Informatiesystemen 2024-2026
Inleiding
De moderne economie wordt steeds digitale. Informatiesystemen en
communicatietechnologie (ICT) speelt een centrale rol in bijna alle sectoren.
Steeds vaker worden digitale goederen en diensten geproduceerd, organisaties
werken papierloos en virtueel en bedrijven zijn 24/7 actief dankzij ICT.
De economie verandert snel en concurrentie gebeurt op een wereldschaal.
Nieuwe technologieën zoals:
- Data science (DS)
- Internet of Things (IoT)
- Artificiële intilligentie (AI)
- Blockchain
- Semantische Web
Luiden mogelijk een 4e industriële revolutie in. Daarom is het voor economen en
bedrijfskundige belangrijk om basisinzichten ICT en haar toepassingen te hebben.
Beleidsinformatica is een wetenschappelijke discipline die de
bedrijfskundige en economische toepassingen van ICT onderzoekt. De
focus ligt niet op de technologie zelf, maar op het gebruik, de productiviteit en
het management van ICT binnen organisaties. Het is een interdisciplinaire
discipline tussen bedrijfskunde en informatica.
ICT kan ingezet worden in zowel primaire als secundaire bedrijfsactiviteiten.
Historisch lag de focus van de beleidsinformatica vooral op secundaire
activiteiten, zoals administratie, planning, boekhouden, logistiek en
ondersteuning van productieprocessen.
Twee perspectieven op de relatie tussen ICT en bedrijfskunde
1. Klassiek perspectief – ICT ondersteund bestaande bedrijfskundige
strategieën en doelen. De nadruk ligt op het automatiseren van manuele
take om efficiëntiewinsten te behalen.
2. Innoverend perspectief - Vertrekt vanuit nieuwe technologieën en
onderzoekt hoe ICT nieuwe bedrijfskundige en economische innovaties
mogelijk maakt.
,1. Informatie en informatiesystemen
1.1 Situering Beleidsinformatica
2 perspectieven
Perspectief Kenmerken Doel
Ondersteunend ICT ondersteunt Data verwerken tot
perspectief bestaande bruikbare informatie
bedrijfsprocessen en voor bedrijfskundige
beslissingen doelen
(automatisering)
Innovatief perspectief ICT als bron van Nieuwe mogelijkheden
vernieuwing en innovatie en businessmodellen
creëren
Beleidsinformatica als brug tussen bedrijfskunde en ICT
Het is ontstaan 50 jaar geleden, door de nood om samenwerking tussen
economen en informatici te verbeteren. Er was een kennis kloof tussen
bedrijfskundigen (weinig technische kennis) en technici (weinig bedrijfskundig
inzicht). Bedrijfsinformatica vormt een brug tussen beide werelden. De
beleidsinformaticus is als een architect die de wensen van de bouwheer
vertaalt naar technische plannen.
Hoewel de kloof vandaag nog steeds bestaat, is ze kleiner geworden.
Bedrijfskundigen hebben meer ICT-kennis en ICT-opleidingen besteden meer
aandacht aan bedrijfskunde, terwijl technologie toegankelijker en
gebruiksvriendelijker is geworden.
Bouwen – de functionele-constructieve kloof
Een belangrijk deelgebied binnen de beleidsinformatica richt zich op het bouwen
en ontwerpen van informatiesystemen. Dit proces wordt verklaard via de
functioneel-constructieve kloof, die lijkt op de kennis- en communicatiekloof
tussen bedrijfskundige en ICT-specialisten.
- F-Laag (functionele laag)
Bedrijft wat het systeem moet doen – de vereiste, functies en behoeften.
(bv. Een huis moet ruim en energiezuinig zijn.)
- C-Laag (constructieve laag)
Beschrijft hoe het systeem of artefact deze functies realiseert – de
structuur, technische middelen en oplossingen
(bv. Muren, ramen, isolatie en verwarming bij het bouwen van een huis)
Toepassingen:
, - De F-laag = bedrijfskundige vereisten (processen, functionaliteit en
doelen)
- De C-laag = technologische mogelijkheden (hardware, software,
netwerken)
- Beleidsinformatica bevindt zich middenin: het domein onderzoekt hoe ICT-
middelen kunnen worden ingezet om bedrijfskundige doelen te realiseren.
Ontwerp en systeemontwikkeling (3 belangrijke stappen vergelijkbaar
met de bouwsector)
1. Projectmanager
Opvolgen van timing en budget, zowel bij bouwprojecten als ICT-projecten
2. Systeemanalyse
Het analyseren van de vereisten, zoals een architect de wensen van de
bouwheer onderzoekt. De trend is co-creatie: beleidsinformaticus en
bedrijfskundige werken intensief samen.
3. Systeemontwerp
De vertaalslag van vereisten naar een technologisch ontwerp net zoals een
architect van een schets naar een plan gaat.
