1. Wetenschappelijkheid van de
psychologie
Een definitie van de psychologie
Mensenkennis = vaak subjectief, waardegeladen, cultuurgebonden
Lange studies betekent dus niet meer mensenkennis
Psychologie: de wetenschappelijke studie van het gedrag en de
onderliggende mentale processen
er zitten 4 elementen in deze definitie:
1. De wetenschappelijkheid
2. De studie
3. Het gedrag
4. Mentale processen
Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Criteria
1. Objectief waarneembaar: het is vb. gefilmd dus kan meermaals
bekeken worden
het kan door meerdere personen worden waargenomen
(moeilijker wanneer het over waarden gaat)
2. Systematische observatie: het experiment kan worden herhaald.
Niet door toevallige observatie
de methode wordt van te voren vastgelegd
3. Uitspraak is éénduidig: feiten moeten worden vastgesteld dat andere
verklaringen niet mogelijk zijn.
maar 1 mogelijke verklaringen
Wetenschappelijke methode
5 stappen:
1. Hypothese: formuleren van je vooronderstelling over het verband
tussen variabelen
2. Gecontroleerd experiment: onderscheid maken tussen de
onafhankelijke en afhankelijke variabelen
3. Verzamelen onderzoeksresultaten: vermijd subjectiviteit, bekijk
resultaten
4. Analyse van gegevens: spreekt de verzamelde data de hypothese
tegen of niet (statistische methodes)
5. Bekendmaken en discussiëren van de resultaten: vragen over …
komen vaak voor
, - representativiteit: steekproef representatief?
- significantie: is de mate waarin de afhankelijke variabele wordt
beïnvloed genoeg
- betrouwbaar: bekom je bij een herhaling van het onderzoek
dezelfde resultaten?
- validiteit: zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten, meet
ik wat ik wil meten? hoe meet ik depressie
Doelstelling van de psychologie
2 verschillende doelen
1. Theoretische psychologie: wetenschappelijke werkwijze = belangrijk
de doelstellingen:
- Beschrijven: fenomeen nauwkeurig beschrijven
- Verklaren: oorzaken van verschijnselen opzoeken
- Voorspellen: gevolgen voorspellen
2. Toegepaste psychologie: wil vooral gedrag beïnvloeden
Een definitie van gedrag
Wat verstaan we onder gedrag? Verschillende meningen
Gedrag: een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus (prikkel uit
omgeving)
Vb. s = je staat in de zon: r = zweten R = verfrissing zoeken door te
zwemmen, iets te drinken
Onderscheid betekenisloze en zinvolle stimulus
geeft de persoon betekenis aan de stimulus?
vb. er is veel wind (zinloos), ik vind veel wind onaangenaam (zinvol)
Onderscheid automatische, fysiologische reactie en een bewuste zinvolle
reactie
dus bewust of onbewust?
vb. ik krijg kippenvel van de sensatie van wind op mijn huid (fysiologische
reactie), ik blijf niet stilstaan en ga naar een aangename plek (zinvolle
reactie)
, Onderscheid objectief waarneembaar en interpretatie
Stimulus en fysiologische reacties zijn objectief waarneembaar (niet altijd
met blote oog)
omzetten naar zinvolle reactie door interpretatie van het gedrag (maar
soms doen we deze interpretatie te snel)
zie vb. in cursus
Korte geschiedenis van de psychologie
Structuralisme (Wundt)
= geïnspireerd door de toen recente ontdekkingen in de chemie. Men ging
op zoek naar bouwstenen, de structuur van de menselijke psyche
Functionalisme (Johny Dewey)
= focus op problemen van ons dagelijks leven te verbeteren met ons
bewustzijn
Invalshoeken
1) Biologische invalshoek
= rol van erfelijkheid, het zenuwstelsel en het endocriene stelsel in
ons gedrag + aandoeningen
2) Evolutionaire invalshoek
= zoeken verklaring gedrag bij onze voorouders natuurlijke
selectie
3) Cognitieve invalshoek
= hoe interpreteren we ons gedrag, wat zijn de mentale processen
die ons gedrag beïnvloeden
4) Psychodynamische invalshoek (Freud)
= menselijke geest is bestuurd door psyche
herrineringen, trauma’s, agressies,… onbewuste
5) Humanistische psychologie (Rogers + Mashlow)
= nadruk op vrije wil, belang aan de eigen keuzes, gevoelens en het
zelfbeeld
Hedendaagse psychologie
Belangrijkste evoluties in de hedendaagse psychologie
Eclectisch werken
= gebruik maken van verschillende stromingen
Belang van biologie
= biologische kennis steeds belangrijker
psychologie
Een definitie van de psychologie
Mensenkennis = vaak subjectief, waardegeladen, cultuurgebonden
Lange studies betekent dus niet meer mensenkennis
Psychologie: de wetenschappelijke studie van het gedrag en de
onderliggende mentale processen
er zitten 4 elementen in deze definitie:
1. De wetenschappelijkheid
2. De studie
3. Het gedrag
4. Mentale processen
Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Criteria
1. Objectief waarneembaar: het is vb. gefilmd dus kan meermaals
bekeken worden
het kan door meerdere personen worden waargenomen
(moeilijker wanneer het over waarden gaat)
