1VRK8: Verloskundige methodiek – Module 3
Verloskundige basis (+ ppt oefeningen bekijken)
Beenderig baringskanaal
3 zaken noodzakelijk om te Ø Kanaal
bevallen = 3 k’s Ø Kind
Ø Kracht (zonder contracties kan je niet bevallen)
Structuren Ø Os coxae: heupbeenderen (= inominate bones)
- Os ileum (darmbeen)
- Os ischii (zitbeen)
- Os pubis (schaambeen)
Ø Sacrum (heiligbeen)
Ø Os coccygis (staartbeen)
Bekken in 2 belangrijke Ø Grote bekken (boven linea inominalis)
delen Ø Kleine bekken (onder linea inominalis)
Situeer: binnen- en
buitenzijde rechter os coxae
Anatomische punten 1) Crista iliaca (kam) 12) Ramus inferior ossis ischii
binnenzijde rechter os coxae 2) Fossa iliaca (holte) 13) Tuber ischiadicum
3) Spina iliaca anterior superior 14) Ramus superior ossis ischii
4) Linea terminalis 15) Incisura ischiadica minor
5) Spina iliaca anterior inferior 16) Spina ischiadica
6) Eminentia iliopectinea 17) Incisura ischiadica major
7) Ramus superior ossis pubis 18) Facies auricularis
8) Tuberculum pubicum 19) Spina iliaca posterior inferior
9) Foramen obturatum 20) Spina iliaca posterior superior
10) Facies symphysis 21) Tuberositas iliaca
11) Ramus inferior ossis pubis
Anatomische punten 1) Ala ossis ilium 13) Tuberculum pubicum
buitenzijde rechter os coxae 2) Linea glutea posterior 14) Ramus superior ossis pubis
3) Spina iliaca posterior superior 15) Incisura acetabuli
4) Spina iliaca posterior inferior 16) Fossa acetabuli
5) Incisura ischiadica major 17) Eminentio iliopectinea
6) Spina ischiadica 18) Facies lunata
7) Incisura ischiadica minor 19) Spina iliaca anterior inferior
8) Ramus superior ossis ischii 20) Linea glutea inferior
9) Tuber ischiadicum 21) Spina iliaca anterior superior
10) Ramus inferior ossis ischii 22) Linea glutea anterior
11) Ramus inferior ossis pubis 23) Crista iliaca
12) Foramen obturatum
1
,Os sacrum – Os coccygis Ø Canalis sacralis (1) à lopen zenuwbanen door
Ø Facies auricularis (1, 3, 8)
Ø Foramina sacralia posterior (4)
Ø Cornu sacrale (6)
Ø Cornu coccygeum (9)
Ø Promontorium à bocht onderaan wervelkolom
Bekkenverbindingen
Kenmerken os sacrum en Ø Biconcave vlakte = holte sacrum
verloskundig belang Ø Uitsteeksel op S1 à promontorium (groot verloskundig belang)
Kenmerken os coccygis en Ø Zeer beweeglijk
verloskundig belang Ø Bekkenuitgang vergroten
Ø Staartbeen ooit gebroken à mogelijks moeilijke gevolgen tijdens
bevalling
Ligamenten Ø Banden van bindweefsel
Ø Sacro-spinaal en sacro-tuberaal ligament à vormen deel bekkengang
Dorsaal en ventraal
Gynaecoïd bekken (vrouwelijk bekken)
Anatomische vlakken Ø Bekkeningang / brim / inlet
- Voorrand van promotorium (S1)
- Voorrand van heiligbeenvlies
- Linea arcuata = linea…
- Eminentia iliopectinea
- Bovenste binnenste rand van os pubis
- Symphysis pubis
- Symmetrisch andere zijde
Ø Bekkenuitgang / pelvic outlet
- Ramus inferior ossis pubis
- Ramus inferior ossis ischii
- Onderrand tuber ischiadicum
- Onderrand lig sacrotuberale
- Onderste deel zijrand os sacrum
- Zijrand os coccygis
- Symmetrisch
2
, Ø Bekkenholte / pelvic cavity
- Ruimte tussen bekkeningang en bekkenuitgang
- Biconcave vlakte van sacrum
- Binnenholte van beide os pubis en ischiopubische takken
- Bekkenwijdte: door midden symfyse en midden S3
