SAMENVATTING
INTERNATIONAL
TAXATION
1
,PART I: INTRODUCTION AND GENERAL
CONCEPTS
I.I DEFINITION AND SOURCES
DEFINITION OF INTERNATIONAL TAXATION
Definition: “all rules that determine where and how, in a cross-border context, specific income of a taxpayer
may be taxed and how this tax must be assessed and recovered”.
International belastingrecht gaat vaak over conflicten tussen nationale belastingregels. Bijvoorbeeld: zowel
België als Nederland zouden dezelfde inkomsten kunnen willen belasten – er moet dan een regel of verdrag
zijn dat bepaalt wie mag belasten (om dubbele belasting te vermijden).
- “Field of law that involves conflict of rules of law”: rechtsdomein draait om conflicten van
rechtsregels tussen staten.
VOORBEELD (INKOMSTENBELASTINGEN)
In de Belgische wet staat dat iemand belastingen moet betalen op zijn inkomen. Maar: internationale regels
(zoals belastingverdragen) kunnen die nationale regels regels beperken.
- België zou normaal gezien belasting mogen heffen op loon, maar een verdrag kan zeggen dat alleen
Nederland dat mag omdat het loon daar verdiend is.
SOURCES OF INTERNATIONAL TAXATION
Internationaal belastingrecht is geen apart stelsel van regels maar bestaat uit een mozaïek van verschillende
bronnen:
I. Nationale belastingwetten (national tax laws)
o Elk land heeft zijn eigen belastingwetgeving maar deze wetten botsen soms met internationale
regels. België mag volgens zijn wet bepaalde inkomsten belasten, maar verdragen of
beginselen van internationaal recht kunnen dat beperken.
II. Algemene beginselen van internationaal belastingrecht = customary international law
(gewoonterecht)
o Vaak ongeschreven regels maar ze zijn zo belangrijk dat staten ze in praktijk volgen. Sommige
regels zijn later wel gecodificeerd in verdragen.
o Voorbeeld: een staat mag in principe enkel inkomsten belasten die een link hebben met zijn
grondgebied (territoriaal beginsel)
III. EU-recht
o EU-verdragen, richtlijnen en rechtspraak spelen een belangrijke rol.
o Voorbeeld: vrij verkeer van personen, kapitaal en diensten kan invloed hebben op hoe
belastingen geheven mogen worden.
IV. Internationale richtlijnen
o Vooral de OECD-richtlijnen (organisation for economic coöperation and development)
o Ze zijn niet bindend (soft law), maar hebben veel invloed
o Ze vormen vaak de basis voor bilaterale verdragen en voor de praktijk
V. Bilaterale belastingverdragen
o Verdragen tussen 2 landen die dubbele belasting moeten voorkomen
o Vaak gebaseerd op het OECD-modelverdrag
2
,Traditionele structuur van het internationale belastingstelsel tot ongeveer 20 jaar geleden: een duidelijke
tweedeling tussen verdragsrecht en nationaal recht, met relatief eenvoudige interactie.
I. International law à Bilateral Tax Treaty:
Dit zijn bilaterale belastingverdragen
tussen twee landen. Ze regelen wie het
recht heeft om belastingen te heffen op
bijvoorbeeld inkomsten of winsten (bv.
het land van herkomst of het woonland).
II. Domestic law à Domestic Tax Code: Dit
is de nationale belastingwetgeving van
een land, die bepaalt hoe en wanneer
belasting wordt geheven binnen dat land.
De lijn tussen de twee toont de interactie
of de “clash” tussen deze twee
rechtstelsels: nationale wetgeving kan in strijd komen met verdragsbepalingen. Belastingverdragen
beperken het recht van landen om belastingen te heffen. Dit zorgt voor minder dubbele belasting maar is
ook een beperking van fiscale soevereiniteit.
Deze situatie is aan het veranderen. De interactie wordt steeds complexer door economische globalisering,
digitale bedrijfsmodellen en nieuwe internationale regels.
Op internationaal vlak staan de
bilaterale belastingverdragen
(Bilateral Tax Treaty) centraal. Ze
bepalen hoe belastingheffing wordt
verdeeld tussen twee landen en
hebben vaak voorrang boven
nationale wetgeving.