Misverstanden over de rol van de beleidsinformaticus
- FOUT: de beleidsinformaticus is enkel een vertaler tussen business en IT
- JUIST: Doen een volledig ontwerpproces, net zoals een architect
Gebruiken kennis uit vele domeinen
Ontwerpt oplossingen die:
Haalbaar zijn met ICT
Voldoende aan bedrijfskundige vereisten
Rekening houden met organisaties, technologie en
processen
Managmentaspecten van informatiesystemen
1. IT Goverance
o Bepaalt welke IT-strategie een organisatie volgt
o Richt zich op processen, structuren en mechanismen voor goed IT-
beheer
2. IT Audit
o Controleert of informatiesystemen en geautomatiseerde processen
voldoen aan:
Interne regels
Externe wetgeving en normen
, 2 perspectieven op IT-strategie
1. Kosten-gebaseerd perspectief (F-laag ⭢ C-laag)
o Vertrekt vanuit de bedrijfskundige noden
o ICT wordt gezien als ondersteuning (tool)
o Focus: kostenefficiëntie, niet innovatie)
o Eerste wordt bepaald welke informatie nodig is ⭢ daarna wordt ICT
ingezet om dit te realiseren)
2. Innovatieperspectief (C-laag ⭢ F-laag)
o Vertrekt vanuit nieuwe technologische mogelijkheden
o De vraag: welke nieuwe bedrijfsstrategieën of concepten worden
hierdoor mogelijk?
o ICT als bron van innovatie en differentiatie t.o.v. concurrenten
Multidisciplinair karakter van beleidsinformatica
Beleidsinformatica is een heel breed domein, omdat het een brug vormt tussen
bedrijfskunde en ICT. Om informatiesystemen te kunnen ontwerpen en beheren ,
moet een beleidsinformaticus beide werelden begrijpen.
Nodige kennis uit 2 richtingen:
- Bedrijfskunde: accounting, marketing, financiering, logistiek, …
Nodig om te bepalen welke vereisten informatiesystemen moeten
ondersteunen.
- ICT: hardware, software, netwerken, …
Nodig om in te schatten wat technologische mogelijk is en hoeveel het
kost.
Activiteiten op het raakvlak (heel divers):
- Systeemontwikkeling
- IT-projectmanagement
- ICT-investeringsbeslissingen
- Productiviteitsstudies van ICT
- Organisatie van het IT-departement
- Change management
- Adoptstudies
Hierdoor is beleidsinformatica multidisciplinair en moeilijk scherp af te
bakenen
Primaire activiteiten Secundaire activiteiten
Kern van de organisatie (productie, Ondersteunden (HR, marketing,
operaties en R&D) accounting, logistiek, ICT)
Focus lag vooral op automatiseren van secundaire activiteiten.
Bijv.: facturatie, orders, HR, aankopen → ICT speelde een
ondersteunende rol.
Inleiding
De moderne economie wordt steeds digitale. Informatiesystemen en
communicatietechnologie (ICT) speelt een centrale rol in bijna alle sectoren.
Steeds vaker worden digitale goederen en diensten geproduceerd, organisaties
werken papierloos en virtueel en bedrijven zijn 24/7 actief dankzij ICT.
De economie verandert snel en concurrentie gebeurt op een wereldschaal.
Nieuwe technologieën zoals:
- Data science (DS)
- Internet of Things (IoT)
- Artificiële intilligentie (AI)
- Blockchain
- Semantische Web
Luiden mogelijk een 4e industriële revolutie in. Daarom is het voor economen en
bedrijfskundige belangrijk om basisinzichten ICT en haar toepassingen te hebben.
Beleidsinformatica is een wetenschappelijke discipline die de
bedrijfskundige en economische toepassingen van ICT onderzoekt. De
focus ligt niet op de technologie zelf, maar op het gebruik, de productiviteit en
het management van ICT binnen organisaties. Het is een interdisciplinaire
discipline tussen bedrijfskunde en informatica.
ICT kan ingezet worden in zowel primaire als secundaire bedrijfsactiviteiten.
Historisch lag de focus van de beleidsinformatica vooral op secundaire
activiteiten, zoals administratie, planning, boekhouden, logistiek en
ondersteuning van productieprocessen.
Twee perspectieven op de relatie tussen ICT en bedrijfskunde
1. Klassiek perspectief – ICT ondersteund bestaande bedrijfskundige
strategieën en doelen. De nadruk ligt op het automatiseren van manuele
take om efficiëntiewinsten te behalen.
2. Innoverend perspectief - Vertrekt vanuit nieuwe technologieën en
onderzoekt hoe ICT nieuwe bedrijfskundige en economische innovaties
mogelijk maakt.
,1. Informatie en informatiesystemen
1.1 Situering Beleidsinformatica
2 perspectieven
Perspectief Kenmerken Doel
Ondersteunend ICT ondersteunt Data verwerken tot
perspectief bestaande bruikbare informatie
bedrijfsprocessen en voor bedrijfskundige
beslissingen doelen
(automatisering)
Innovatief perspectief ICT als bron van Nieuwe mogelijkheden
vernieuwing en innovatie en businessmodellen
creëren
Beleidsinformatica als brug tussen bedrijfskunde en ICT
Het is ontstaan 50 jaar geleden, door de nood om samenwerking tussen
economen en informatici te verbeteren. Er was een kennis kloof tussen
bedrijfskundigen (weinig technische kennis) en technici (weinig bedrijfskundig
inzicht). Bedrijfsinformatica vormt een brug tussen beide werelden. De
beleidsinformaticus is als een architect die de wensen van de bouwheer
vertaalt naar technische plannen.
