Ger.W.)...............................................19
1
, Arbeidsrechtbank (CSR)...........................................................................19
Beslagrechter (art. 1395 Ger.W.)..............................................................19
Deel Zekerheden.................................................................................................. 20
Zakelijke zekerheidsmechanismen....................................................................20
Krachtens de wet........................................................................................... 20
Voorrechten................................................................................................. 20
Art. 12 Hyp.W........................................................................................... 20
Algemene kenmerken.............................................................................. 20
Voorrechten op alle goederen..................................................................21
1) Voorrecht voor gerechtskosten (art. 17 + 19, 1° Hyp.W.).................21
2) Voorrecht schatkist gerechtskosten strafzaken................................21
3) Voorrecht advocaat in strafzaken.....................................................21
Voorrechten op alle roerende goederen...................................................22
1) Voorrecht gerechtskosten.................................................................22
2) Voorrecht begrafeniskosten..............................................................22
3) Voorrecht kosten laatste ziekte........................................................22
4) Onderhoudsschulden........................................................................22
5) Voorrechten uit het sociaal recht......................................................23
6) Voorrecht vordering lichamelijke schadevergoeding (art. 19, 3°ter
W.Hyp.)................................................................................................. 23
7) Leverancier van levensmiddelen (art. 19, 5° W.Hyp.).......................23
8) Fiscale voorrechten...........................................................................24
Voorrechten op bepaalde roerende goederen..........................................25
1) Kosten van uitwinning/vereffening/boedelredding (“gerechtskosten”)
– Supra.................................................................................................. 25
2) Voorrecht verhuurder/verpachter onroerend goed...........................25
3) Voorrecht pandhouder (infra)...........................................................26
4) Voorrecht kosten tot behoud van de zaak........................................26
5) Voorrecht onbetaalde verkoper........................................................27
Andere beschermingstechnieken onbetaalde verkoper.....................27
Retentierecht.................................................................................. 27
Recht van terugvordering (20, 5° Hyp.W.)......................................28
Ontbinding...................................................................................... 28
Eigendomsvoorbehoud...................................................................28
6) Voorrecht vervoerder (art. 20, 7° Hyp.W.)........................................30
7) Voorrecht onderaannemer (art. 20, 12° Hyp.W.)..............................30
8) Voorrecht verzekeraar......................................................................30
Voorrechten op bepaalde onroerende goederen......................................31
2
, Krachtens overeenkomst................................................................................ 32
Pand............................................................................................................ 32
“Oud” pandrecht (tot 01/01/2018)...........................................................32
Nieuw Pandrecht...................................................................................... 32
Kern...................................................................................................... 32
Totstandkoming..................................................................................... 33
Voorwerp............................................................................................... 33
Schuldvordering.................................................................................... 33
Tegenwerpelijkheid............................................................................... 34
Gevolgen.............................................................................................. 34
Uitwinning (“pandverzilvering”)............................................................35
Bijzondere regimes?.............................................................................. 35
Hypotheek................................................................................................... 36
Zakelijk zekerheidsrecht (art. 41 Hyp.W.)................................................36
Onroerend recht....................................................................................... 36
Bijkomend recht....................................................................................... 36
Ondeelbaar recht..................................................................................... 36
Volgrecht.................................................................................................. 36
Publiciteit................................................................................................. 36
Wettelijke hypotheek............................................................................... 36
Conventionele hypotheek........................................................................37
Specialiteitsbeginsel................................................................................ 37
Inschrijving.............................................................................................. 37
Uitwinning................................................................................................ 38
Onderlinge verhoudingen............................................................................... 38
“Rang”........................................................................................................ 38
Voorrechten................................................................................................. 38
Bijzondere voorrechten (art. 21 – 25 Hyp.W.)..............................................39
Algemene voorrechten (art. 19 Hyp.W.)......................................................39
Pand............................................................................................................ 39
Hypotheken................................................................................................. 40
Persoonlijke zekerheidsmechanismen...............................................................40
Borgtocht....................................................................................................... 40
Nieuw Boek 9, Titel 1 – persoonlijke zekerheden.........................................41
Structuur Boek 9 BW................................................................................ 41
Boek 9 BW................................................................................................ 42
“Persoonlijke zekerheid” (art. 9.1.2, 1° BW)..........................................42
3
, “Accessoire persoonlijke zekerheid” of “borgtocht”..............................42
“Autonome persoonlijke zekerheid” of “autonome garantie”................42
Structuur Boek 9, Titel 1 BW....................................................................42
Boek 9 BW – gemeenschappelijke bepalingen.........................................42
Borg = accessorium.................................................................................... 43
Rechten en verplichtingen borg..................................................................44
Consumentenborg....................................................................................... 45
Patronaatsverklaringen.................................................................................. 46
Covenants...................................................................................................... 47
Deel Insolventierecht............................................................................................ 48
Overzicht – context............................................................................................ 48