Dit verdrag kan worden gewijzigd of beïnvloed door:
- MLI (Multilateral Instrument) à Maakt multilaterale aanpassingen binnen bilaterale verdragen.
Doel: belastingontwijking aanpakken.
- STTR/MLC (subject-to-tax rule, minimum belastingregels) à Beschermen belangen van
ontwikkelingslanden, zodat multinationals daar niet bijna belastingbrij kunnen opereren.
- Amount A/MLC à Internationale afspraken over winsttoewijzing
- OECD Pilar 2 à Minimum winstbelasting (vennootschapsbelasting van 15%)
- BITs (Bilateral Investment Treaties) à Werken samen met verdragen
- UN MF + others à Nieuwe initiatieven van de VN om internationale belastingregels te hertekenen,
als tegengewicht voor de invloedrijke OECD (dat gestuurd wordt door rijke landen). VN wil meer
evenwicht brengen en ontwikkelingslanden een grotere stem geven.
3
, De Domestic Tax Code is de nationale fiscale wetgeving. Deze wordt beperkt en beïnvloedt door verdragen:
- Internationale verdragen
- EU-regels en richtlijnen
- Mensenrechtenverplichtingen: worden steeds belangrijker, vooral het EVRM en het EU-Handvest.
o Artikel 1 Eerste protocol EVRM: burgers hebben recht op hun eigendom (extreem hoge
belastingen kunnen worden gezien als een onrechtmatige ontneming)
o Artikel 6 EVRM: recht op een eerlijk proces (belastingplichtige hebben recht op een eerlijke
procedure bij geschillen met de fiscus)
o Artikel 8 EVRM: recht op privacy en familieleven (kan spelen bij belastingcontroles,
gegevensuitwisseling en de bescherming van persoonlijke informatie)
Gevolg: Staten verliezen steeds meer vrijheid om hun belastingsysteem volledig zelfstandig vorm te geven.
Mensenrechten beperken de reikwijdte van nationale fiscale maatregelingen.
De rol van de Europese Unie wordt steeds groter en heeft directe gevolgen op hoe nationale belastingregels
ontworpen en toegepast mogen worden.
- Interne marktregels: Lidstaten mogen hun fiscale regels niet gebruiken om andere EU-burgers of
bedrijven te discrimineren of uit te sluiten.
- Staatsteunregels: Lidstaten zijn in principe vrij om hun belastingsysteem te bepalen. Maar gunstige
belastingdeals met specifieke bedrijven kunnen worden aangemerkt als verboden staatssteun.
- EU-richtlijnen: belastingautoriteiten wisselen steeds meer informatie automatisch uit over
belastingplichtige.
STATES POWER TO TAX
Het recht van staten om belastingen te heffen vloeit voort uit hun soevereiniteit.
- Soevereiniteit = het recht voor een staat om zijn eigen zaken te regelen via zijn instellingen en
wetten.
- Alle problemen op het gebied van belastingen beginnen met het idee van soevereiniteit (= een staat
kan doen wat hij wil)
Historische context: sociaal contract
Burgers vormen samen een staat en geven hem macht in ruil voor orde en bescherming. Oorspronkelijk
waren de belastingen om de staat in leven te houden (oorlog voeren, basisvoorzieningen). Nu evolueert dit
en bieden staten steeds meer diensten in de vorm van een uitgebreid sociaal vangnet (ziekte, werkloosheid,
pensioen). Hiervoor is geld nodig, dat via belastingen wordt ingezameld.
WAAROM HEEFT EEN STAAT BELASTINGEN NODIG?
- Herverdelingsfunctie (sociale functie): belastingen worden gebruikt om ongelijkheid te
verminderen. De overheid neemt geld van de rijken en ondersteunt de armen (bv. erfbelasting,
progressieve belastingen).
- Financiële functie: Belastingen voorzien de staat van middelen om publieke goederen en diensten
te financieren (school; politie & leger, infrastructuur, gezondheidszorg).
