Volledige samenvatting Ziekten van vogels en bijzondere huidieren

1




ZIEKTEN VAN VOGELS EN BIJZONDERE
DIEREN
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE

INLEIDING

Ordes in klasse van de vogels:

• Galliformes = hoenderachtigen
• Passeriformes = zangvogels
• Psittaciformes = parkiet en papegaaien
• Columbiformes = duiven

Binnen een orde gaan de soorten van elkaar verschillen, ook al behoren ze tot de dezelfde orde.


BASISPRINCIPES

Vogels zijn aangepast om te vliegen ➔ vogels zijn geen gevederde zoogdieren. Ze zijn gewichtloos door
aanpassingen:

• Luchtzakken
• Holle beenderen
• Veren, vleugels
• Eieren, geen baarmoeder
• Geen urineblaas ➔ werken waterbesparend
o Eindproduct = uraten (urinezuur) ipv ureum

HUID EN VEREN


HUID

Dunne en broze huid die weinig elastisch is ➔ weinig tractie kunnen zetten op hechtingen. Bij een injectie sluit
de huid niet goed, blijft wat open waardoor er kans is op abcedatie.

Geen zweetklieren, bij oververhitten gaan ze warmte
afvoeren via de poten ➔ hoog op de poten staan. Via de
huid ➔ veren opzetten en vleugels spreiden. Indien heel
erg ➔ bek gaat open om via de ademhaling warmte af te
voeren. Vogels mag je NIET zien ademen. Normale
lichaamstemperatuur is ongeveer 40 graden.

, 2


Stuitklier: olie produceren en
verspreiden over de veren. Kan je
tegenkomen op klinisch onderzoek.




VEREN

Verschillende soorten veren met eigen functie.

1. Contourveren
a. Slagpennen
i. Essentieel voor de vliegen ➔
slagkracht
b. Vleugeldekveren
c. Staartpennen
d. Lichaamscontourveren



2. Poederdonsveren
a. Zorgen voor isolatie
b. Vlag kan uiteen vallen in een poeder ➔
verzorging vederkleed, zorgt voor
waterbestendigheid
i. Kunnen het zelf gaan
verspreiden
c. Bepaalde vogels maken meer poeder
aan ➔ snavel heeft een wit dof laagje =
goede conditie van de vogel ( zie foto
rechtsonder) Poederdonsveren
Contourveren
i. Kaketoe, valkparkieten en duiven
3. Haarveren
a. Heel fijne haren die dienen voor de proprioceptie

Uittrekken van veren is pijnlijk voor een vogel. Zorgen voor de isolatie,
dus te veel verwijderen kan zorgen voor problemen in de
warmtebalans.

Bij de vorming van veren, zijn er nutriënten nodig. We zien dat er BV
aanwezig zijn tijdens dat een veer gevormd wordt. Uittrekken van
groeiende veren kan leiden tot ernstige bloedingen.

Klacht van veren verliezen kan fysiologisch zijn ➔ rui. Kan heel het jaar doorgaan (continu), slagpennen 1 voor 1
vervangen ➔ Psittaciformes. Kan ook op een korte periode zijn dat heel het vederkleed vernieuwd wordt =
seizoensgebonden rui ➔ Galliformes. Broedpatch aan abdomen gevormd om meer warmte naar het ei over te
dragen.

, 3


Pathologisch ➔ letten op de locatie.

Links: veren rond de kop zijn nog mooi intact, kan er niet aan.
Andere plekken waar hij wel aankan zijn uitgetrokken.

Rechts: ook op de kop, iets mis met vorming van de veren.




UITZICHT VAN VEREN: VEDERAFWIJKINGEN

Persisteren van de BV na de groei, bij vogels in slechte conditie
➔ bloedpennen.




Dubbelgroei: groei stopt en begint terug. Er was geen energie en
nutriënten aanwezig.




POTEN

Zijn geschubd, variabel per vogelsoort. Meest voorkomend =
anisodactiel (rode cirkel) en zygodactiel (blauwe cirkel).

Aniso = drie tenen naar voor een eentje naar achter ➔ kippen,
kanaries.

Zygo = twee tenen naar voor en twee naar achter ➔
roofvogels, parkieten, papegaaien. Beter mee vastgrijpen.

, 4


Links = pododermatitis.



Rechts = hyperkeratotische
uitsteeksels ➔ pootschurft.




MUSCULOSKELETAAL SYSTEEM

• Licht skelet ➔ snel kans op splinterfracturen!
• Luchtzakken in beenderen
• Geen zware rugspieren
• Borstspier! tot 20% LG

Vergroeien van verschillende wervels (thoracaal
en lumbaal) en sacrum ➔ vormen een rigide as
die weinig kan bewegen. Rugspieren zijn dus
minder van belang om te kunnen vliegen.
Compensatie: flexibele halswervels.

Musculus pectoralis = wing down en de
coracoideus = wing up zijn de vliegspieren. Zijn
sterk ontwikkeld. Het borstbeen is sterk
ontwikkeld, waarop de spieren aanhechten.

Vogels hebben geen tanden maar een snavel.

SPIJSVERTERINGSSTELSEL


BEK

Snavel is per soort aangepast aan de voedingswijze van de vogel.

• Bot
o Mandibula en maxilla
• Dermis
• Keratine hoornlaag
o Bovensnavel = rhintheca
o Ondersnavel = gnatotheca