Biologische Psychologie: wetenschappelijke studie van de biologische basis van psyche
en gedrag
→ Verwante termen… neuropsychologie, psychofysiologie , cognitieve
neurowetenschappen
Vraagstukken in de biopsychologie
- Verklaringen vinden voor gedrag
- Bewustzijn als concept onderzoeken
- Genetische invloed vs. omgevingsinvloed
GxE model : Gen-omgeving-interactie (of genotype-omgeving-interactie of GxE of G × E ) is
wanneer twee verschillende genotypen op verschillende manieren reageren op
omgevingsvariantie.
Gedrag: 4 biologische verklaringsmodellen
Fysiologische verklaring: Focus op gedrag gerelateerd aan lichamelijke processen
Ontogenetische verklaring: Focus op beschrijving hoe het gedrag zich kon ontwikkelen
Evolutionaire verklaring: Focus op gedrag als gevolg van de evolutie van een soort
Functionele verklaring: Focus op doel van het gedrag , waarom is het zo ontwikkeld
Enkele feiten evolutie
- Genen muteren random
- Fittest = best aangepast aan de omgeving
- Reproductie van genen is van belang
- Er is geen ‘doelgerichte selectie’
Co-evolutie:is het proces in de evolutie waarbij soorten zich voortdurend aan elkaar
aanpassen. Vaak leidt co-evolutie tot een samenwerkingsverband, waarbij beide soorten
niet meer zonder elkaar kunnen.
- Fijne motoriek
- Begrijpen
- Taal
Dankzij relatief weinig ontwikkelde hersenen krijgt kind kans flexibel te ontwikkelen
Anatomie van een cel
- Oppervlakte/ buitenkant: membraan
● eiwitkanalen laten bepaalde stoffen door
- Kern: Nucleus
● Chromosomen/DNA
- Mitochondriën → energie
- Ribosomen → nieuwe eiwitmoleculen
- Endoplasmatisch reticulum
Neuron= zenuwcel
,Motorneuron vs. sensorische neuron
- Cellichaam van motorneuron in ruggenmerg
- Cellichaam sensorische neuron langs axon
Motor Neuron: axon → spieren
Sensorische neuron : axonen richting brein
Gliacellen
- Aanmaken van myeline: een vetachtige substantie, vormt beschermende laag rond
zenuwvezels. Hierdoor kunnen signalen niet alleen sneller maar ook dat het signaal
alleen uitkomt bij synapsen aan het einde van het axon
- Opruimen dode en kapotte cellen
- Opruimen neurotransmitters die gebruikt zijn bij signaaloverdracht
- In stand houden van de bloed-brein barrière
- Geven van voedingsstoffen aan neuronen
,Week 2 : Neuronen
Dieren - man made machines
- Plasticiteit ( lichaam ) versus rigiditeit ( machines )
- Plasticiteit geeft ‘ redundancy’, hele leven ermee leren leven
Centraal zenuwstelsel (CZS)
Hersenen en ruggenmerg: snelle impuls/ reflex via ruggenmerg
1. Neuronen (Zenuwcel)
→ informatie prikkeloverdracht
2. Gliacellen
→ diverse ondersteunende functies ( voeding, herstel)
Neuronen
- Dendrieten zorgen voor input
- Axon verzorgt output
- Putten van energie uit glucose, CZS werkt op glucose
Structuur van een neuron
- Dendrieten: ontvangen informatie
- Soma: cellichaam
- Axon: geeft informatie over naar andere neuronen
Soorten neuronen
- Motorische neuronen =, efferent CZS -> spieren en klieren ( trek je hand terug )
- Interneuronen: in en output vanuit andere neuronen
- Sensorische neuronen =, afferent: Zintuigen -> CZS
Efferent: van hersenen en beenmerg structuur weg
Interneuron: binnen een structuur ( schakelcel)
Afferent: naar hersenen en beenmerg structuur toe
Vorm neuron door functies
- Neuron in de kleine hersenen integreren informatie uit andere neuronen: veel
