ARCHITECTUUR IN VLAANDEREN DIAGONAAL
BEKEKEN (LES 0)
DRIE PORTRETTEN ONTHULLEN EEN FIJNMAZIGE INSTITUTIONALE ECOLOGIE
ARCHITECTUURBOEK VLAANDEREN N°14
• Actuele architectuurproductie belichten
➢ Paradox, want deel van realiteit buiten beeld
➢ Vorige jaren: autonomie van architectuur centraal
➢ Nu: actuele productie
• Vlaanderen vertakt netwerk van institutionele platformen
➢ Omwenteling op het niveau van het architectuurbeleid = belangrijke verdienste
➢ Samenwerking, kennisuitwisseling en bemiddeling mogelijk gemaakt, MAAR was tijdelijk
• Aandacht voor werkwijzen die vaak buiten het bestek van dit architectuurboek vallen
DRIE ALTERNATIEVE ARCHITECTUURPRAKTIJKEN
1. BUREAU BAS SMETS
• Ingenieur architect, landschapsarchitect
• Landschapspraktijk
• Blik op landschap: water, plantengroei MAAR ook architecturale insteek
HET TERRITORIUM ALS LABORATORIUM
• 1996: Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen
➢ Nieuw planningskader
➢ Omgaan met territorium en sterk versnipperde bebouwing
➢ Eerste planningsinstrument: einde aan nationaal gehanteerde gewestplannen
HET FALEN VAN HET RUIMTELIJK STRUCTUURPLAN VLAANDEREN
• Voorbereiding, mobilisering, ambities… → veel hoop in nieuwe beleidsintrument
• André Loeckx waarschuwt voor mogelijke mislukking
• Alarmerende berichtgeving in media, meer woningen, minder open ruimte → mislukking
GEVOLG:
• “Wilde bebouwing”
➢ Veel soorten functies door elkaar
➢ Geen controle over hoe en waar bebouwing plaatsvindt
➢ Veel kleine huizen, veel lintbebouwing → versnipperde ruimte
➢ Natuurlijke stukken weggeborgen door bebouwing
,HOE KOMT DAT?
• Eerst laissez-faire beleid
• Achteraf toch besloten om planningsproces / beleid te besturen
TYPE VERSTEDELIJKING: sprawl = nevelstad
NIEUW PLAN: Beleidsplan Ruimte Vlaanderen
DE NEVELSTAD, VOORWERP VAN CULTURELE VERBINDING
• Città diffusa = nevelstad
• Opmaak en implementatie van dit ruimtelijk beleid zet aan tot culturele reflectie
• Territorium transformeert tot een testruimte voor architecturale en stedenbouwkundige experimenten
RECOLLECTING LANDSCAPES:
• Fotocollectie van vormen van landschappen in onze regio
• Landbouwlandschappen transformeren naar verkavelingslandschappen
➢ Culturele reflectie op architectuur (bv. films, series)
THE AMBITION OF THE TERRITORY – ARCHITECTUURBIËNNALE VENETIË 2011
• Vraag om om te gaan met landschap bleef spelen
• Tentoonstelling: tekeningen, kaarten → nevelstad beter leren begrijpen
➢ Laag van cultuur en natuur worden steeds vermengd
➢ Gelaagde kaart
➢ Menging van activiteiten = kwaliteiten?
