Voedingsleer – deel 1
Les 1:
Hoe lang kan je zonder eten en drinken?
2 maanden zonder eten, 2 dagen zonder vocht.
Wat is voedsel?
Alles wat gegeten en gedronken kan worden.
Wat is voeding?
Het proces van kiezen en nuttigen van voedsel, de fysiologie in het lichaam en
het effect op de gezondheid.
Wat is optimale voeding?
Evenwichtige voeding die alle noodzakelijke voedingsstoffen bevat in een juiste
hoeveelheid om het lichaam optimaal te laten functioneren.
Wat is een nutriënt?
Chemisch bestandsdeel of groep van bestandsdelen van een voedingsmiddel.
Chemische stoffen die uit het voedsel moeten worden opgenomen omdat ze
noodzakelijk zijn voor de nutritionele ondersteuning van het lichaam.
Voorziening van energie en aanmaak van lichaamseigen stoffen met oog
op een optimale groei, onderhoud en herstel van het lichaam.
Wat zijn de 6 (soms 7) klassen van nutriënten?
Proteïnen, koolhydraten (voedingsvezels), lipiden, vitamines, mineralen en
oligoelementen, water
Wat zijn organische voedingsstoffen?
Dit zijn voedingsstoffen die koolstof (C) bevatten én afkomstig zijn van levende
organismen. Ze leveren meestal energie. Vb. KH, lipiden, eiwitten, …
,Wat zijn anorganische voedingsstoffen?
Dit zijn voedingsstoffen die geen koolstofverbindingen bevatten (met enkele
uitzonderingen) en niet per se uit levende organismen komen. Ze leveren geen
energie, maar zijn essentieel voor levensprocessen. Vb. water, vitaminen,
mineralen
Wat zijn energieleverende voedingsstoffen?
zijn de voedingsstoffen waar je lichaam energie (kilojoule/kilocalorieën) uit kan
halen. Het zijn de stoffen die je lichaam verbrandt om te kunnen bewegen,
groeien, warm blijven en denken. Vb. KH, eiwitten, vetten
Wat zijn niet-energieleverende voedingsstoffen?
zijn voedingsstoffen waar je lichaam géén energie (kcal/kJ) uit haalt, maar die wel
noodzakelijk zijn om goed te functioneren. Vb. water, vitamines, voedingsvezels
Wat zijn macronutriënten?
zijn voedingsstoffen die je lichaam in grote hoeveelheden nodig heeft en die
(meestal) energie leveren. Ze vormen de belangrijkste bouw- en brandstoffen van
je voeding. Vb. KH, vetten, water
Wat zijn micronutriënten?
Zijn voedingsstoffen die je lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft. Ze
leveren géén energie, maar zijn onmisbaar voor allerlei processen in het lichaam,
zoals groei, weerstand en stofwisseling. Vb. vitamines, mineralen,
spoorelementen
Wat zijn essentiële voedingstoffen?
zijn voedingsstoffen die je lichaam niet (of niet genoeg) zelf kan aanmaken. Je
moet ze dus via je voeding binnenkrijgen. Vb. essentiële vetzuren zoals omega 3
en omega 6, essentiële vitamines zoals vit B, vit B12, vit K, vit C, foliumzuur
Wat zijn niet-essentiële voedingsstoffen?
zijn voedingsstoffen die je lichaam zelf kan aanmaken uit andere stoffen. Je hoeft
ze dus niet per se via je voeding binnen te krijgen, al kan het soms wel nuttig
zijn. Vb. cholesterol en glucose
Wat zijn essentiële nutriënten?
,Essentiële nutriënten zijn nutriënten die nodig zijn voor normale fysiologische
integriteit en die ons lichaam niet zelf kan aanmaken -> via het voedsel
Wat zijn non-nutriënten?
Chemische stoffen in voedingsmiddelen die niet behoren tot de klassiek
“essentiële nutriënten” en die geen gekende nadelige invloed hebben op het
menselijk lichaam.
Wat zijn bioactieve stoffen?
Een (groeiend) aantal stoffen waar gunstige effecten voor de gezondheid wordt
toegeschreven.
Wat zijn Xenobiotica?
zijn lichaamsvreemde stoffen: stoffen die niet van nature in het lichaam
voorkomen en die het lichaam dus moet afbreken of verwijderen. Vb.
bewaarmiddelen of kleurstoffen (= intentioneel toegevoegd) of kwik in vis en
PFAS in eieren (niet-intentioneel toegevoegd)
Wat zijn natuurlijke toxines?
Zijn natuurlijke stoffen in het voedsel die niet gezond zijn. Vb. Solanine in
tomaten, Mycotoxines (soort van schimmel)
Waaruit bestaat een voedingsmiddel?