dendrieten
- Neuronen in de retina krijgen input van weinig zintuigcellen: weinig dendrieten
- Neuronen veranderen de dendrieten voortdurend door te leren en zich aan te passen
Gliacellen: ondersteunend
- Astrocyten: neurotransmitters opnemen en afgeven , en verteren afvalproducten
- Microglia: veteren afvalproducten en virussen
- Oligodendrocyten & vellen van Schwann:voeden en isoleren axen en dendrieten
- Rediale glia & cellen van Schwann: ontwikkeling en herstel van axonen en
dendrieten
Bloed- brein- barrière
- Ondoordringbare wand van bloedvaten
, - Moleculen worden naar bloedbaan ‘gepompt’
- Beschermt de hersenen
Voordeel: virussen en bacteriën worden verweerd
Nadeel: voeding en medicijnen kunnen niet van bloedbaan naar de hersenen
Oplossing:
- Kleine moleculen
- Moleculen die oplosbaar zijn in het vet van de vaatwand
Rust- en actiepotentiaal
Terminologie bij elektrische prikkeloverdracht in neuron:
- Rustpotentiaal:
- Actiepotentiaal
- Depolarisatie: prikkel is sterk genoeg om doorgegeven te worden , via cel
doorgegeven
- Hyperpolarisatie: neemt de prikkel af
- Herstelperiode: geeft geen informatie meer door, omdat er geen prikkel aanwezig is
Rustpotentiaal: rust, geen prikkel doorgegeven
- Membraan van neuron is selectief permeabel
- Membraan in rust: elektrische gradiënt (polarisatie)
- Natrium- kalium- pomp:houdt rust in stand
Actiepotentiaal: stimulus / prikkel nodig
- Stimulus→ bereikt drempelwaarde om cel in beweging te zetten
- Depolarisatie → instroom Natrium
- Hyperpolarisatie → uitstroom Kalium
- Herstelperiode
Natrium = Sodium - NS
Kalium = Potassium - KP(N)
Synapsen ( gebeurt in de axonen ): Chemische prikkeloverdracht tussen zenuwcellen
Gebeurtenissen in een synaps:
1. Synthese: neuron produceert neurotransmitters
2. Transport van neurotransmitters via axon
3. Vrijlaten neurotransmitters
4. Neurotransmitters binden aan receptoren
5. De neurotransmitters scheiden van de receptoren
6. De neurotransmitters worden opgenomen
7. Negatieve feedback: stop van vrijlaten neurotransmitters
Week 3 Synapsen (Hoofdstuk 2 )
Elektrische prikkeloverdracht
- Stimulus → bereikt drempelwaarde
en gedrag
→ Verwante termen… neuropsychologie, psychofysiologie , cognitieve
neurowetenschappen
Vraagstukken in de biopsychologie
- Verklaringen vinden voor gedrag
- Bewustzijn als concept onderzoeken
- Genetische invloed vs. omgevingsinvloed
GxE model : Gen-omgeving-interactie (of genotype-omgeving-interactie of GxE of G × E ) is
wanneer twee verschillende genotypen op verschillende manieren reageren op
omgevingsvariantie.
Gedrag: 4 biologische verklaringsmodellen
Fysiologische verklaring: Focus op gedrag gerelateerd aan lichamelijke processen
Ontogenetische verklaring: Focus op beschrijving hoe het gedrag zich kon ontwikkelen
Evolutionaire verklaring: Focus op gedrag als gevolg van de evolutie van een soort
Functionele verklaring: Focus op doel van het gedrag , waarom is het zo ontwikkeld
Enkele feiten evolutie
- Genen muteren random
- Fittest = best aangepast aan de omgeving
- Reproductie van genen is van belang
- Er is geen ‘doelgerichte selectie’
Co-evolutie:is het proces in de evolutie waarbij soorten zich voortdurend aan elkaar
aanpassen. Vaak leidt co-evolutie tot een samenwerkingsverband, waarbij beide soorten
niet meer zonder elkaar kunnen.
