MENS EN ORGANISATIE
Introductie tot organiseren...................................................................................1
Terminologie......................................................................................................1
Voordelen organiseren.......................................................................................1
Risico’s bij slecht organiseren............................................................................2
Case “De ramp met de Columbia space shuttle”...............................................3
H1: Structuur........................................................................................................3
De mechanistische organisatie..........................................................................3
Oorsprong van de mechanistische organisatie...............................................3
Stroming 1: Scientific management...............................................................4
Stroming 2: Klassieke managementtheorie....................................................5
Aspecten van organiseren..............................................................................7
De organische organisatiekeuze......................................................................10
Case study: Acme en Omega........................................................................10
Opkomst contingentiegedachte....................................................................10
Contingentiegedachte samengevat..............................................................14
Aspecten van organiseren............................................................................16
Sterke punten van de contingentiegedachte................................................16
Zwakke punten van de contingentiegedachte..............................................16
Veranderende omgeving...............................................................................18
Andere structuren............................................................................................19
Structuur van de organisatie........................................................................19
Eenvoudige structuur...................................................................................20
Mechanistische (of machine) organisatie.....................................................20
Divisiestructuur............................................................................................21
Professionele organisatie..............................................................................22
Organische organisatie of adhocratie...........................................................22
Formele vs. Informele structuur....................................................................23
H2: Integratie......................................................................................................24
Wat is integratie?.............................................................................................24
Case 1: zaak Ronald Janssen........................................................................24
Concept........................................................................................................24
, Wanneer is integratie nodig?...........................................................................25
Taakinterdependentie...................................................................................25
Symptomen van een gebrekkige integratie.....................................................25
Toenemende nood aan integratie....................................................................25
Samenhang integratiemechanismen en structuur...........................................26
Theorie Henry Mintzberg (1979)...................................................................26
Impact van structuur op integratie..................................................................28
Samenvatting..................................................................................................28
Manieren om integratie te verbeteren.............................................................28
Informatiesysteem........................................................................................28
Teams...........................................................................................................28
H3: Controle........................................................................................................30
Terminologie....................................................................................................30
Controle........................................................................................................30
Macht............................................................................................................30
Risico’s van macht........................................................................................31
Grondleggers van twee verschillende visies op controle.................................31
Visie 1: Controle via toezicht en onzekerheid...............................................31
Visie 2: Controle via vertrouwen en participatie...........................................32
Controlestrategieën.........................................................................................32
Case “controle bij Apple”..............................................................................32
Persoonlijke en gecentraliseerde controle....................................................33
Bureaucratische controle..............................................................................33
Controle via elektronische surveillantie........................................................34
Output controle.............................................................................................34
HRM controle (Fombrun, Tichy and Devanna, 1984)....................................34
Culturele controle.........................................................................................35
Conventionele en nieuwe ideeën over controle...............................................36
Kritiek op conventionele ideeën over controle.................................................36
Kritiek op nieuwe ideeën over controle...........................................................37
Contingentiefactoren die de controlestrategie bepalen...................................37
H4: Motivatie.......................................................................................................37
Terminologie....................................................................................................37
, Wat is motivatie?..........................................................................................37
Wat is werknemersmotivatie?.......................................................................38
Belang van werknemersmotivatie...................................................................38
Motivatie in historisch perspectief...................................................................38
Inzichten vanuit motivatietheorieën................................................................39
Soorten motivatie.........................................................................................39
Behoeftepiramide van Abraham Maslow (1954)...........................................39
Twee factoren theorie Frederik Herzbergs (1964).........................................39
Job Characteristics Model van Hackman en Oldham....................................40
Zelf-determinatietheorie van Deci & Ryan (1980 – now)..............................41
Expectancy theorie van Vroom en Porter & Lawler (1968)...........................43
Billijkheidstheorie/Equity theory van Adams (1965).....................................43
Conclusie......................................................................................................44
Hoe kunnen organisaties ervoor zorgen dat medewerkers gemotiveerd zijn?.44
H5: Leren............................................................................................................44
Belang van organisatieleren............................................................................44
