Les 1:
1. Wat is een ecosysteem?
Veel lopen fout, de achterliggende redenen en functies zijn niet goed gekend zijn, vooraleer je
begint aan beheer.
Wat is een ecosysteem?
-> alpine, een skiepiste
-> Foto van Amerika; hoeveel ecosystemen zie je? 1 of 3?
Antwoord: alle antwoorden zijn juist. Verschillende of 1 ecosysteem waarnemen, hangt
af van hoe je ernaar kijkt
Definitie is: schaal afhankelijk; bekijken op een landschapsschaal; dan is de afbeelding een
taiga. Een naaldwoud, een bos. => bosecosysteem op schaal van landschap
Als je gaat kijken op vlak van slank wollegras; een plant; dan is dat geen bosecosysteem. Slank
wollegras vind je nooit in bossen maar in natte vlekken in venen. Vb mos -> veel specifieker
En als je verder gaat kijken heb je vb gagel, en gagel uil is een vlinder, die eitjes op die plant
zet.
-> Wat is dan het ecosysteem van gageluil? Struikgewas? Vengebied, mer niet bosgebied? Of
het totaliteit?
Het antwoord is het laatste; de vlinder heeft alles nodig om te kunnen overleven.
Scale matters:
Definitie van ecosysteem, hoe dat wij dat vaak definiëren is vaak zeer antropocentrisch; bos,
heide, nat, droog, beukenbos…
-> in realiteit:
Is biodiversiteit belangrijk; niet antropocentrisch.
Wat je moet weten is dat als wij naar een
ecosysteem kijken , doen we dat altijd vanuit een
antropocentrische kijk -> dit moeten we afleren.
Proberen te gaan kijken; wat is die functie en
soorten binnen het ecosysteem. Je wilt ook die
biodiversiteit willen behouden. -> je ziet niet alle
soorten.
Beseffen dat schaal heel groot van belang is!
,Alles is afhankelijk van hoe je ernaar kijkt! Het ecosysteem is vaak bijzonder complex, maakt
niet uit welke schaal. Onze menselijke invloed heeft veel effect gehad.
Defining landscapes:
- A landscape has no absolute size; size may differ among organisms depending on the
question or problem
- Functional landscapes occur at multiple spatial scales that may not correspond to human
perceptions of the environment
- therefore , the manager or investigator must define the landscape appropriately
Belangrijk nr communicatie naar andere, vb van een beek; hoe groot, karakteristieken,
formuleer goed, belangrijk communicatie met andere partners. Definieer het goed.
Eerste stap is altijd kijk naar je schaal. Welke schaal is van belang; ruimtelijke heterogeniteit,
dat is de verschillen in hoe je fysische landschappen ziet. Vb struikgewas, bomen, gras,...
-> afhankelijke welke zooming, je gaat andere eigenschappen zien. Vb luchtfoto; drie kleuren
Zelfde stuk; nog is gezoomd zie je bulten, gras,..weer heterogeniteit . en nog een zooming op
een bult/helling; zie je weer verschil => visueel onderscheiden
- Belang van biodiversiteit
- Ecosysteem diensten
- Biodiversiteit
-> op elke schaal zitten er andere functies
Terminologie:
- Habitat = leefomgeving/ leefgebied (en) voor voltooien van de levenscyclus van een
specifieke soort. Leven, voortplanten, dood
- Ecosysteem = locatie waarin abiotische en biotische componenten en processen met
elkaar in interactie gaan. Ruimtelijk iets waar biotische en abiotische zaken in contact
gaan. Habitait een constante schaal voor een soort, en ecosysteem niet; dat is hoe dat
wij het beschouwen!
Ecosysteem is neutraler begrip en habitat verand voor elke soort
- Landschap = ruimtelijk geheel van onderling interagerende ecosystemen
Toenemende focus op:
- Ruimtelijke relaties; schaal
- De flux van energie = organisch materiaal dat weg spoelt vb, nutrienten en soorten =>
verplaatsen van soorten
- Temporele dynamiek
-> expliciet nadruk op belang van ruimtelijke en temporele relaties voor ecologische en
evolutionaire processen.