- Fijne motoriek
- Begrijpen
- Taal
Dankzij relatief weinig ontwikkelde hersenen krijgt kind kans flexibel te ontwikkelen
Anatomie van een cel
- Oppervlakte/ buitenkant: membraan
● eiwitkanalen laten bepaalde stoffen door
- Kern: Nucleus
● Chromosomen/DNA
- Mitochondriën → energie
- Ribosomen → nieuwe eiwitmoleculen
- Endoplasmatisch reticulum
Neuron= zenuwcel
,Motorneuron vs. sensorische neuron
- Cellichaam van motorneuron in ruggenmerg
- Cellichaam sensorische neuron langs axon
Motor Neuron: axon → spieren
Sensorische neuron : axonen richting brein
Gliacellen
- Aanmaken van myeline: een vetachtige substantie, vormt beschermende laag rond
zenuwvezels. Hierdoor kunnen signalen niet alleen sneller maar ook dat het signaal
alleen uitkomt bij synapsen aan het einde van het axon
- Opruimen dode en kapotte cellen
- Opruimen neurotransmitters die gebruikt zijn bij signaaloverdracht
- In stand houden van de bloed-brein barrière
- Geven van voedingsstoffen aan neuronen
,Week 2 : Neuronen
Dieren - man made machines
- Plasticiteit ( lichaam ) versus rigiditeit ( machines )
- Plasticiteit geeft ‘ redundancy’, hele leven ermee leren leven
Centraal zenuwstelsel (CZS)
Hersenen en ruggenmerg: snelle impuls/ reflex via ruggenmerg
1. Neuronen (Zenuwcel)
→ informatie prikkeloverdracht
2. Gliacellen
→ diverse ondersteunende functies ( voeding, herstel)
Neuronen
- Dendrieten zorgen voor input
- Axon verzorgt output
- Putten van energie uit glucose, CZS werkt op glucose
Structuur van een neuron
- Dendrieten: ontvangen informatie
- Soma: cellichaam
- Axon: geeft informatie over naar andere neuronen
Soorten neuronen
- Motorische neuronen =, efferent CZS -> spieren en klieren ( trek je hand terug )
- Interneuronen: in en output vanuit andere neuronen
- Sensorische neuronen =, afferent: Zintuigen -> CZS
Efferent: van hersenen en beenmerg structuur weg
Interneuron: binnen een structuur ( schakelcel)
Afferent: naar hersenen en beenmerg structuur toe
Vorm neuron door functies
- Neuron in de kleine hersenen integreren informatie uit andere neuronen: veel
dendrieten
- Neuronen in de retina krijgen input van weinig zintuigcellen: weinig dendrieten
- Neuronen veranderen de dendrieten voortdurend door te leren en zich aan te passen
Gliacellen: ondersteunend
- Astrocyten: neurotransmitters opnemen en afgeven , en verteren afvalproducten
- Microglia: veteren afvalproducten en virussen
- Oligodendrocyten & vellen van Schwann:voeden en isoleren axen en dendrieten
- Rediale glia & cellen van Schwann: ontwikkeling en herstel van axonen en
dendrieten
Bloed- brein- barrière
- Ondoordringbare wand van bloedvaten
, - Moleculen worden naar bloedbaan ‘gepompt’
- Beschermt de hersenen
Voordeel: virussen en bacteriën worden verweerd
Nadeel: voeding en medicijnen kunnen niet van bloedbaan naar de hersenen
Oplossing:
- Kleine moleculen
- Moleculen die oplosbaar zijn in het vet van de vaatwand
Rust- en actiepotentiaal
Terminologie bij elektrische prikkeloverdracht in neuron:
- Rustpotentiaal:
- Actiepotentiaal
- Depolarisatie: prikkel is sterk genoeg om doorgegeven te worden , via cel
doorgegeven
- Hyperpolarisatie: neemt de prikkel af
- Herstelperiode: geeft geen informatie meer door, omdat er geen prikkel aanwezig is
Rustpotentiaal: rust, geen prikkel doorgegeven
- Membraan van neuron is selectief permeabel
- Membraan in rust: elektrische gradiënt (polarisatie)
- Natrium- kalium- pomp:houdt rust in stand
Actiepotentiaal: stimulus / prikkel nodig
- Stimulus→ bereikt drempelwaarde om cel in beweging te zetten
- Depolarisatie → instroom Natrium
- Hyperpolarisatie → uitstroom Kalium
- Herstelperiode
Natrium = Sodium - NS
Kalium = Potassium - KP(N)
Synapsen ( gebeurt in de axonen ): Chemische prikkeloverdracht tussen zenuwcellen
Gebeurtenissen in een synaps:
1. Synthese: neuron produceert neurotransmitters
2. Transport van neurotransmitters via axon
3. Vrijlaten neurotransmitters
4. Neurotransmitters binden aan receptoren
5. De neurotransmitters scheiden van de receptoren
6. De neurotransmitters worden opgenomen
7. Negatieve feedback: stop van vrijlaten neurotransmitters
Week 3 Synapsen (Hoofdstuk 2 )
Elektrische prikkeloverdracht
- Stimulus → bereikt drempelwaarde