- Bekkenengte: door onderrand symfyse, spinae ischiadicae en
articulatio sacrococcygea (S4-S5)
Bekkenmaten
Bekkeningang Ø Conjugata vera: 11 cm, afstand tussen achter bovenrand symfyse en
voorrand promontorium
Ø Conjugata diagonalis: 12,5 cm, afstand tussen achteronderrand symfyse en
voorrand promontorium
Ø Conjugata transeversa: 13 cm, afstand tussen de 2 verst verwijderde
punten op de linea inominata
Ø Conjugata oblique: 12 cm, rechter/linker afstand tussen rechter/linker
sacro-iliacaal gewricht en rechter/linker eminentia iliopectinea
Bekkenholte = ruimte Ø Bekkenwijdte: afstand tussen middenachter rand van symfyse
tussen bekkeningang en en midden S3
bekkenuitgang Ø Bekkenengte: afstand tussen achteronderrand symfyse en
sacrococcygeale gewricht
Ø Dwarse diameter: interspinaallijn (10,5 cm) à enige
uitwendig meten afstand van verloskundig belang
Bekkenuitgang = onderste Ø Voorste driehoek
begrenzing van kleine - Voorkant: onderrand symfyse
bekken gevormd door 2 - Lateraal: tubera ischii (zitbeenknobbels)
driehoeken
Ø Achterste driehoek
- Lateraal: (tubera ischii zitbeenknobbels)
- Achterkant: sacrococcygeaal gewricht
Ø Voor achterwaartse diameter
- Anatomisch (onderrand symfyse tot punt os coccygis): 9-10 cm
- Functioneel (onderrand symfyse tot sacrococcygeale gewricht): 11-12 cm
Waarom verschil: gewricht aan staartbeen zorgt dat uitgang groter kan worden
Ø Dwarse diameter: afstand tussen tuber ischiadicae
3
, Vrouwen baren kinderen Ø Beenderen lichter
Ø BI ronder
Ø Holte ruimer
Ø Uitgang groter
Ø Acetabula verder van elkaar
Ø Pubic boog wijder
Ø Sacrum biconcaaf en wijder
Voorwaarden om kinderen Ø Bekkeningang is rond
te baren Ø Bekken is wijd
Ø Pubishoek min 90°
Ø Transverse diameter van BU = 10 cm
Bekkenas = richting waarin fœtus zich tijdens baring door bekken voortbeweegt
(denkbeeldige kromme lijn)
Inclinatio pelvis Ø Inclinatiehoek = hoek die vlak van bekkeningang vormt samen met
horizontale vlak
Ø 60°
Obstetrische vlakken Hodge vlakken à graad van indaling bepalen
Ø Hodge 1: valt samen met BI, promotorium door bovenrand symfyse
- Kind daalt in
Ø Hodge 2: evenwijdig aan BI door onderrand symfyse
Ø Hodge 3: evenwijdig aan BI door spinae ischiadicae
- Kind ingedaald en is bekken normaal (90°) ruim genoeg
- Het breedste van hoofd is bekkeningang gepasseerd à betekent: hoofd kan erdoor
Ø Hodge 4: evenwijdig aan BI door punt van os coccygis of sacrococcygeaal gewricht
- Komt overeen met staartbeen
- Hoe komt het dat kind zich presenteert op H4 maar niet kan geboren worden à het
staartbeen is niet flexibel
Hodge vlakken op andere manier benoemen
Ø H1 = H3 – 4 cm
Ø H2 = H3 – 2 cm
Ø H3 = “voor de helft ingedaald”
Ø H4 = H3 + 4 cm
Bekkenevaluatie Ø Promontorium voelen
Ø Sacrum aftasten
Ø Os coccygis beoordelen
Ø Achterwand symfyse en arcus pubis > 90°
Ø Linea inominatia aftasten
Ø Spinae ischiadicae
Ø Weke delen
Weke baringskanaal
Genitalia externa Ø Bij vaginaal onderzoek let je op: bekkenas volgen, onderzoeken met 2 vingers (wijsvinger en
middelvinger), duim niet op clitoris, pink niet in de anus
Ø Ruptuur treedt op in richting van anus à perineum niet sterk genoeg (laterale knip: weg van
anus)
Ø Vrouwen die paardrijden hebben sterk perineum
Ø Bartholinitis: klieren die afscheiding geven gaan ontsteken en zwellen op à hierdoor krijg