Vrijwillige verdwijning.................................................................................... 48
Gedwongen verdwijning................................................................................. 49
Intermediair.................................................................................................... 49
Bevoegdheidsprobleem.................................................................................. 49
Preventieve mechanismen ( continuïteit).......................................................50
EU Herstructureringsrichtlijn..........................................................................51
Omzetting richtlijn in WER..........................................................................51
Insolventielandschap sinds 01/09/2023............................................................51
Preventie & reorganisatie.................................................................................. 53
Ondernemingen in moeilijkheden..................................................................53
Depistage/KOIM........................................................................................... 53
Bewarende maatregelen............................................................................. 55
Ondernemingsbemiddeling (art. XX.29/2 WER).......................................55
Aanstelling herstructureringsdeskundige (art. XX.30 WER).....................56
Aanstelling voorlopig bewindvoerder (art. XX.49/1 WER)........................56
Aanstelling voorlopig bewindvoerder II (art. XX.32 WER).........................56
Buitengerechtelijk minnelijk akkoord..........................................................57
Voorwaarden............................................................................................ 57
Gevolgen.................................................................................................. 58
Homologatie............................................................................................. 58
Gerechtelijke reorganisatie.........................................................................58
Doelstellingen van de procedure.............................................................58
Krachtlijnen van de klassieke procedure (= openbare procedure)...........59
Krachtlijnen van de “nieuwe” besloten procedure van GREO..................59
Start procedure (openbaar + OGG).........................................................60
Toegangsvoorwaarden..........................................................................60
4
Executierecht
Algemeen Deel....................................................................................................... 9
Bronnen & basisbegrippen.................................................................................. 9
Overzicht deelgebieden................................................................................... 9
Zekerheidsrecht............................................................................................ 9
Executierecht................................................................................................ 9
Insolventierecht............................................................................................ 9
Begrippen van belang voor het toepassingsgebied.......................................10
Handelaar (W.Kh.)....................................................................................... 10
Ondernemingsbegrip.................................................................................. 11
Nieuw ondernemingsbegrip........................................................................11
a) NP zelfstandige beroepsactiviteit.........................................................11
Bestuurders – onderneming..................................................................12
Initiële meerderheidsopvatting m.b.t. bestuurders/zaakvoerders van
rechtspersonen.................................................................................. 12
Faillissement van bestuurders/zaakvoerders.....................................12
Rechtspraak....................................................................................... 13
b) RP........................................................................................................ 13
c) Organisatie zonder RP..........................................................................13
Onderneming.............................................................................................. 13
Toepassingen.............................................................................................. 14
Enkele basisconcepten................................................................................... 14
Schuldeiser – schuldenaar...........................................................................14
Enkele modaliteiten van verbintenissen.....................................................14
Vermogen.................................................................................................... 15
Vermogen als verhaalsobject (3.36 BW)..................................................16
Vermogen als verhaalsobject – afwijkingen..............................................16
Zakelijke verbondenheid?.....................................................................16
Fiduciaire eigendom (trust)?.................................................................16
Niet-integrale verhaalsaansprakelijkheid..............................................17
Beperkingen dynamisch karakter.........................................................17
Beperkingen op eenheid van het vermogen.........................................18
Samenloop.................................................................................................. 18
Bevoegde rechtbank................................................................................... 19
Ondernemingsrechtbank (art. 574 Ger.W.)...............................................19
1
, Arbeidsrechtbank (CSR)...........................................................................19
Beslagrechter (art. 1395 Ger.W.)..............................................................19
Deel Zekerheden.................................................................................................. 20
Zakelijke zekerheidsmechanismen....................................................................20
Krachtens de wet........................................................................................... 20
Voorrechten................................................................................................. 20
Art. 12 Hyp.W........................................................................................... 20
Algemene kenmerken.............................................................................. 20
Voorrechten op alle goederen..................................................................21
1) Voorrecht voor gerechtskosten (art. 17 + 19, 1° Hyp.W.).................21
2) Voorrecht schatkist gerechtskosten strafzaken................................21
3) Voorrecht advocaat in strafzaken.....................................................21
Voorrechten op alle roerende goederen...................................................22
1) Voorrecht gerechtskosten.................................................................22
2) Voorrecht begrafeniskosten..............................................................22
3) Voorrecht kosten laatste ziekte........................................................22
4) Onderhoudsschulden........................................................................22
5) Voorrechten uit het sociaal recht......................................................23
6) Voorrecht vordering lichamelijke schadevergoeding (art. 19, 3°ter
W.Hyp.)................................................................................................. 23
7) Leverancier van levensmiddelen (art. 19, 5° W.Hyp.).......................23
8) Fiscale voorrechten...........................................................................24
Voorrechten op bepaalde roerende goederen..........................................25
1) Kosten van uitwinning/vereffening/boedelredding (“gerechtskosten”)
– Supra.................................................................................................. 25
2) Voorrecht verhuurder/verpachter onroerend goed...........................25
3) Voorrecht pandhouder (infra)...........................................................26