- Economische / gedragssturende functie: belastingen sturen het gedrag van burgers en bedrijven.
o Negatieve prikkels (discouragement): hogere belastingen op “ongewenst”
gedrag/goederen (bv. accijnzen op alcohol en tabak).
o Positieve prikkels (incentives): belastingvoordelen om gewenst gedrag te stimuleren
4
INTERNATIONAL
TAXATION
1
,PART I: INTRODUCTION AND GENERAL
CONCEPTS
I.I DEFINITION AND SOURCES
DEFINITION OF INTERNATIONAL TAXATION
Definition: “all rules that determine where and how, in a cross-border context, specific income of a taxpayer
may be taxed and how this tax must be assessed and recovered”.
International belastingrecht gaat vaak over conflicten tussen nationale belastingregels. Bijvoorbeeld: zowel
België als Nederland zouden dezelfde inkomsten kunnen willen belasten – er moet dan een regel of verdrag
zijn dat bepaalt wie mag belasten (om dubbele belasting te vermijden).
- “Field of law that involves conflict of rules of law”: rechtsdomein draait om conflicten van
rechtsregels tussen staten.
VOORBEELD (INKOMSTENBELASTINGEN)
In de Belgische wet staat dat iemand belastingen moet betalen op zijn inkomen. Maar: internationale regels
(zoals belastingverdragen) kunnen die nationale regels regels beperken.
- België zou normaal gezien belasting mogen heffen op loon, maar een verdrag kan zeggen dat alleen
Nederland dat mag omdat het loon daar verdiend is.
SOURCES OF INTERNATIONAL TAXATION
Internationaal belastingrecht is geen apart stelsel van regels maar bestaat uit een mozaïek van verschillende
bronnen:
I. Nationale belastingwetten (national tax laws)
o Elk land heeft zijn eigen belastingwetgeving maar deze wetten botsen soms met internationale
regels. België mag volgens zijn wet bepaalde inkomsten belasten, maar verdragen of
beginselen van internationaal recht kunnen dat beperken.
II. Algemene beginselen van internationaal belastingrecht = customary international law
(gewoonterecht)
o Vaak ongeschreven regels maar ze zijn zo belangrijk dat staten ze in praktijk volgen. Sommige
regels zijn later wel gecodificeerd in verdragen.
o Voorbeeld: een staat mag in principe enkel inkomsten belasten die een link hebben met zijn
grondgebied (territoriaal beginsel)
III. EU-recht
o EU-verdragen, richtlijnen en rechtspraak spelen een belangrijke rol.
o Voorbeeld: vrij verkeer van personen, kapitaal en diensten kan invloed hebben op hoe
belastingen geheven mogen worden.
IV. Internationale richtlijnen
o Vooral de OECD-richtlijnen (organisation for economic coöperation and development)
o Ze zijn niet bindend (soft law), maar hebben veel invloed
o Ze vormen vaak de basis voor bilaterale verdragen en voor de praktijk
V. Bilaterale belastingverdragen
o Verdragen tussen 2 landen die dubbele belasting moeten voorkomen
o Vaak gebaseerd op het OECD-modelverdrag
2
,Traditionele structuur van het internationale belastingstelsel tot ongeveer 20 jaar geleden: een duidelijke
tweedeling tussen verdragsrecht en nationaal recht, met relatief eenvoudige interactie.
I. International law à Bilateral Tax Treaty:
Dit zijn bilaterale belastingverdragen
tussen twee landen. Ze regelen wie het
recht heeft om belastingen te heffen op
bijvoorbeeld inkomsten of winsten (bv.
het land van herkomst of het woonland).
II. Domestic law à Domestic Tax Code: Dit
is de nationale belastingwetgeving van
een land, die bepaalt hoe en wanneer
belasting wordt geheven binnen dat land.
De lijn tussen de twee toont de interactie
of de “clash” tussen deze twee
rechtstelsels: nationale wetgeving kan in strijd komen met verdragsbepalingen. Belastingverdragen
beperken het recht van landen om belastingen te heffen. Dit zorgt voor minder dubbele belasting maar is
ook een beperking van fiscale soevereiniteit.
Deze situatie is aan het veranderen. De interactie wordt steeds complexer door economische globalisering,
digitale bedrijfsmodellen en nieuwe internationale regels.
Op internationaal vlak staan de
bilaterale belastingverdragen
(Bilateral Tax Treaty) centraal. Ze
bepalen hoe belastingheffing wordt
verdeeld tussen twee landen en
hebben vaak voorrang boven
nationale wetgeving.