Landschapsecologie en ecosystemen => beide zijn fysieke plaatsaanduidingen
Ecosysteem vs habitat
, - Ecosysteem: levensgemeenschap van planten, vaak omschreven als 1 vegetatie
- Habitat: waar dat die soort zich in dat ecosysteem hun levenscyclus kan voltooien
Vb van vis: trek vis
Habitats kunnen groter zijn dan ecosystemen. Vb vr eieren leggen gaan ze naar een andere
plek, dan terug trekken naar zee voor meer eten…
-> Grote afstanden waar ze zich door meerdere ecosystemen moeten verplaatsen, zijn de
soorten die het meeste zijn bedreigd. Meer hulp en ook moeilijker om hun te helpen
Andere vb:
Dagvlinders; beheer is eenvoudiger, omdat de vlinder klein is, dus kleiner habitat..
samenvatting:
- Verschillende benoemingen en definities van 'ecosysteem' → kan verwarring
veroorzaken
- Definitie is van belang voor gericht beheer omschrijven in functie van doelstellingen
ecosysteembeheer
- Schaal is van groot belang aangepast aan de relevante omstandigheden van
ecosystemen en doelstellingen van ecosysteembeheer
- Antropocentrische ervaring verschilt vaak van realiteit in ecosystemen →
antropocentrische bias vermijden voor gericht ecosysteembeheer
Ecosysteembeheer:
Abiotische en biotische invloeden en ecosysteem processen => Herkennen, begrijp,
verstoringen identificeren en ultiem manipuleren/ werkwijze ontwikkelen, is noodzakelijke basis
voor effectief beheer
Invloeden op ecosys:
Ecosys is niet statisch, zal altijd iets anders uitzien, het dynamisch veranderd constant
1. Environmental disturbance regimes
2. Temporele variatie; vb ziekte die uitbreekt, brand, menselijke activiteiten; klimaat -> heeft
op een spatiale laag een invloed
3. Biotische responsen; vb droog weer; weinig nutriënten voor gewassen en dieren.
Competitie tss vegetatie, klein grs schaduw n groot groeit beter
-> evolutie; gebeurd lang termijn -> diverse soorten => biotische responsen
Figuren van land; vroeger was het hier tundra en vandaag; gematigd woud -> vegetatie is
veranderd
-> vb zomereik, dan was dat vroeg een zuid europese soort, 10k j later richting noorden, 6k later
naar onze streek => aanwezigheid van bos, oerbos in onze streek? Zijn er in onze streek
oerbossen geweest? Er waren geen oerbossen, niet zo groot en dens, hier in EU is het geco
evolueert met menselijke invloed. Hout is belangrijk; brandstof, materiaal
, Primaire ecosystemen; zonder menselijke invloed, eu is het semi-ecosysteem; menselijke
gebruik. Tropische ecosys: oerecosysteem.
Hierarchie van invloeden
Verschillende sferen van invloed: te droog, geen bos, koud; geen bos of Op kalk andere dingen
dan zand, of relief. Climate, gesteente, relief => is overheersende invloeden
Dan hydrologie , Dan bodem, Dan vegetatie, Dan fauna, dan human landuse
Klassieke benadering van invloeden.
Klassieke, is dit correct?
Vroeger was dat met een schup en zaag,
nu kranen, bulldozers… -> ecosysteem
vernietiging, gebeurd snel. De aard van
invloed is enorm verand!
Belang van topografie; klimaat modificatie
Er is microvariatie, niet alles is taiga vb. Binnen die grenzen heb je ook modificatie
Het is geen strikte lagen, maar verspreid. Je kan alle seizoenen zien op een berg; er zitten
niches in; vb sneeuw en bloemen. (eeuwige sneeuw, omdat het in de schaduw van de berg zit.
Boom zorgt voor beschutting.
Toepassing van antropogene verstoringen: wrm actief aan actief klimaat modificatie doen? Meer
biodiversiteit maken als dat verdwenen is, recupereren.
Het antwoord: klimaatopwarming! Biodiversiteit staat onder druk
De snelheid wordt onderschat door die micro locaties. Vb schaduw van een boom, berg,.. ->
klimaat adaptief inrichten
Sneeuwbeddink bepaalt de lengte van groeiseizoen, met voldoende wind is er geen ijs, dan kan
de rots opwarmen door de zon, zo kunnen planten groeien waar het koud is.
-> in stedenbouw wordt dit toegepast: steden zijn hitte eilanden; ontharden, en toevoeging van
groen, bomen in straat.
=> scale matters
Belang van ruimtelijke positie:
Noord, zuid hellingen: kanteling; zuidhelling meer zon, dus noord en zuid andere vegetatie. Vb
als de berg alpen in onze streek was, moet je niet zo hoog gaan om te skiën
Grote boom geen mos, de schaduw zorgt voor veel mossen op de boom die in de schaduw zit.