4) Voorrecht kosten tot behoud van de zaak........................................26
5) Voorrecht onbetaalde verkoper........................................................27
Andere beschermingstechnieken onbetaalde verkoper.....................27
Retentierecht.................................................................................. 27
Recht van terugvordering (20, 5° Hyp.W.)......................................28
Ontbinding...................................................................................... 28
Eigendomsvoorbehoud...................................................................28
6) Voorrecht vervoerder (art. 20, 7° Hyp.W.)........................................30
7) Voorrecht onderaannemer (art. 20, 12° Hyp.W.)..............................30
8) Voorrecht verzekeraar......................................................................30
Voorrechten op bepaalde onroerende goederen......................................31
2
, Krachtens overeenkomst................................................................................ 32
Pand............................................................................................................ 32
“Oud” pandrecht (tot 01/01/2018)...........................................................32
Nieuw Pandrecht...................................................................................... 32
Kern...................................................................................................... 32
Totstandkoming..................................................................................... 33
Voorwerp............................................................................................... 33
Schuldvordering.................................................................................... 33
Tegenwerpelijkheid............................................................................... 34
Gevolgen.............................................................................................. 34
Uitwinning (“pandverzilvering”)............................................................35
Bijzondere regimes?.............................................................................. 35
Hypotheek................................................................................................... 36
Zakelijk zekerheidsrecht (art. 41 Hyp.W.)................................................36
Onroerend recht....................................................................................... 36
Bijkomend recht....................................................................................... 36
Ondeelbaar recht..................................................................................... 36
Volgrecht.................................................................................................. 36
Publiciteit................................................................................................. 36
Wettelijke hypotheek............................................................................... 36
Conventionele hypotheek........................................................................37
Specialiteitsbeginsel................................................................................ 37
Inschrijving.............................................................................................. 37
Uitwinning................................................................................................ 38
Onderlinge verhoudingen............................................................................... 38
“Rang”........................................................................................................ 38
Voorrechten................................................................................................. 38
Bijzondere voorrechten (art. 21 – 25 Hyp.W.)..............................................39
Algemene voorrechten (art. 19 Hyp.W.)......................................................39
Pand............................................................................................................ 39
Hypotheken................................................................................................. 40
Persoonlijke zekerheidsmechanismen...............................................................40
Borgtocht....................................................................................................... 40
Nieuw Boek 9, Titel 1 – persoonlijke zekerheden.........................................41
Structuur Boek 9 BW................................................................................ 41
Boek 9 BW................................................................................................ 42
“Persoonlijke zekerheid” (art. 9.1.2, 1° BW)..........................................42
3
, “Accessoire persoonlijke zekerheid” of “borgtocht”..............................42
“Autonome persoonlijke zekerheid” of “autonome garantie”................42
Structuur Boek 9, Titel 1 BW....................................................................42
Boek 9 BW – gemeenschappelijke bepalingen.........................................42
Borg = accessorium.................................................................................... 43
Rechten en verplichtingen borg..................................................................44
Consumentenborg....................................................................................... 45
Patronaatsverklaringen.................................................................................. 46
Covenants...................................................................................................... 47
Deel Insolventierecht............................................................................................ 48
Overzicht – context............................................................................................ 48
Vrijwillige verdwijning.................................................................................... 48
Gedwongen verdwijning................................................................................. 49
Intermediair.................................................................................................... 49
Bevoegdheidsprobleem.................................................................................. 49
Preventieve mechanismen ( continuïteit).......................................................50
EU Herstructureringsrichtlijn..........................................................................51
Omzetting richtlijn in WER..........................................................................51
Insolventielandschap sinds 01/09/2023............................................................51
Preventie & reorganisatie.................................................................................. 53
Ondernemingen in moeilijkheden..................................................................53
Depistage/KOIM........................................................................................... 53
Bewarende maatregelen............................................................................. 55
Ondernemingsbemiddeling (art. XX.29/2 WER).......................................55
Aanstelling herstructureringsdeskundige (art. XX.30 WER).....................56
Aanstelling voorlopig bewindvoerder (art. XX.49/1 WER)........................56
Aanstelling voorlopig bewindvoerder II (art. XX.32 WER).........................56
Buitengerechtelijk minnelijk akkoord..........................................................57
Voorwaarden............................................................................................ 57
Gevolgen.................................................................................................. 58
Homologatie............................................................................................. 58
Gerechtelijke reorganisatie.........................................................................58
Doelstellingen van de procedure.............................................................58
Krachtlijnen van de klassieke procedure (= openbare procedure)...........59
Krachtlijnen van de “nieuwe” besloten procedure van GREO..................59
Start procedure (openbaar + OGG).........................................................60
Toegangsvoorwaarden..........................................................................60
4