Dit verdrag kan worden gewijzigd of beïnvloed door:
- MLI (Multilateral Instrument) à Maakt multilaterale aanpassingen binnen bilaterale verdragen.
Doel: belastingontwijking aanpakken.
- STTR/MLC (subject-to-tax rule, minimum belastingregels) à Beschermen belangen van
ontwikkelingslanden, zodat multinationals daar niet bijna belastingbrij kunnen opereren.
- Amount A/MLC à Internationale afspraken over winsttoewijzing
- OECD Pilar 2 à Minimum winstbelasting (vennootschapsbelasting van 15%)
- BITs (Bilateral Investment Treaties) à Werken samen met verdragen
- UN MF + others à Nieuwe initiatieven van de VN om internationale belastingregels te hertekenen,
als tegengewicht voor de invloedrijke OECD (dat gestuurd wordt door rijke landen). VN wil meer
evenwicht brengen en ontwikkelingslanden een grotere stem geven.
3
, De Domestic Tax Code is de nationale fiscale wetgeving. Deze wordt beperkt en beïnvloedt door verdragen:
- Internationale verdragen
- EU-regels en richtlijnen
- Mensenrechtenverplichtingen: worden steeds belangrijker, vooral het EVRM en het EU-Handvest.
o Artikel 1 Eerste protocol EVRM: burgers hebben recht op hun eigendom (extreem hoge
belastingen kunnen worden gezien als een onrechtmatige ontneming)
o Artikel 6 EVRM: recht op een eerlijk proces (belastingplichtige hebben recht op een eerlijke
procedure bij geschillen met de fiscus)
o Artikel 8 EVRM: recht op privacy en familieleven (kan spelen bij belastingcontroles,
gegevensuitwisseling en de bescherming van persoonlijke informatie)
Gevolg: Staten verliezen steeds meer vrijheid om hun belastingsysteem volledig zelfstandig vorm te geven.
Mensenrechten beperken de reikwijdte van nationale fiscale maatregelingen.
De rol van de Europese Unie wordt steeds groter en heeft directe gevolgen op hoe nationale belastingregels
ontworpen en toegepast mogen worden.
- Interne marktregels: Lidstaten mogen hun fiscale regels niet gebruiken om andere EU-burgers of
bedrijven te discrimineren of uit te sluiten.
- Staatsteunregels: Lidstaten zijn in principe vrij om hun belastingsysteem te bepalen. Maar gunstige
belastingdeals met specifieke bedrijven kunnen worden aangemerkt als verboden staatssteun.
- EU-richtlijnen: belastingautoriteiten wisselen steeds meer informatie automatisch uit over
belastingplichtige.
STATES POWER TO TAX
Het recht van staten om belastingen te heffen vloeit voort uit hun soevereiniteit.
- Soevereiniteit = het recht voor een staat om zijn eigen zaken te regelen via zijn instellingen en
wetten.
- Alle problemen op het gebied van belastingen beginnen met het idee van soevereiniteit (= een staat
kan doen wat hij wil)
Historische context: sociaal contract
Burgers vormen samen een staat en geven hem macht in ruil voor orde en bescherming. Oorspronkelijk
waren de belastingen om de staat in leven te houden (oorlog voeren, basisvoorzieningen). Nu evolueert dit
en bieden staten steeds meer diensten in de vorm van een uitgebreid sociaal vangnet (ziekte, werkloosheid,
pensioen). Hiervoor is geld nodig, dat via belastingen wordt ingezameld.
WAAROM HEEFT EEN STAAT BELASTINGEN NODIG?
- Herverdelingsfunctie (sociale functie): belastingen worden gebruikt om ongelijkheid te
verminderen. De overheid neemt geld van de rijken en ondersteunt de armen (bv. erfbelasting,
progressieve belastingen).
- Financiële functie: Belastingen voorzien de staat van middelen om publieke goederen en diensten
te financieren (school; politie & leger, infrastructuur, gezondheidszorg).
- Economische / gedragssturende functie: belastingen sturen het gedrag van burgers en bedrijven.
o Negatieve prikkels (discouragement): hogere belastingen op “ongewenst”
gedrag/goederen (bv. accijnzen op alcohol en tabak).
o Positieve prikkels (incentives): belastingvoordelen om gewenst gedrag te stimuleren
4