je kisten
4
Verloskundige basis (+ ppt oefeningen bekijken)
Beenderig baringskanaal
3 zaken noodzakelijk om te Ø Kanaal
bevallen = 3 k’s Ø Kind
Ø Kracht (zonder contracties kan je niet bevallen)
Structuren Ø Os coxae: heupbeenderen (= inominate bones)
- Os ileum (darmbeen)
- Os ischii (zitbeen)
- Os pubis (schaambeen)
Ø Sacrum (heiligbeen)
Ø Os coccygis (staartbeen)
Bekken in 2 belangrijke Ø Grote bekken (boven linea inominalis)
delen Ø Kleine bekken (onder linea inominalis)
Situeer: binnen- en
buitenzijde rechter os coxae
Anatomische punten 1) Crista iliaca (kam) 12) Ramus inferior ossis ischii
binnenzijde rechter os coxae 2) Fossa iliaca (holte) 13) Tuber ischiadicum
3) Spina iliaca anterior superior 14) Ramus superior ossis ischii
4) Linea terminalis 15) Incisura ischiadica minor
5) Spina iliaca anterior inferior 16) Spina ischiadica
6) Eminentia iliopectinea 17) Incisura ischiadica major
7) Ramus superior ossis pubis 18) Facies auricularis
8) Tuberculum pubicum 19) Spina iliaca posterior inferior
9) Foramen obturatum 20) Spina iliaca posterior superior
10) Facies symphysis 21) Tuberositas iliaca
11) Ramus inferior ossis pubis
Anatomische punten 1) Ala ossis ilium 13) Tuberculum pubicum
buitenzijde rechter os coxae 2) Linea glutea posterior 14) Ramus superior ossis pubis
3) Spina iliaca posterior superior 15) Incisura acetabuli
4) Spina iliaca posterior inferior 16) Fossa acetabuli
5) Incisura ischiadica major 17) Eminentio iliopectinea
6) Spina ischiadica 18) Facies lunata
7) Incisura ischiadica minor 19) Spina iliaca anterior inferior
8) Ramus superior ossis ischii 20) Linea glutea inferior
9) Tuber ischiadicum 21) Spina iliaca anterior superior
10) Ramus inferior ossis ischii 22) Linea glutea anterior
11) Ramus inferior ossis pubis 23) Crista iliaca
12) Foramen obturatum
1
,Os sacrum – Os coccygis Ø Canalis sacralis (1) à lopen zenuwbanen door
Ø Facies auricularis (1, 3, 8)
Ø Foramina sacralia posterior (4)
Ø Cornu sacrale (6)
Ø Cornu coccygeum (9)
Ø Promontorium à bocht onderaan wervelkolom
Bekkenverbindingen
Kenmerken os sacrum en Ø Biconcave vlakte = holte sacrum
verloskundig belang Ø Uitsteeksel op S1 à promontorium (groot verloskundig belang)
Kenmerken os coccygis en Ø Zeer beweeglijk
verloskundig belang Ø Bekkenuitgang vergroten
Ø Staartbeen ooit gebroken à mogelijks moeilijke gevolgen tijdens
bevalling
Ligamenten Ø Banden van bindweefsel
Ø Sacro-spinaal en sacro-tuberaal ligament à vormen deel bekkengang
Dorsaal en ventraal
Gynaecoïd bekken (vrouwelijk bekken)
Anatomische vlakken Ø Bekkeningang / brim / inlet
- Voorrand van promotorium (S1)
- Voorrand van heiligbeenvlies
- Linea arcuata = linea…
- Eminentia iliopectinea
- Bovenste binnenste rand van os pubis
- Symphysis pubis
- Symmetrisch andere zijde
Ø Bekkenuitgang / pelvic outlet
- Ramus inferior ossis pubis
- Ramus inferior ossis ischii
- Onderrand tuber ischiadicum
- Onderrand lig sacrotuberale
- Onderste deel zijrand os sacrum
- Zijrand os coccygis
- Symmetrisch
2
, Ø Bekkenholte / pelvic cavity
- Ruimte tussen bekkeningang en bekkenuitgang
- Biconcave vlakte van sacrum
- Binnenholte van beide os pubis en ischiopubische takken
- Bekkenwijdte: door midden symfyse en midden S3
- Bekkenengte: door onderrand symfyse, spinae ischiadicae en
