Filmpje - wat zijn instituties
Boek: The Radical Idea Of Marrying For Love
- Verteld dat trouwen uit liefde en norm is geworden → vroeger was dit niet zo =
moderne uitvinding
Er zijn 1000 manieren om een gezin te vormen → we kunnen alles doen wat we zouden
willen, maar we klemmen ons vast aan 1 iets specifiek wat de norm is
Het klassieke gezin/ norm
= hoe moeten we ons voortplanten?
KEUZE door samenleving
Geslacht partner heteronormatief, niet-heteronormatief
Aantal monogamie, polyandrie, polygynie
Criterium liefde, vriendschap, economie
Residentie neolokaal, matrilokaal, patrilokaal
Afstamming bilateraal, patrilineair, matrilineair
Autoriteit egalitair, patriarchaat, matriarchaat
Instituties
◼ = geijkte procedures om dingen te doen → de keuzes die wij als samenleving
maken
◼ Bv. Rechtspraak
◼ Zijn dwingend → je kan er niet om heen
◼ Bv. Je trouwt met 1 andere persoon en je moet niet proberen om met 2 te
trouwen
◼ Ze tonen wat de norm is en je volgt ze
Instituties zijn dwingend en normatief
◼ “In België varieert de straf van 5 tot 10 jaar. Het tweede huwelijk kan altijd nietig
worden verklaard op vordering van een van beide partijen of door het openbaar
ministerie”.
Historische maatschappelijke omgeving
◼ We hadden als eerst een Landbouw samenleving
1
, ◼ Grond = welvaart (er was geen welvaartstaat)
◼ Huwelijk = economie
◼ Bezitters met bezitters
◼ Je huwt dus niet best met iemand zonder grond
◼ Laat huwen
◼ Zelfstandig huishouden
◼ Trouwt wnr je 30j bent
◼ Geen echtscheiding
◼ Je wekvaart hangt af van jouw huishouden
◼ Er is geen economisch vangnet voor jou
- een aap wou een banaan proberen nemen, maar als gevolg werden dat andere
besprenkeld met koud water → gevolg niemand ging nog proberen de bananen te
nemen
- er komt een nieuwe aap en die wilt de bananen proberen nemen, maar hij wordt
van de lader geduwt en er word hem verteld wat hem niet mag doen
- er ontstaan een nieuwe groep en ze weten dat ze niet aan de bananen mogen
komen
Het IJzeren Gordijn was een bijna ondoordringbare afscheiding tussen Oost en West
en voor sommige inwoners van Tsjechië en Duitsland is het dat nog steeds. Uit een
studie blijkt dat edelherten in Duitsland en Tsjechië nog steeds de grens niet
oversteken, ook al is de afscheiding al een kwarteeuw weg. De gemiddelde
levensverwachting van een hert is 15 jaar, en geen enkel dier dat nu leeft, is dus ooit
zelf met de barrière geconfronteerd. Uit onderzoek blijkt dat de dieren zich houden
aan traditionele patronen in hun leven, en dat ze elk jaar naar dezelfde plaatsen
2
,terugkeren. "De reekalfjes volgen hun moeders gedurende het eerste jaar van hun
leven, en ze leren van hen waarheen ze moeten gaan".
Mensen houden zich niet meer aan instellingen wanneer de bewaking weg valt.
Zonder instellingen en de bewaking ervan krijg je chaos en totale gebrek aan orde in
de samenleving.
En nu?
◼ Levensstandaard
◼ Vrouwelijk op arbeidsmarkt waardoor de economische basis van een
huwelijk veel minder sterk is geworden
◼ → ‘irrationeel’
◼ Trouwen uit liefde
◼ Scheiden uit gebrek aan liefde
Cursus pg 92-99
4.1 Institutionalisatie
4.1.1 omschrijving
Een institutie of instelling kan worden omschreven als een samenstelling van rollen en
posities(een structuur), die het gedrag van de leden van de gemeenschap – of van
bepaalde deelgroepen daarvan – reguleert op grond van de waarden (cultuur) van die
gemeenschap en dit om aan bepaalde behoeften te voldoen. Zo omvat het gezin, als
maatschappelijke instelling, duidelijke rollen die reproductieve en opvoedkundige
behoeften vervullen volgende bepaalde waarden. Het institutionaliseringsproces houdt
in dat de normatieve aspecten van de cultuur betrokken worden op bepaalde sociaal-
structurele componenten: regels aangaande hoe men zich dient te gedragen in
bepaalde omstandigheden geraken verbonden met specifieke rollen en posities in
instellingen en bepalen vervolgens het gedrag van de leden ten opzichte van elkaar.
Instituties zijn dus door de samenleving ontworpen en opgelegde handelingspatronen.
Ze vullen essentiële functies van het georganiseerde samenleven in.
Het meeste gedrag van mensen is aangeleerd. Automatische reacties op
omgevingsstimuli is bijvoorbeeld de zuigreflex in een baby en vele gedragingen
3
, impliceren een automatische dimensie, zoals de vatbaarheid voor het aanleren van een
taal. Menselijk gedrag situeert zich doorgaans aan de rechterzijde van het spectrum,
terwijl dit van dieren sterkere instinctmatige basis heeft. Het gedrag van mensen
vertoont met andere woorden een grotere openheid tegenover de wereld rondom hen.