LAND ZONDER LANDSCHAP
• Focus op infrastructuurprojecten
• Landschappelijke visie ontwikkelen voor residuele landschappen: ongebruikte stukken land die in het intens
bewerkte territorium als restruimte worden bestempeld
• Tekeningen → bestaande territorium in zijn samenstellende elementen ontleed
• Weefstel van beken en rivieren: structurerende rol in onleesbare territorium
➢ Vlaanderen: bijzondere hydrografische structuur
“LAND ZONDER LANDSCHAP”
• Het landschap verdwijnt door de bebouwing
• Bas Smets: “ik ben een landschapsarchitect in een land zonder landschap”
, SCHILDERKUNST IN LAGE LANDEN
• Focus verschuift van historische gebeurtenissen/personen naar landschap
• Landschapsschilderkunst wordt een genre
• Niet meer enkel architectuur maken vanuit infrastructuur
• OOK kijken hoe je landschap vorm kunt geven door natuurlijke elementen
• Reflectie getoond in verschillende tentoonstellingen
GRAND PLAN VOOR BRUSSEL
• Onderzoeksproject uitgeschreven door BOZART
➢ Praktijk niet vanuit concrete vormgevingen
➢ MAAR gebaseerd vanuit eigen beeld
➢ Vooruitblik naar toekomst
• Cartografische analyses van Bas Smets en het belang van de hydrografische onderbouw van het
metropolitane weefsel
• Oorspronkelijke afwateringssysteem, topografische kaarten en het bebouwingspatroon op elkaar leggen
➢ Duidelijk dat secundair bekensysteem nog steeds duidelijk leesbaar is
➢ Beekvalleien → meeste groenvoorzieningen en publieke parken
➢ Structurele laag kracht bijzetten door:
▪ Valleien tot grootstedelijke natuurgehelen te vormen
▪ Groot parkenstructuur met gemeenten die via beekvallei in elkaar overvloeien
o Bv. Tour & Taxis Park, Bas Smets
INTERGOUVERNEMENTELE SAMENWERKING EN KENNISUITWISSELING
• Brussel: complexe bestuurlijke entiteit
• MAAR valleien en rivierbekkens houden geen rekening met bestuurlijke realiteit
➢ Doorkruisen administratieve grenzen, bevoegdheden, gewesten, taalbarrières…
METROPOLITAN LANDSCAPES:
• Gedeelde opdrachtgever = directe weerspiegeling van gelaagde bestuurlijke conditie
THE ARCHITECTURE OF FOUR ECOLOGIES:
• Vier ecologieën → vormen landschap van Brussel en haar ommeland
➢ De vallei van infrastructuur
➢ Het gebouwde landschap
➢ Het systeem van parken
➢ Het natte landschap
• Expositie van kaartmateriaal van grand plan
BEKEKEN (LES 0)
DRIE PORTRETTEN ONTHULLEN EEN FIJNMAZIGE INSTITUTIONALE ECOLOGIE
ARCHITECTUURBOEK VLAANDEREN N°14
• Actuele architectuurproductie belichten
➢ Paradox, want deel van realiteit buiten beeld
➢ Vorige jaren: autonomie van architectuur centraal
➢ Nu: actuele productie
• Vlaanderen vertakt netwerk van institutionele platformen
➢ Omwenteling op het niveau van het architectuurbeleid = belangrijke verdienste
➢ Samenwerking, kennisuitwisseling en bemiddeling mogelijk gemaakt, MAAR was tijdelijk
• Aandacht voor werkwijzen die vaak buiten het bestek van dit architectuurboek vallen
DRIE ALTERNATIEVE ARCHITECTUURPRAKTIJKEN
1. BUREAU BAS SMETS
• Ingenieur architect, landschapsarchitect
• Landschapspraktijk
• Blik op landschap: water, plantengroei MAAR ook architecturale insteek
HET TERRITORIUM ALS LABORATORIUM
• 1996: Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen
➢ Nieuw planningskader
➢ Omgaan met territorium en sterk versnipperde bebouwing
➢ Eerste planningsinstrument: einde aan nationaal gehanteerde gewestplannen
HET FALEN VAN HET RUIMTELIJK STRUCTUURPLAN VLAANDEREN
• Voorbereiding, mobilisering, ambities… → veel hoop in nieuwe beleidsintrument
• André Loeckx waarschuwt voor mogelijke mislukking
• Alarmerende berichtgeving in media, meer woningen, minder open ruimte → mislukking
GEVOLG:
• “Wilde bebouwing”
➢ Veel soorten functies door elkaar
➢ Geen controle over hoe en waar bebouwing plaatsvindt
➢ Veel kleine huizen, veel lintbebouwing → versnipperde ruimte
➢ Natuurlijke stukken weggeborgen door bebouwing
,HOE KOMT DAT?