articulatio sacrococcygea (S4-S5)
Bekkenmaten
Bekkeningang Ø Conjugata vera: 11 cm, afstand tussen achter bovenrand symfyse en
voorrand promontorium
Ø Conjugata diagonalis: 12,5 cm, afstand tussen achteronderrand symfyse en
voorrand promontorium
Ø Conjugata transeversa: 13 cm, afstand tussen de 2 verst verwijderde
punten op de linea inominata
Ø Conjugata oblique: 12 cm, rechter/linker afstand tussen rechter/linker
sacro-iliacaal gewricht en rechter/linker eminentia iliopectinea
Bekkenholte = ruimte Ø Bekkenwijdte: afstand tussen middenachter rand van symfyse
tussen bekkeningang en en midden S3
bekkenuitgang Ø Bekkenengte: afstand tussen achteronderrand symfyse en
sacrococcygeale gewricht
Ø Dwarse diameter: interspinaallijn (10,5 cm) à enige
uitwendig meten afstand van verloskundig belang
Bekkenuitgang = onderste Ø Voorste driehoek
begrenzing van kleine - Voorkant: onderrand symfyse
bekken gevormd door 2 - Lateraal: tubera ischii (zitbeenknobbels)
driehoeken
Ø Achterste driehoek
- Lateraal: (tubera ischii zitbeenknobbels)
- Achterkant: sacrococcygeaal gewricht
Ø Voor achterwaartse diameter
- Anatomisch (onderrand symfyse tot punt os coccygis): 9-10 cm
- Functioneel (onderrand symfyse tot sacrococcygeale gewricht): 11-12 cm
Waarom verschil: gewricht aan staartbeen zorgt dat uitgang groter kan worden
Ø Dwarse diameter: afstand tussen tuber ischiadicae
3
, Vrouwen baren kinderen Ø Beenderen lichter
Ø BI ronder
Ø Holte ruimer
Ø Uitgang groter
Ø Acetabula verder van elkaar
Ø Pubic boog wijder
Ø Sacrum biconcaaf en wijder
Voorwaarden om kinderen Ø Bekkeningang is rond
te baren Ø Bekken is wijd
Ø Pubishoek min 90°
Ø Transverse diameter van BU = 10 cm
Bekkenas = richting waarin fœtus zich tijdens baring door bekken voortbeweegt
(denkbeeldige kromme lijn)
Inclinatio pelvis Ø Inclinatiehoek = hoek die vlak van bekkeningang vormt samen met
horizontale vlak
Ø 60°
Obstetrische vlakken Hodge vlakken à graad van indaling bepalen
Ø Hodge 1: valt samen met BI, promotorium door bovenrand symfyse
- Kind daalt in
Ø Hodge 2: evenwijdig aan BI door onderrand symfyse
Ø Hodge 3: evenwijdig aan BI door spinae ischiadicae
- Kind ingedaald en is bekken normaal (90°) ruim genoeg
- Het breedste van hoofd is bekkeningang gepasseerd à betekent: hoofd kan erdoor
Ø Hodge 4: evenwijdig aan BI door punt van os coccygis of sacrococcygeaal gewricht
- Komt overeen met staartbeen
- Hoe komt het dat kind zich presenteert op H4 maar niet kan geboren worden à het
staartbeen is niet flexibel
Hodge vlakken op andere manier benoemen
Ø H1 = H3 – 4 cm
Ø H2 = H3 – 2 cm
Ø H3 = “voor de helft ingedaald”
Ø H4 = H3 + 4 cm
Bekkenevaluatie Ø Promontorium voelen
Ø Sacrum aftasten
Ø Os coccygis beoordelen
Ø Achterwand symfyse en arcus pubis > 90°
Ø Linea inominatia aftasten
Ø Spinae ischiadicae
Ø Weke delen
Weke baringskanaal
Genitalia externa Ø Bij vaginaal onderzoek let je op: bekkenas volgen, onderzoeken met 2 vingers (wijsvinger en
middelvinger), duim niet op clitoris, pink niet in de anus
Ø Ruptuur treedt op in richting van anus à perineum niet sterk genoeg (laterale knip: weg van
anus)
Ø Vrouwen die paardrijden hebben sterk perineum
Ø Bartholinitis: klieren die afscheiding geven gaan ontsteken en zwellen op à hierdoor krijg
je kisten
4