1. Wat is een ecosysteem?
Veel lopen fout, de achterliggende redenen en functies zijn niet goed gekend zijn, vooraleer je
begint aan beheer.
Wat is een ecosysteem?
-> alpine, een skiepiste
-> Foto van Amerika; hoeveel ecosystemen zie je? 1 of 3?
Antwoord: alle antwoorden zijn juist. Verschillende of 1 ecosysteem waarnemen, hangt
af van hoe je ernaar kijkt
Definitie is: schaal afhankelijk; bekijken op een landschapsschaal; dan is de afbeelding een
taiga. Een naaldwoud, een bos. => bosecosysteem op schaal van landschap
Als je gaat kijken op vlak van slank wollegras; een plant; dan is dat geen bosecosysteem. Slank
wollegras vind je nooit in bossen maar in natte vlekken in venen. Vb mos -> veel specifieker
En als je verder gaat kijken heb je vb gagel, en gagel uil is een vlinder, die eitjes op die plant
zet.
-> Wat is dan het ecosysteem van gageluil? Struikgewas? Vengebied, mer niet bosgebied? Of
het totaliteit?
Het antwoord is het laatste; de vlinder heeft alles nodig om te kunnen overleven.
Scale matters:
Definitie van ecosysteem, hoe dat wij dat vaak definiëren is vaak zeer antropocentrisch; bos,
heide, nat, droog, beukenbos…
-> in realiteit:
Is biodiversiteit belangrijk; niet antropocentrisch.
Wat je moet weten is dat als wij naar een
ecosysteem kijken , doen we dat altijd vanuit een
antropocentrische kijk -> dit moeten we afleren.
Proberen te gaan kijken; wat is die functie en
soorten binnen het ecosysteem. Je wilt ook die
biodiversiteit willen behouden. -> je ziet niet alle
soorten.
Beseffen dat schaal heel groot van belang is!
,Alles is afhankelijk van hoe je ernaar kijkt! Het ecosysteem is vaak bijzonder complex, maakt
niet uit welke schaal. Onze menselijke invloed heeft veel effect gehad.
Defining landscapes:
- A landscape has no absolute size; size may differ among organisms depending on the
question or problem
- Functional landscapes occur at multiple spatial scales that may not correspond to human
perceptions of the environment
- therefore , the manager or investigator must define the landscape appropriately
Belangrijk nr communicatie naar andere, vb van een beek; hoe groot, karakteristieken,
formuleer goed, belangrijk communicatie met andere partners. Definieer het goed.
Eerste stap is altijd kijk naar je schaal. Welke schaal is van belang; ruimtelijke heterogeniteit,
dat is de verschillen in hoe je fysische landschappen ziet. Vb struikgewas, bomen, gras,...
-> afhankelijke welke zooming, je gaat andere eigenschappen zien. Vb luchtfoto; drie kleuren
Zelfde stuk; nog is gezoomd zie je bulten, gras,..weer heterogeniteit . en nog een zooming op
een bult/helling; zie je weer verschil => visueel onderscheiden
- Belang van biodiversiteit
- Ecosysteem diensten
- Biodiversiteit
-> op elke schaal zitten er andere functies
Terminologie:
- Habitat = leefomgeving/ leefgebied (en) voor voltooien van de levenscyclus van een
specifieke soort. Leven, voortplanten, dood
- Ecosysteem = locatie waarin abiotische en biotische componenten en processen met
elkaar in interactie gaan. Ruimtelijk iets waar biotische en abiotische zaken in contact
gaan. Habitait een constante schaal voor een soort, en ecosysteem niet; dat is hoe dat
wij het beschouwen!
Ecosysteem is neutraler begrip en habitat verand voor elke soort
- Landschap = ruimtelijk geheel van onderling interagerende ecosystemen
Toenemende focus op:
- Ruimtelijke relaties; schaal
- De flux van energie = organisch materiaal dat weg spoelt vb, nutrienten en soorten =>
verplaatsen van soorten
- Temporele dynamiek
-> expliciet nadruk op belang van ruimtelijke en temporele relaties voor ecologische en
evolutionaire processen.