Nutriënten, non-nutriënten, bioactieve stoffen.
Waardoor wordt de voedingswaarde van een voedingsmiddel bepaald?
Gehalte aan voedingsstoffen en energie, gebruikshoeveelheid.
Wat is de biobeschikbaarheid?
Dit is de effectieve opname of gebruik van een voedingsmiddel, er zitten altijd
meer nutriënten in een voedingsmiddel dan je effectief zal gaan opnemen. Dit
hangt af van de leeftijd, geslacht, zwangerschap en nutritionele status.
Hoe voeden wij ons?
Afhankelijk van de leeftijd: Transplacentaire voeding (= via de placenta van de
moeder naar de foetus), orale voeding
, Afhankelijk van de gezondheidstoestand: oraal, enterale voeding (via een buisje
in de mond/ neus of rechtstreeks in de maag), parenterale voeding (via de
poortkatheder rechtstreeks in het bloed)
Wat is de voedingsbehoefte?
Inname van nutriënten bepaald via menselijke behoefte aan voedingsstoffen.
Tekort aan voedingsstoffen = deficiëntieverschijnselen en -ziekten of een
overmaak aan voedingsstoffen = toxiciteit
Wat is de voedingsaanbeveling?
De hoeveelheid die een persoon van een bepaald nutriënt moet consumeren.
DRV (= Dietary Reference Values) of DRI (Dietary Reference Intakes). Dit is
opgesplitst per leeftijd, geslacht, zwangerschap, lactatie.
Wat is het verschil tussen een behoefte en een referentiewaarde?
Referentiewaarden zijn bedoelt voor groepen mensen. Een behoefte komt
overeen met de fysiologische noden. De behoefte is niet eenvoudig te bepalen
want afhankelijk van individuele kenmerken. Factoren die dit beïnvloeden:
obligate verliezen (urine, faeces, zweet), extra nood (groei, zwangerschap,
lactatie)
Wat is de gemiddelde behoefte?
Het niveau van inneming toereikend voor de helft van de populatie.
Wat is de ADH?
Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid = gemiddelde behoefte + 2SD
Wat is het AI?
Het geschat niveau van adequate inname voor gezonde personen indien
onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om een ADH af te leiden.
Wat is het NOAEL?
No Observed Adverse Effect Level – hoogste niveau van inname waarbij geen
effecten van overdosering zijn waargenomen
Les 1:
Hoe lang kan je zonder eten en drinken?
2 maanden zonder eten, 2 dagen zonder vocht.
Wat is voedsel?
Alles wat gegeten en gedronken kan worden.
Wat is voeding?
Het proces van kiezen en nuttigen van voedsel, de fysiologie in het lichaam en
het effect op de gezondheid.
Wat is optimale voeding?
Evenwichtige voeding die alle noodzakelijke voedingsstoffen bevat in een juiste
hoeveelheid om het lichaam optimaal te laten functioneren.
Wat is een nutriënt?
Chemisch bestandsdeel of groep van bestandsdelen van een voedingsmiddel.
Chemische stoffen die uit het voedsel moeten worden opgenomen omdat ze
noodzakelijk zijn voor de nutritionele ondersteuning van het lichaam.
Voorziening van energie en aanmaak van lichaamseigen stoffen met oog
op een optimale groei, onderhoud en herstel van het lichaam.
Wat zijn de 6 (soms 7) klassen van nutriënten?
Proteïnen, koolhydraten (voedingsvezels), lipiden, vitamines, mineralen en
oligoelementen, water
Wat zijn organische voedingsstoffen?
Dit zijn voedingsstoffen die koolstof (C) bevatten én afkomstig zijn van levende
organismen. Ze leveren meestal energie. Vb. KH, lipiden, eiwitten, …
,Wat zijn anorganische voedingsstoffen?
Dit zijn voedingsstoffen die geen koolstofverbindingen bevatten (met enkele
uitzonderingen) en niet per se uit levende organismen komen. Ze leveren geen
energie, maar zijn essentieel voor levensprocessen. Vb. water, vitaminen,
mineralen
Wat zijn energieleverende voedingsstoffen?
zijn de voedingsstoffen waar je lichaam energie (kilojoule/kilocalorieën) uit kan
halen. Het zijn de stoffen die je lichaam verbrandt om te kunnen bewegen,
groeien, warm blijven en denken. Vb. KH, eiwitten, vetten
Wat zijn niet-energieleverende voedingsstoffen?
zijn voedingsstoffen waar je lichaam géén energie (kcal/kJ) uit haalt, maar die wel
noodzakelijk zijn om goed te functioneren. Vb. water, vitamines, voedingsvezels
Wat zijn macronutriënten?
zijn voedingsstoffen die je lichaam in grote hoeveelheden nodig heeft en die
(meestal) energie leveren. Ze vormen de belangrijkste bouw- en brandstoffen van
je voeding. Vb. KH, vetten, water
Wat zijn micronutriënten?
