Geschiedenis 2 samenvatting

Middeleeuwen:
Weetjes:

- Meeste mensen konden niet lezen/schrijven
- Gemiddelde leeftijd 30/40
- Op het hoogtepunt van de middeleeuwen was de bevolking nog
steeds lager dan in het huidige Rusland

Middeleeuwen:

- 14e eeuw: humanisme
o Petrarca – tenebrae
- 15e eeuw
o Media tempestas -> stormachtige tijden
o Media aetas -> tussentijd
o Media tempora
- 17e eeuw: medium aevum
o Du Cange: Glossarium
 1ste keer officieel gebruikt
o Historia medii aevi

-> Groei gebruik term middeleeuwen

- 19e eeuw: stijgend interesse voor de middeleeuwen
o Wetenschappelijk historisch onderzoek
 Eigen discipline
 Hand in hand met nationalisme
 Vorming nieuwe staten -> legitimatie in ME
zoeken
 Vb: Duitsland, België
o Industrialisatie
 Verlangen naar romantische middeleeuwen
 Neogotiek
 Romantiek

Wat maakt de ME anders?

- Start- en einddatum: discussiepunt
o Vooral middel om structuur te brengen
o Gebeurtenissen (mijlpalen) kunne gelden als begin- of
eindpunt maar zelden juist en nauwkeurig
o Start – traditioneel: 476 Val West-Romeinse Rijk
 Vooral vanuit politiek oogpunt
 Economisch en cultureel eerder weinig verandering
o Einde: 1492

1

,  1450?
 1453?
 1517?
- Kenmerk: gestoeld op 3 grote tradities
o Romeinse
o Germaanse
o Christelijke
- Periodisering ME
o Vroege
o Hoge
o Late

Fasering:




Einde Romeinse Rijk:

- 3de eeuw: Diocletianus
o Tetrarchie
o Keizerschap
 Dominaat -> absolute macht
 Heilig karakter gekregen
- Reorganisatie rijk
o 114 provinciën -> opgedeeld in civitates of districten
o Civitates wordt geleid door curia
 Leden uit de lokale welvarende families
- Leger -> macht keizer berustte op militaire verwezenlijkingen
o Soldatenkeizers -> generaals met legioenen
o Tot aan Theodosius -> opgevolgd door zonen
- Reorganisatie leger
-> Te weinig Romeinen in leger -> veranderingen?
o Geen complete legioenen aan de limes 1
o Invulling legioenen met barbaren
- Foederati
= verdragen tss Romeinen en barbaren
1
Grenzen van het romeinse rijk

2

, o Formele onderwerping
o Statuut van militaire bondgenoot
o Eigen commandant
o Voordelen voor Romeinen:
 Menselijke bufferzone aan limes
 Meer soldaten in leger
 Militaire informatie + kennis gebieden
 Tijdelijke bondgenoten
 Minder kostelijk
- Foedera
o Variabel in tijd
o Groeide later uit tot huurlingencontract -> hierbij geen
formele onderwerping
(niet zelfde als auxilia)
- Economische redenen
o Armoede en geweld
 Geweld -> concurrerende lokale elite voor handel RR
 Groot verschil welvaart
 Gelijk: landbouw
 Maar: Romeinen -> gecommercialiseerd +
gespecialiseerde handel
 Barbaren -> kleinschalige landbouw + geen echte
stedelijke nederzettingen
- Push en Pull factoren

Germaanse volksverhuizing:

- Barbaren
o Klassieke bronnen in 3 groepen
 Kelten -> Gallië
 Germanen -> Rijn-Donau
 Slaven -> Balkan
o Organisatie in chiefdoms
- Chiefdom
o Hoofdman/koning
o Macht niet absoluut -> steun elites
o Hoe?
 Afkomst -> adel/krijgselite
 Kelten: kon ook erfelijk
 Germanen: moed en kunde
 Moed en krijgerschap
o Koning = militaire leider?
 Rex niet zelfde als dux

3

,  Dux -> legeraanvoerder
 Succesvol in oorlog -> blijft
 Zelfde persoon?
 Soms wel -> koning is ervaren soldaat
o Arminius/Hermann -> versloeg de Romeinen
in Teutoburgerwoud
o Alarik -> Visigoot plunderde Rome in 410
 Soms niet
o Odoaker -> eerst generaal, dan pas koning
o Chief: lokale elite
o Steun gewapende volgelingen
 Romeinse bronnen: comitatus
 Moderne literatuur: Gefolgschaft




- Start: 4de eeuw
o Goten
 Germaanse volk uit Scandinavië
 Dubbele band met Romeinen
 Dienst in leger
 Druk op de limes (Donau)
o 379: Tervingische Goten
 Pact Romeinen -> toestemming Donau oversteken
 Maar Goten komen in opstand
 Vb: helpen Romeinen tegen coup -> worden wel
foederati, maar geen beloning
-> nieuwe leider: Alarik
- Hunnen: begin 5de eeuw

4