Samenvatting Microbiologie - infectieziekten

INFECTIEZIEKTEN

INLEIDING

 Klinisch infectioloog: clinicus, kijkt vnl naar pt met infectieziekte
 Medisch microbioloog: laboratoriumarts, kijkt vnl naar micro-
organisme
 Orgaanspecialist: clinicus, kijkt vnl naar pt met orgaanprobleem (incl
infecties)
 Immunoloog: kijkt naar immuunsysteem

I. PATHOFYSIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN

Infectieziekte = klinisch waarneembare toestand van schade of
verandering in de normale fysiologie van de gastheer, die gepaard gaat
met een ontstekingsreactie (inflammatie), veroorzaakt door besmetting
met een ziekmakend micro-organisme.

 Gevreesde doder
 Succesverhaal geneeskunde
 Elk deel lichaam aantastbaar
 Besmetting gaat de infectie vooraf, maar leidt niet noodzakelijk tot
infectie
o soms louter kolonisatie of dragerschap
 Verschil met andere ziekten:
o Interactie tussen 2 organismen
 Interactie tussen micro-organisme en ander organisme
(mens)  contact ertussen leidt niet altijd tot ziekte,
maar wel tot besmetting en evt kolonisatie
o Spontane genezing <> steeds dodelijk
o Behandeling niet universeel: (obv gevoeligheid van bacterien)
 Thuis <> ZH
 Regionale verschillen

,Een infectieziekte ontstaat wanneer een micro-organisme schade of
verandering teweegbrengt in de normale fysiologie van de gastheer

Interactie micro-organisme en gastheer:

 Micro-organismen  niet noodzakelijk infectie
 Vaak eerst kolonisatie
o Vb coagulase-negatieve stafylokok op de huid
o Vb meningokok of pneumokok in de bovenste luchtwegen
 Meningokok: kunnen hersenvliesontsteking veroorzaken,
maar koloniseren eerst in de keel zonder ziekte te
veroorzaken
 Kolonisatie vaak nuttig (kolonisatie resistentie in darm, op huid)
o Vb huid- en darmflora
 Bacterien in het lichaam die ervoor zorgen dat slechte
bacterien geen plaats krijgen  niet noodzakelijk ziekte

klinisch beeld = afhankelijk van ziekmakend vermogen van micro-
organismen en gastheer:

 Virulent (infectiefocus): hoge virulentie = snel ziekte teweeg
brengen
 Afweer (inflammatoire reactie): lage afweer = sneller ziekte

Positieve kweek van het labo voor micro-organismen betekent niet meteen
infectie, want standaard micro-organismen aanwezig



Pathogeniciteit micro-organisme

1/ Primair pathogene micro-organismen
2/ Potentieel pathogene micro-organismen + nosocomiale infecties
3/ Opportunistische micro-organismen

, onderscheid niet altijd clear cut

1/ Primair pathogene micro-organismen

 Veroorzaken met grote regelmaat ziekte in een deel van vatbare
personen met normale immuniteit
 Aanwezigheid IN lichaam: niet compatibel met gezondheid
 Exogene infecties die overdraagbaar zijn en kunnen aanleiding
geven tot een epidemie
o Vb. Salmonella typhi, Shigella, Myocobacterium tuberculosis,
Neisseria gonorrhoeae, HIV, influenza, mazelen, plasmodium
falciparum
 Preventie:
o Vermijden blootstelling
o Eradiceren reservoir
 Reservoir = plaats waar bacterie aanwezig blijft
o Vaccinatie en chemoprofylaxie
 Soms bronisolatie zodat bron organisme niet doorgeeft/ verspreid

Vb Shigella:

 Obligaat menselijke pathogeen
 Zeer lage infecterende dosis (100 bact – relatief resistent tegen
maagzuur en gal)
 In belgie + 400 gevallen per jaar
 In gesloten gemeenschappen vaak epidemieen
 Samen met brucella de meest voorkomende oorzaak van labo-
infecties
 Vb indexpatiente komt terug van dominicaanse republiek  Belgie
labo-onderzoek  laborante raakt geinfecteerd  infecteert thuis
haar kleindochter  die kleindochter besmet haar ouders en
grootouders  …

2/ Potentieel pathogene micro-organismen

 Besmetting leidt meestal tot kolonisatie
 De commensale flora behoort tot deze categorie
 Infectie ontstaat bij de gastheer zo:
o Lokale of veralgemeende voorbeschiktheid
o Micro-organismen toegang tot steriele
lichaamscompartimenten
 maagzuur houdt de maag meestal bacterie vrij
 transiënte bacteriologie kan optreden  bloed en
organen dus maar relatief steriel
vb tandenpoetsen kan ook een bacterie erin geraken
zonder ziekte te geven

,  Door eigen koloniserende flora (endogene infecties, weinig of niet
overdraagbaar)
 Preventie:
o Vermijden van voorbeschikkende factoren
o Asepsie in de zorg
 = ontsmetten voor een chirurgische insnede anders
bacterieen van op de huid naar binnen
 Bijzondere vorm: nosocomiale infecties = ziekenhuis-verworven
 Soms bronisolatie zodat bron organisme niet doorgeeft / verspreid
o meestal geen bronisolatie van toepassing

commensale flora:




Commensale flora kan nuttig zijn:

 anaerobe commensale flora darm  vreemde, potentieel pathogene
micro-organismen kunnen geen schade aanrichten  = kolonisatie
resistentie
 systemische antibiotica  majeure verstoring commensale flora
(uitselectie resistente organismen)
vb Candida

Gist Candida neemt plaats in van de normale flora

 na gebruik van breedspectrum antibiotica
o candida stomatitis: witte plaques op de orale mucosa
o vaginale candidiase: slijmverlies, jeuk, branderigheid

enkel antibiotica toedienen aan mensen met een ernstige bacteriële
infectie



nosocomiale infecties: koloniserende micro-organismen verworven in ZH