Zijn voedingsstoffen die je lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft. Ze
leveren géén energie, maar zijn onmisbaar voor allerlei processen in het lichaam,
zoals groei, weerstand en stofwisseling. Vb. vitamines, mineralen,
spoorelementen
Wat zijn essentiële voedingstoffen?
zijn voedingsstoffen die je lichaam niet (of niet genoeg) zelf kan aanmaken. Je
moet ze dus via je voeding binnenkrijgen. Vb. essentiële vetzuren zoals omega 3
en omega 6, essentiële vitamines zoals vit B, vit B12, vit K, vit C, foliumzuur
Wat zijn niet-essentiële voedingsstoffen?
zijn voedingsstoffen die je lichaam zelf kan aanmaken uit andere stoffen. Je hoeft
ze dus niet per se via je voeding binnen te krijgen, al kan het soms wel nuttig
zijn. Vb. cholesterol en glucose
Wat zijn essentiële nutriënten?
,Essentiële nutriënten zijn nutriënten die nodig zijn voor normale fysiologische
integriteit en die ons lichaam niet zelf kan aanmaken -> via het voedsel
Wat zijn non-nutriënten?
Chemische stoffen in voedingsmiddelen die niet behoren tot de klassiek
“essentiële nutriënten” en die geen gekende nadelige invloed hebben op het
menselijk lichaam.
Wat zijn bioactieve stoffen?
Een (groeiend) aantal stoffen waar gunstige effecten voor de gezondheid wordt
toegeschreven.
Wat zijn Xenobiotica?
zijn lichaamsvreemde stoffen: stoffen die niet van nature in het lichaam
voorkomen en die het lichaam dus moet afbreken of verwijderen. Vb.
bewaarmiddelen of kleurstoffen (= intentioneel toegevoegd) of kwik in vis en
PFAS in eieren (niet-intentioneel toegevoegd)
Wat zijn natuurlijke toxines?
Zijn natuurlijke stoffen in het voedsel die niet gezond zijn. Vb. Solanine in
tomaten, Mycotoxines (soort van schimmel)
Waaruit bestaat een voedingsmiddel?
Nutriënten, non-nutriënten, bioactieve stoffen.
Waardoor wordt de voedingswaarde van een voedingsmiddel bepaald?
Gehalte aan voedingsstoffen en energie, gebruikshoeveelheid.
Wat is de biobeschikbaarheid?
Dit is de effectieve opname of gebruik van een voedingsmiddel, er zitten altijd
meer nutriënten in een voedingsmiddel dan je effectief zal gaan opnemen. Dit
hangt af van de leeftijd, geslacht, zwangerschap en nutritionele status.
Hoe voeden wij ons?
Afhankelijk van de leeftijd: Transplacentaire voeding (= via de placenta van de
moeder naar de foetus), orale voeding
, Afhankelijk van de gezondheidstoestand: oraal, enterale voeding (via een buisje
in de mond/ neus of rechtstreeks in de maag), parenterale voeding (via de
poortkatheder rechtstreeks in het bloed)
Wat is de voedingsbehoefte?
Inname van nutriënten bepaald via menselijke behoefte aan voedingsstoffen.
Tekort aan voedingsstoffen = deficiëntieverschijnselen en -ziekten of een
overmaak aan voedingsstoffen = toxiciteit
Wat is de voedingsaanbeveling?
De hoeveelheid die een persoon van een bepaald nutriënt moet consumeren.
DRV (= Dietary Reference Values) of DRI (Dietary Reference Intakes). Dit is
opgesplitst per leeftijd, geslacht, zwangerschap, lactatie.
Wat is het verschil tussen een behoefte en een referentiewaarde?
Referentiewaarden zijn bedoelt voor groepen mensen. Een behoefte komt
overeen met de fysiologische noden. De behoefte is niet eenvoudig te bepalen
want afhankelijk van individuele kenmerken. Factoren die dit beïnvloeden:
obligate verliezen (urine, faeces, zweet), extra nood (groei, zwangerschap,
lactatie)
Wat is de gemiddelde behoefte?
Het niveau van inneming toereikend voor de helft van de populatie.
Wat is de ADH?
Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid = gemiddelde behoefte + 2SD
Wat is het AI?
Het geschat niveau van adequate inname voor gezonde personen indien
onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om een ADH af te leiden.
Wat is het NOAEL?
No Observed Adverse Effect Level – hoogste niveau van inname waarbij geen
effecten van overdosering zijn waargenomen