Wat is organisatieleren?...................................................................................45
Definitie........................................................................................................45
Innovatieparadox..........................................................................................46
Valkuilen voor radicale innovatie (‘traps’)....................................................46
Hoe kan men aan organisatieleren doen?........................................................46
Drie niveaus van leren..................................................................................46
Leerproces in organisaties............................................................................47
SECI-model......................................................................................................49
Kenniscreatie: 2 soorten kennis....................................................................49
Van kenniscreatie tot organisatieverandering..............................................49
H6: Grensoverschrijdende organisatievormen....................................................50
Virtueel organiseren.........................................................................................50
Wat is een virtuele organisatie?....................................................................50
Wat zijn virtuele teams?...............................................................................50
Drijvende trends...........................................................................................50
Kenmerken virtuele organisatie....................................................................50
Verwachte voordelen....................................................................................51
, Potentiële nadelen........................................................................................51
Internationaal organiseren...............................................................................51
Globalisering.................................................................................................51
Globale expansiestrategieën........................................................................51
Factoren........................................................................................................52
Coöperatief organiseren..................................................................................52
Wat is een coöperatieve organisatie?...........................................................52
Drijfveren......................................................................................................52
Soorten coöperatieve organisaties...............................................................53
Maatwerkbedrijven..........................................................................................53
Wat is een maatwerkbedrijf?........................................................................53
Twee soorten maatwerkbedrijven.................................................................53
Focus op doorstroom....................................................................................54
Cijfers en feiten............................................................................................54
Voordelen......................................................................................................54
Freelance economy..........................................................................................54
Van klassieke naar flexibele organisaties.....................................................54
Wat is de freelance (gig) economy?.................................................................55
Typologieën binnen freelance economy........................................................55
Trends in cijfers.............................................................................................55
Waarom kiezen organisaties voor freelancers?............................................56
Uitdagingen en aandachtspunten.................................................................56
Introductie tot organiseren...................................................................................1
Terminologie......................................................................................................1
Voordelen organiseren.......................................................................................1
Risico’s bij slecht organiseren............................................................................2
Case “De ramp met de Columbia space shuttle”...............................................3
H1: Structuur........................................................................................................3
De mechanistische organisatie..........................................................................3
Oorsprong van de mechanistische organisatie...............................................3
Stroming 1: Scientific management...............................................................4
Stroming 2: Klassieke managementtheorie....................................................5
Aspecten van organiseren..............................................................................7
De organische organisatiekeuze......................................................................10
Case study: Acme en Omega........................................................................10
Opkomst contingentiegedachte....................................................................10
Contingentiegedachte samengevat..............................................................14
Aspecten van organiseren............................................................................16
Sterke punten van de contingentiegedachte................................................16
Zwakke punten van de contingentiegedachte..............................................16
Veranderende omgeving...............................................................................18
Andere structuren............................................................................................19
Structuur van de organisatie........................................................................19
Eenvoudige structuur...................................................................................20
Mechanistische (of machine) organisatie.....................................................20
Divisiestructuur............................................................................................21
Professionele organisatie..............................................................................22
Organische organisatie of adhocratie...........................................................22
Formele vs. Informele structuur....................................................................23
H2: Integratie......................................................................................................24
Wat is integratie?.............................................................................................24
Case 1: zaak Ronald Janssen........................................................................24
Concept........................................................................................................24
, Wanneer is integratie nodig?...........................................................................25
Taakinterdependentie...................................................................................25
Symptomen van een gebrekkige integratie.....................................................25
Toenemende nood aan integratie....................................................................25
Samenhang integratiemechanismen en structuur...........................................26
Theorie Henry Mintzberg (1979)...................................................................26
Impact van structuur op integratie..................................................................28
Samenvatting..................................................................................................28
Manieren om integratie te verbeteren.............................................................28