Als er al van instincten bij mensen sprake is dan kenmerken ze zich door ongerichtheid
en algemeenheid (Berger & Luckmann, 1991). Zo zal de aangeboren capaciteit tot het
aanleren van een taal niet bepalen welke taal zal aangeleerd worden. De uitgesproken
openheid tegenover de omgeving komt, onder meer, tot uiting in een geringere
gebondenheid van de mens aan een specifieke habitat. Mensen kunnen in zeer
verschillende klimatologische en geografische omstandigheden overleven, van
woestijnen tot in ijskoude regio’s. die wereldopenheid wordt mogelijk gemaakt door de
sterk ontwikkelde capaciteit van mensen om nieuwe gedragingen aan te leren en deze
kennis door te geven. Ook dieren beschikken over deze capaciteit, maar in veel mindere
mate. De mens is veeleer gekenmerkt door een uitgesproken gedrags- en
handelingsplasticiteit.
Ook is het zo dat mensen weinig specifieke lichamelijke kenmerken hebben die hen
bescherming kunnen bieden tegen vijanden of hen toestaan om te vluchten bij dreiging.
Onze lichamelijke ontwikkeling is eerder algemeen van aard, in vergelijking tot andere
dieren, zijn onze hersenen het enige orgaan dat heel sterk ontwikkeld is. Bovendien vindt
die ontwikkeling gedeeltelijk plaats na de geboorte van het kind. Daardoor staat tijdens
de verdere ontwikkeling van mensen tot volwassenen wezens de relatie tussen gedrag
en omgeving centraal. Mensen zijn dus plastische wezens die in staat zijn tot het
verwerken van grotere hoeveelheden informatie om hun gedrag bij te sturen en zich
voortdurend aan te passen aan een wisselende omgeving.
De wereldopenheid van mensen is niet alleen een voordeel, maar ook een opgave
(Berger & Luckmann, 1991). Door hun uitgesproken openheid naar de wereld en de
omgeving worden mensen overspoeld door prikkels en door informatie. Deze stroom
aan zintuigelijke informatie vraagt om een doorgedreven selectie. Ergens moet een
‘ontlastingsmechansime’ in werking treden. Het mechanisme ontstaat door een
historisch proces van institutionalisatie. Instituties zorgen voor en regelen een aantal
universele aspecten van het menselijke samenleven door het opleggen van passende
interactieproblemen:
1. Voortplanting
2. Seksueel contact
3. Zorg voor kinderen
4. Socialisatie
5. Opvoeding
6. Zingeving
4
Boek: The Radical Idea Of Marrying For Love
- Verteld dat trouwen uit liefde en norm is geworden → vroeger was dit niet zo =
moderne uitvinding
Er zijn 1000 manieren om een gezin te vormen → we kunnen alles doen wat we zouden
willen, maar we klemmen ons vast aan 1 iets specifiek wat de norm is
Het klassieke gezin/ norm
= hoe moeten we ons voortplanten?
KEUZE door samenleving
Geslacht partner heteronormatief, niet-heteronormatief
Aantal monogamie, polyandrie, polygynie
Criterium liefde, vriendschap, economie
Residentie neolokaal, matrilokaal, patrilokaal
Afstamming bilateraal, patrilineair, matrilineair
Autoriteit egalitair, patriarchaat, matriarchaat
Instituties
◼ = geijkte procedures om dingen te doen → de keuzes die wij als samenleving
maken
◼ Bv. Rechtspraak
◼ Zijn dwingend → je kan er niet om heen
◼ Bv. Je trouwt met 1 andere persoon en je moet niet proberen om met 2 te
trouwen
◼ Ze tonen wat de norm is en je volgt ze
Instituties zijn dwingend en normatief
◼ “In België varieert de straf van 5 tot 10 jaar. Het tweede huwelijk kan altijd nietig
worden verklaard op vordering van een van beide partijen of door het openbaar
ministerie”.
Historische maatschappelijke omgeving
◼ We hadden als eerst een Landbouw samenleving
1
, ◼ Grond = welvaart (er was geen welvaartstaat)
◼ Huwelijk = economie
◼ Bezitters met bezitters
◼ Je huwt dus niet best met iemand zonder grond
◼ Laat huwen
◼ Zelfstandig huishouden
◼ Trouwt wnr je 30j bent
◼ Geen echtscheiding
◼ Je wekvaart hangt af van jouw huishouden
◼ Er is geen economisch vangnet voor jou
- een aap wou een banaan proberen nemen, maar als gevolg werden dat andere
besprenkeld met koud water → gevolg niemand ging nog proberen de bananen te
nemen
- er komt een nieuwe aap en die wilt de bananen proberen nemen, maar hij wordt
van de lader geduwt en er word hem verteld wat hem niet mag doen
- er ontstaan een nieuwe groep en ze weten dat ze niet aan de bananen mogen
komen
Het IJzeren Gordijn was een bijna ondoordringbare afscheiding tussen Oost en West
en voor sommige inwoners van Tsjechië en Duitsland is het dat nog steeds. Uit een
studie blijkt dat edelherten in Duitsland en Tsjechië nog steeds de grens niet
oversteken, ook al is de afscheiding al een kwarteeuw weg. De gemiddelde
levensverwachting van een hert is 15 jaar, en geen enkel dier dat nu leeft, is dus ooit
zelf met de barrière geconfronteerd. Uit onderzoek blijkt dat de dieren zich houden
aan traditionele patronen in hun leven, en dat ze elk jaar naar dezelfde plaatsen
2
,terugkeren. "De reekalfjes volgen hun moeders gedurende het eerste jaar van hun
leven, en ze leren van hen waarheen ze moeten gaan".