Landschapsecologie en ecosystemen => beide zijn fysieke plaatsaanduidingen
Ecosysteem vs habitat
, - Ecosysteem: levensgemeenschap van planten, vaak omschreven als 1 vegetatie
- Habitat: waar dat die soort zich in dat ecosysteem hun levenscyclus kan voltooien
Vb van vis: trek vis
Habitats kunnen groter zijn dan ecosystemen. Vb vr eieren leggen gaan ze naar een andere
plek, dan terug trekken naar zee voor meer eten…
-> Grote afstanden waar ze zich door meerdere ecosystemen moeten verplaatsen, zijn de
soorten die het meeste zijn bedreigd. Meer hulp en ook moeilijker om hun te helpen
Andere vb:
Dagvlinders; beheer is eenvoudiger, omdat de vlinder klein is, dus kleiner habitat..
samenvatting:
- Verschillende benoemingen en definities van 'ecosysteem' → kan verwarring
veroorzaken
- Definitie is van belang voor gericht beheer omschrijven in functie van doelstellingen
ecosysteembeheer
- Schaal is van groot belang aangepast aan de relevante omstandigheden van
ecosystemen en doelstellingen van ecosysteembeheer
- Antropocentrische ervaring verschilt vaak van realiteit in ecosystemen →
antropocentrische bias vermijden voor gericht ecosysteembeheer
Ecosysteembeheer:
Abiotische en biotische invloeden en ecosysteem processen => Herkennen, begrijp,
verstoringen identificeren en ultiem manipuleren/ werkwijze ontwikkelen, is noodzakelijke basis
voor effectief beheer
Invloeden op ecosys:
Ecosys is niet statisch, zal altijd iets anders uitzien, het dynamisch veranderd constant
1. Environmental disturbance regimes
2. Temporele variatie; vb ziekte die uitbreekt, brand, menselijke activiteiten; klimaat -> heeft
op een spatiale laag een invloed
3. Biotische responsen; vb droog weer; weinig nutriënten voor gewassen en dieren.
Competitie tss vegetatie, klein grs schaduw n groot groeit beter
-> evolutie; gebeurd lang termijn -> diverse soorten => biotische responsen
Figuren van land; vroeger was het hier tundra en vandaag; gematigd woud -> vegetatie is
veranderd
-> vb zomereik, dan was dat vroeg een zuid europese soort, 10k j later richting noorden, 6k later
naar onze streek => aanwezigheid van bos, oerbos in onze streek? Zijn er in onze streek
oerbossen geweest? Er waren geen oerbossen, niet zo groot en dens, hier in EU is het geco
evolueert met menselijke invloed. Hout is belangrijk; brandstof, materiaal
, Primaire ecosystemen; zonder menselijke invloed, eu is het semi-ecosysteem; menselijke
gebruik. Tropische ecosys: oerecosysteem.
Hierarchie van invloeden
Verschillende sferen van invloed: te droog, geen bos, koud; geen bos of Op kalk andere dingen
dan zand, of relief. Climate, gesteente, relief => is overheersende invloeden
Dan hydrologie , Dan bodem, Dan vegetatie, Dan fauna, dan human landuse
Klassieke benadering van invloeden.
Klassieke, is dit correct?
Vroeger was dat met een schup en zaag,
nu kranen, bulldozers… -> ecosysteem
vernietiging, gebeurd snel. De aard van
invloed is enorm verand!
Belang van topografie; klimaat modificatie
Er is microvariatie, niet alles is taiga vb. Binnen die grenzen heb je ook modificatie
Het is geen strikte lagen, maar verspreid. Je kan alle seizoenen zien op een berg; er zitten
niches in; vb sneeuw en bloemen. (eeuwige sneeuw, omdat het in de schaduw van de berg zit.
Boom zorgt voor beschutting.
Toepassing van antropogene verstoringen: wrm actief aan actief klimaat modificatie doen? Meer
biodiversiteit maken als dat verdwenen is, recupereren.
Het antwoord: klimaatopwarming! Biodiversiteit staat onder druk
De snelheid wordt onderschat door die micro locaties. Vb schaduw van een boom, berg,.. ->
klimaat adaptief inrichten
Sneeuwbeddink bepaalt de lengte van groeiseizoen, met voldoende wind is er geen ijs, dan kan
de rots opwarmen door de zon, zo kunnen planten groeien waar het koud is.
-> in stedenbouw wordt dit toegepast: steden zijn hitte eilanden; ontharden, en toevoeging van
groen, bomen in straat.
=> scale matters
Belang van ruimtelijke positie:
Noord, zuid hellingen: kanteling; zuidhelling meer zon, dus noord en zuid andere vegetatie. Vb
als de berg alpen in onze streek was, moet je niet zo hoog gaan om te skiën
Grote boom geen mos, de schaduw zorgt voor veel mossen op de boom die in de schaduw zit.