Hoewel de kloof vandaag nog steeds bestaat, is ze kleiner geworden.
Bedrijfskundigen hebben meer ICT-kennis en ICT-opleidingen besteden meer
aandacht aan bedrijfskunde, terwijl technologie toegankelijker en
gebruiksvriendelijker is geworden.
Bouwen – de functionele-constructieve kloof
Een belangrijk deelgebied binnen de beleidsinformatica richt zich op het bouwen
en ontwerpen van informatiesystemen. Dit proces wordt verklaard via de
functioneel-constructieve kloof, die lijkt op de kennis- en communicatiekloof
tussen bedrijfskundige en ICT-specialisten.
- F-Laag (functionele laag)
Bedrijft wat het systeem moet doen – de vereiste, functies en behoeften.
(bv. Een huis moet ruim en energiezuinig zijn.)
- C-Laag (constructieve laag)
Beschrijft hoe het systeem of artefact deze functies realiseert – de
structuur, technische middelen en oplossingen
(bv. Muren, ramen, isolatie en verwarming bij het bouwen van een huis)
Toepassingen:
, - De F-laag = bedrijfskundige vereisten (processen, functionaliteit en
doelen)
- De C-laag = technologische mogelijkheden (hardware, software,
netwerken)
- Beleidsinformatica bevindt zich middenin: het domein onderzoekt hoe ICT-
middelen kunnen worden ingezet om bedrijfskundige doelen te realiseren.
Ontwerp en systeemontwikkeling (3 belangrijke stappen vergelijkbaar
met de bouwsector)
1. Projectmanager
Opvolgen van timing en budget, zowel bij bouwprojecten als ICT-projecten
2. Systeemanalyse
Het analyseren van de vereisten, zoals een architect de wensen van de
bouwheer onderzoekt. De trend is co-creatie: beleidsinformaticus en
bedrijfskundige werken intensief samen.
3. Systeemontwerp
De vertaalslag van vereisten naar een technologisch ontwerp net zoals een
architect van een schets naar een plan gaat.
Misverstanden over de rol van de beleidsinformaticus
- FOUT: de beleidsinformaticus is enkel een vertaler tussen business en IT
- JUIST: Doen een volledig ontwerpproces, net zoals een architect
Gebruiken kennis uit vele domeinen
Ontwerpt oplossingen die:
Haalbaar zijn met ICT
Voldoende aan bedrijfskundige vereisten
Rekening houden met organisaties, technologie en
processen
Managmentaspecten van informatiesystemen
1. IT Goverance
o Bepaalt welke IT-strategie een organisatie volgt
o Richt zich op processen, structuren en mechanismen voor goed IT-
beheer
2. IT Audit
o Controleert of informatiesystemen en geautomatiseerde processen
voldoen aan:
Interne regels
Externe wetgeving en normen
, 2 perspectieven op IT-strategie
1. Kosten-gebaseerd perspectief (F-laag ⭢ C-laag)
o Vertrekt vanuit de bedrijfskundige noden
o ICT wordt gezien als ondersteuning (tool)
o Focus: kostenefficiëntie, niet innovatie)
o Eerste wordt bepaald welke informatie nodig is ⭢ daarna wordt ICT
ingezet om dit te realiseren)
2. Innovatieperspectief (C-laag ⭢ F-laag)
o Vertrekt vanuit nieuwe technologische mogelijkheden
o De vraag: welke nieuwe bedrijfsstrategieën of concepten worden
hierdoor mogelijk?
o ICT als bron van innovatie en differentiatie t.o.v. concurrenten
Multidisciplinair karakter van beleidsinformatica
Beleidsinformatica is een heel breed domein, omdat het een brug vormt tussen
bedrijfskunde en ICT. Om informatiesystemen te kunnen ontwerpen en beheren ,
moet een beleidsinformaticus beide werelden begrijpen.
Nodige kennis uit 2 richtingen:
- Bedrijfskunde: accounting, marketing, financiering, logistiek, …
Nodig om te bepalen welke vereisten informatiesystemen moeten
ondersteunen.
- ICT: hardware, software, netwerken, …
Nodig om in te schatten wat technologische mogelijk is en hoeveel het
kost.
Activiteiten op het raakvlak (heel divers):
- Systeemontwikkeling
- IT-projectmanagement
- ICT-investeringsbeslissingen
- Productiviteitsstudies van ICT
- Organisatie van het IT-departement
- Change management
- Adoptstudies
Hierdoor is beleidsinformatica multidisciplinair en moeilijk scherp af te
bakenen
Primaire activiteiten Secundaire activiteiten
Kern van de organisatie (productie, Ondersteunden (HR, marketing,
operaties en R&D) accounting, logistiek, ICT)
Focus lag vooral op automatiseren van secundaire activiteiten.
Bijv.: facturatie, orders, HR, aankopen → ICT speelde een
ondersteunende rol.