2. Systematische observatie: het experiment kan worden herhaald.
Niet door toevallige observatie
de methode wordt van te voren vastgelegd
3. Uitspraak is éénduidig: feiten moeten worden vastgesteld dat andere
verklaringen niet mogelijk zijn.
maar 1 mogelijke verklaringen
Wetenschappelijke methode
5 stappen:
1. Hypothese: formuleren van je vooronderstelling over het verband
tussen variabelen
2. Gecontroleerd experiment: onderscheid maken tussen de
onafhankelijke en afhankelijke variabelen
3. Verzamelen onderzoeksresultaten: vermijd subjectiviteit, bekijk
resultaten
4. Analyse van gegevens: spreekt de verzamelde data de hypothese
tegen of niet (statistische methodes)
5. Bekendmaken en discussiëren van de resultaten: vragen over …
komen vaak voor
, - representativiteit: steekproef representatief?
- significantie: is de mate waarin de afhankelijke variabele wordt
beïnvloed genoeg
- betrouwbaar: bekom je bij een herhaling van het onderzoek
dezelfde resultaten?
- validiteit: zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten, meet
ik wat ik wil meten? hoe meet ik depressie
Doelstelling van de psychologie
2 verschillende doelen
1. Theoretische psychologie: wetenschappelijke werkwijze = belangrijk
de doelstellingen:
- Beschrijven: fenomeen nauwkeurig beschrijven
- Verklaren: oorzaken van verschijnselen opzoeken
- Voorspellen: gevolgen voorspellen
2. Toegepaste psychologie: wil vooral gedrag beïnvloeden
Een definitie van gedrag
Wat verstaan we onder gedrag? Verschillende meningen
Gedrag: een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus (prikkel uit
omgeving)
Vb. s = je staat in de zon: r = zweten R = verfrissing zoeken door te
zwemmen, iets te drinken
Onderscheid betekenisloze en zinvolle stimulus
geeft de persoon betekenis aan de stimulus?
vb. er is veel wind (zinloos), ik vind veel wind onaangenaam (zinvol)
Onderscheid automatische, fysiologische reactie en een bewuste zinvolle
reactie
dus bewust of onbewust?
vb. ik krijg kippenvel van de sensatie van wind op mijn huid (fysiologische
reactie), ik blijf niet stilstaan en ga naar een aangename plek (zinvolle
reactie)
, Onderscheid objectief waarneembaar en interpretatie
Stimulus en fysiologische reacties zijn objectief waarneembaar (niet altijd
met blote oog)
omzetten naar zinvolle reactie door interpretatie van het gedrag (maar
soms doen we deze interpretatie te snel)
zie vb. in cursus
Korte geschiedenis van de psychologie
Structuralisme (Wundt)
= geïnspireerd door de toen recente ontdekkingen in de chemie. Men ging
op zoek naar bouwstenen, de structuur van de menselijke psyche
Functionalisme (Johny Dewey)
= focus op problemen van ons dagelijks leven te verbeteren met ons
bewustzijn
Invalshoeken
1) Biologische invalshoek
= rol van erfelijkheid, het zenuwstelsel en het endocriene stelsel in
ons gedrag + aandoeningen
2) Evolutionaire invalshoek
= zoeken verklaring gedrag bij onze voorouders natuurlijke
selectie
3) Cognitieve invalshoek
= hoe interpreteren we ons gedrag, wat zijn de mentale processen
die ons gedrag beïnvloeden
4) Psychodynamische invalshoek (Freud)
= menselijke geest is bestuurd door psyche
herrineringen, trauma’s, agressies,… onbewuste
5) Humanistische psychologie (Rogers + Mashlow)
= nadruk op vrije wil, belang aan de eigen keuzes, gevoelens en het
zelfbeeld
Hedendaagse psychologie
Belangrijkste evoluties in de hedendaagse psychologie
Eclectisch werken
= gebruik maken van verschillende stromingen
Belang van biologie
= biologische kennis steeds belangrijker