• Eerst laissez-faire beleid
• Achteraf toch besloten om planningsproces / beleid te besturen
TYPE VERSTEDELIJKING: sprawl = nevelstad
NIEUW PLAN: Beleidsplan Ruimte Vlaanderen
DE NEVELSTAD, VOORWERP VAN CULTURELE VERBINDING
• Città diffusa = nevelstad
• Opmaak en implementatie van dit ruimtelijk beleid zet aan tot culturele reflectie
• Territorium transformeert tot een testruimte voor architecturale en stedenbouwkundige experimenten
RECOLLECTING LANDSCAPES:
• Fotocollectie van vormen van landschappen in onze regio
• Landbouwlandschappen transformeren naar verkavelingslandschappen
➢ Culturele reflectie op architectuur (bv. films, series)
THE AMBITION OF THE TERRITORY – ARCHITECTUURBIËNNALE VENETIË 2011
• Vraag om om te gaan met landschap bleef spelen
• Tentoonstelling: tekeningen, kaarten → nevelstad beter leren begrijpen
➢ Laag van cultuur en natuur worden steeds vermengd
➢ Gelaagde kaart
➢ Menging van activiteiten = kwaliteiten?
LAND ZONDER LANDSCHAP
• Focus op infrastructuurprojecten
• Landschappelijke visie ontwikkelen voor residuele landschappen: ongebruikte stukken land die in het intens
bewerkte territorium als restruimte worden bestempeld
• Tekeningen → bestaande territorium in zijn samenstellende elementen ontleed
• Weefstel van beken en rivieren: structurerende rol in onleesbare territorium
➢ Vlaanderen: bijzondere hydrografische structuur
“LAND ZONDER LANDSCHAP”
• Het landschap verdwijnt door de bebouwing
• Bas Smets: “ik ben een landschapsarchitect in een land zonder landschap”
, SCHILDERKUNST IN LAGE LANDEN
• Focus verschuift van historische gebeurtenissen/personen naar landschap
• Landschapsschilderkunst wordt een genre
• Niet meer enkel architectuur maken vanuit infrastructuur
• OOK kijken hoe je landschap vorm kunt geven door natuurlijke elementen
• Reflectie getoond in verschillende tentoonstellingen
GRAND PLAN VOOR BRUSSEL
• Onderzoeksproject uitgeschreven door BOZART
➢ Praktijk niet vanuit concrete vormgevingen
➢ MAAR gebaseerd vanuit eigen beeld
➢ Vooruitblik naar toekomst
• Cartografische analyses van Bas Smets en het belang van de hydrografische onderbouw van het
metropolitane weefsel
• Oorspronkelijke afwateringssysteem, topografische kaarten en het bebouwingspatroon op elkaar leggen
➢ Duidelijk dat secundair bekensysteem nog steeds duidelijk leesbaar is
➢ Beekvalleien → meeste groenvoorzieningen en publieke parken
➢ Structurele laag kracht bijzetten door:
▪ Valleien tot grootstedelijke natuurgehelen te vormen
▪ Groot parkenstructuur met gemeenten die via beekvallei in elkaar overvloeien
o Bv. Tour & Taxis Park, Bas Smets
INTERGOUVERNEMENTELE SAMENWERKING EN KENNISUITWISSELING
• Brussel: complexe bestuurlijke entiteit
• MAAR valleien en rivierbekkens houden geen rekening met bestuurlijke realiteit
➢ Doorkruisen administratieve grenzen, bevoegdheden, gewesten, taalbarrières…
METROPOLITAN LANDSCAPES:
• Gedeelde opdrachtgever = directe weerspiegeling van gelaagde bestuurlijke conditie
THE ARCHITECTURE OF FOUR ECOLOGIES:
• Vier ecologieën → vormen landschap van Brussel en haar ommeland
➢ De vallei van infrastructuur
➢ Het gebouwde landschap
➢ Het systeem van parken
➢ Het natte landschap
• Expositie van kaartmateriaal van grand plan