Informatiesysteem........................................................................................28
Teams...........................................................................................................28
H3: Controle........................................................................................................30
Terminologie....................................................................................................30
Controle........................................................................................................30
Macht............................................................................................................30
Risico’s van macht........................................................................................31
Grondleggers van twee verschillende visies op controle.................................31
Visie 1: Controle via toezicht en onzekerheid...............................................31
Visie 2: Controle via vertrouwen en participatie...........................................32
Controlestrategieën.........................................................................................32
Case “controle bij Apple”..............................................................................32
Persoonlijke en gecentraliseerde controle....................................................33
Bureaucratische controle..............................................................................33
Controle via elektronische surveillantie........................................................34
Output controle.............................................................................................34
HRM controle (Fombrun, Tichy and Devanna, 1984)....................................34
Culturele controle.........................................................................................35
Conventionele en nieuwe ideeën over controle...............................................36
Kritiek op conventionele ideeën over controle.................................................36
Kritiek op nieuwe ideeën over controle...........................................................37
Contingentiefactoren die de controlestrategie bepalen...................................37
H4: Motivatie.......................................................................................................37
Terminologie....................................................................................................37
, Wat is motivatie?..........................................................................................37
Wat is werknemersmotivatie?.......................................................................38
Belang van werknemersmotivatie...................................................................38
Motivatie in historisch perspectief...................................................................38
Inzichten vanuit motivatietheorieën................................................................39
Soorten motivatie.........................................................................................39
Behoeftepiramide van Abraham Maslow (1954)...........................................39
Twee factoren theorie Frederik Herzbergs (1964).........................................39
Job Characteristics Model van Hackman en Oldham....................................40
Zelf-determinatietheorie van Deci & Ryan (1980 – now)..............................41
Expectancy theorie van Vroom en Porter & Lawler (1968)...........................43
Billijkheidstheorie/Equity theory van Adams (1965).....................................43
Conclusie......................................................................................................44
Hoe kunnen organisaties ervoor zorgen dat medewerkers gemotiveerd zijn?.44
H5: Leren............................................................................................................44
Belang van organisatieleren............................................................................44
Wat is organisatieleren?...................................................................................45
Definitie........................................................................................................45
Innovatieparadox..........................................................................................46
Valkuilen voor radicale innovatie (‘traps’)....................................................46
Hoe kan men aan organisatieleren doen?........................................................46
Drie niveaus van leren..................................................................................46
Leerproces in organisaties............................................................................47
SECI-model......................................................................................................49
Kenniscreatie: 2 soorten kennis....................................................................49
Van kenniscreatie tot organisatieverandering..............................................49
H6: Grensoverschrijdende organisatievormen....................................................50
Virtueel organiseren.........................................................................................50
Wat is een virtuele organisatie?....................................................................50
Wat zijn virtuele teams?...............................................................................50
Drijvende trends...........................................................................................50
Kenmerken virtuele organisatie....................................................................50
Verwachte voordelen....................................................................................51
, Potentiële nadelen........................................................................................51
Internationaal organiseren...............................................................................51
Globalisering.................................................................................................51
Globale expansiestrategieën........................................................................51
Factoren........................................................................................................52
Coöperatief organiseren..................................................................................52
Wat is een coöperatieve organisatie?...........................................................52
Drijfveren......................................................................................................52
Soorten coöperatieve organisaties...............................................................53
Maatwerkbedrijven..........................................................................................53
Wat is een maatwerkbedrijf?........................................................................53
Twee soorten maatwerkbedrijven.................................................................53
Focus op doorstroom....................................................................................54
Cijfers en feiten............................................................................................54
Voordelen......................................................................................................54
Freelance economy..........................................................................................54
Van klassieke naar flexibele organisaties.....................................................54
Wat is de freelance (gig) economy?.................................................................55
Typologieën binnen freelance economy........................................................55
Trends in cijfers.............................................................................................55
Waarom kiezen organisaties voor freelancers?............................................56
Uitdagingen en aandachtspunten.................................................................56