HOOFDSTUK 2 DE SAMENLEVING
IS EEN VELD VAN
TEGENGESTELDE KRACHTEN
1. INDIVIDU EN SAMENLEVING: EEN STRIJD VAN GOED TEGEN
KWAAD?
Sociale werkelijkheid: complex samenspel van vrijheid en dwang (‘goed’ en
‘kwaad’)
Tot op heden nog steeds discussie over
Vrijheid is niet altijd goed en dwang is niet altijd kwaad
Samenlevingen ontwikkelen bij een samenspel van vrijheid en dwang
Vb; vrijheid en dwang
Elk individu ondergaat invloeden van de samenleving:
Individuen maken de samenleving (technologieën ontwikkelen, nieuwe dingen
ontwikkelen…)
Elk individu geeft vorm aan de samenleving: ‘Mangelwesen’:
Mangelwesen = een wezen dat onvolkomen is, dat aan bepaalde zaken ontbreekt (de
mens)
Beïnvloed worden door de samenleving en bijdragen aan de samenleving
Actor-facto-dilemma: individuele en collectieve actoren vs. Structuren en
instituties:
Men komt voor dilemma’s te staan: actor vs. factor
Sommige sociologen kijken vaak naar factoren
Andere sociologen kijken vooral naar de actoren, de spelers
Combinaties zijn soms mogelijk, afhankelijk van de omstandigheden
, Nature-versus-nurture-debat: biologie vs. Socialisatie:
Nature: biologie: hoe worden mensen geboren
Nurture: socialisatie: wat mensen tot mensen maakt is de sociale interactie
Veel belangrijker dan nature!
Combinatie van beide is vaak het antwoord op dilemma’s
ONDERZOEK: Tweelingen op een verschillende manier opvoeden: kijken of ze
verschillend zijn
2. DE SAMENLEVING: EEN VAT VOL MOGELIJKHEDEN EN
BEPERKINGEN:
Samenleving biedt mogelijkheden: vb; onderwijs
In een samenleving die belang hecht aan onderwijs
Drempelcomponent
Veel vrijheid
Met diploma’s weten we dat men meer kan verdienen en in betere posities terecht kan
komen
Samenleving legt ook beperkingen op: vb; verkeer
Net in die beperkingen hebben de individuen nog mogelijkheden tot ontwikkeling
Types van ‘handelingsmarges’ en drempels:
o Wettelijke en reglementaire drempels: verwijzen naar in wetten vastgelegde
beperkingen, voorwaarden of verplichtingen die de toegang tot diensten beperken
o Informatieve en dispositionele drempels
Informatieve drempels: het niet of verkeerd geïnformeerd zijn over het bestaande
hulp – en dienstverleningsaanbod
Dispotitionele drempels: gebaseerd op attitudes en percepties ten aanzien van bv.
leren en school
o Institutionele en situationele drempels
Institutionele drempels: de bevoegdheid van een bepaalde persoon betekent ook
dat sommige personen worden uitgesloten
Fysieke bereikbaarheid mensen geraken er niet altijd met het openbaar vervoer
(bepaalde groepen laten zich afschrikken)
IS EEN VELD VAN
TEGENGESTELDE KRACHTEN
1. INDIVIDU EN SAMENLEVING: EEN STRIJD VAN GOED TEGEN
KWAAD?
Sociale werkelijkheid: complex samenspel van vrijheid en dwang (‘goed’ en
‘kwaad’)
Tot op heden nog steeds discussie over
Vrijheid is niet altijd goed en dwang is niet altijd kwaad
Samenlevingen ontwikkelen bij een samenspel van vrijheid en dwang
Vb; vrijheid en dwang
Elk individu ondergaat invloeden van de samenleving:
Individuen maken de samenleving (technologieën ontwikkelen, nieuwe dingen
ontwikkelen…)
Elk individu geeft vorm aan de samenleving: ‘Mangelwesen’:
Mangelwesen = een wezen dat onvolkomen is, dat aan bepaalde zaken ontbreekt (de
mens)
Beïnvloed worden door de samenleving en bijdragen aan de samenleving
Actor-facto-dilemma: individuele en collectieve actoren vs. Structuren en
instituties:
Men komt voor dilemma’s te staan: actor vs. factor
Sommige sociologen kijken vaak naar factoren
Andere sociologen kijken vooral naar de actoren, de spelers
Combinaties zijn soms mogelijk, afhankelijk van de omstandigheden
, Nature-versus-nurture-debat: biologie vs. Socialisatie:
Nature: biologie: hoe worden mensen geboren
Nurture: socialisatie: wat mensen tot mensen maakt is de sociale interactie
Veel belangrijker dan nature!
Combinatie van beide is vaak het antwoord op dilemma’s
ONDERZOEK: Tweelingen op een verschillende manier opvoeden: kijken of ze
verschillend zijn
2. DE SAMENLEVING: EEN VAT VOL MOGELIJKHEDEN EN
BEPERKINGEN:
Samenleving biedt mogelijkheden: vb; onderwijs
In een samenleving die belang hecht aan onderwijs
Drempelcomponent
Veel vrijheid
Met diploma’s weten we dat men meer kan verdienen en in betere posities terecht kan
komen
Samenleving legt ook beperkingen op: vb; verkeer
Net in die beperkingen hebben de individuen nog mogelijkheden tot ontwikkeling
Types van ‘handelingsmarges’ en drempels:
o Wettelijke en reglementaire drempels: verwijzen naar in wetten vastgelegde
beperkingen, voorwaarden of verplichtingen die de toegang tot diensten beperken
o Informatieve en dispositionele drempels
Informatieve drempels: het niet of verkeerd geïnformeerd zijn over het bestaande
hulp – en dienstverleningsaanbod
Dispotitionele drempels: gebaseerd op attitudes en percepties ten aanzien van bv.
leren en school
o Institutionele en situationele drempels
Institutionele drempels: de bevoegdheid van een bepaalde persoon betekent ook
dat sommige personen worden uitgesloten
Fysieke bereikbaarheid mensen geraken er niet altijd met het openbaar vervoer
(bepaalde groepen laten zich afschrikken)