Mensen houden zich niet meer aan instellingen wanneer de bewaking weg valt.
Zonder instellingen en de bewaking ervan krijg je chaos en totale gebrek aan orde in
de samenleving.
En nu?
◼ Levensstandaard
◼ Vrouwelijk op arbeidsmarkt waardoor de economische basis van een
huwelijk veel minder sterk is geworden
◼ → ‘irrationeel’
◼ Trouwen uit liefde
◼ Scheiden uit gebrek aan liefde
Cursus pg 92-99
4.1 Institutionalisatie
4.1.1 omschrijving
Een institutie of instelling kan worden omschreven als een samenstelling van rollen en
posities(een structuur), die het gedrag van de leden van de gemeenschap – of van
bepaalde deelgroepen daarvan – reguleert op grond van de waarden (cultuur) van die
gemeenschap en dit om aan bepaalde behoeften te voldoen. Zo omvat het gezin, als
maatschappelijke instelling, duidelijke rollen die reproductieve en opvoedkundige
behoeften vervullen volgende bepaalde waarden. Het institutionaliseringsproces houdt
in dat de normatieve aspecten van de cultuur betrokken worden op bepaalde sociaal-
structurele componenten: regels aangaande hoe men zich dient te gedragen in
bepaalde omstandigheden geraken verbonden met specifieke rollen en posities in
instellingen en bepalen vervolgens het gedrag van de leden ten opzichte van elkaar.
Instituties zijn dus door de samenleving ontworpen en opgelegde handelingspatronen.
Ze vullen essentiële functies van het georganiseerde samenleven in.
Het meeste gedrag van mensen is aangeleerd. Automatische reacties op
omgevingsstimuli is bijvoorbeeld de zuigreflex in een baby en vele gedragingen
3
, impliceren een automatische dimensie, zoals de vatbaarheid voor het aanleren van een
taal. Menselijk gedrag situeert zich doorgaans aan de rechterzijde van het spectrum,
terwijl dit van dieren sterkere instinctmatige basis heeft. Het gedrag van mensen
vertoont met andere woorden een grotere openheid tegenover de wereld rondom hen.
Als er al van instincten bij mensen sprake is dan kenmerken ze zich door ongerichtheid
en algemeenheid (Berger & Luckmann, 1991). Zo zal de aangeboren capaciteit tot het
aanleren van een taal niet bepalen welke taal zal aangeleerd worden. De uitgesproken
openheid tegenover de omgeving komt, onder meer, tot uiting in een geringere
gebondenheid van de mens aan een specifieke habitat. Mensen kunnen in zeer
verschillende klimatologische en geografische omstandigheden overleven, van
woestijnen tot in ijskoude regio’s. die wereldopenheid wordt mogelijk gemaakt door de
sterk ontwikkelde capaciteit van mensen om nieuwe gedragingen aan te leren en deze
kennis door te geven. Ook dieren beschikken over deze capaciteit, maar in veel mindere
mate. De mens is veeleer gekenmerkt door een uitgesproken gedrags- en
handelingsplasticiteit.
Ook is het zo dat mensen weinig specifieke lichamelijke kenmerken hebben die hen
bescherming kunnen bieden tegen vijanden of hen toestaan om te vluchten bij dreiging.
Onze lichamelijke ontwikkeling is eerder algemeen van aard, in vergelijking tot andere
dieren, zijn onze hersenen het enige orgaan dat heel sterk ontwikkeld is. Bovendien vindt
die ontwikkeling gedeeltelijk plaats na de geboorte van het kind. Daardoor staat tijdens
de verdere ontwikkeling van mensen tot volwassenen wezens de relatie tussen gedrag
en omgeving centraal. Mensen zijn dus plastische wezens die in staat zijn tot het
verwerken van grotere hoeveelheden informatie om hun gedrag bij te sturen en zich
voortdurend aan te passen aan een wisselende omgeving.
De wereldopenheid van mensen is niet alleen een voordeel, maar ook een opgave
(Berger & Luckmann, 1991). Door hun uitgesproken openheid naar de wereld en de
omgeving worden mensen overspoeld door prikkels en door informatie. Deze stroom
aan zintuigelijke informatie vraagt om een doorgedreven selectie. Ergens moet een
‘ontlastingsmechansime’ in werking treden. Het mechanisme ontstaat door een
historisch proces van institutionalisatie. Instituties zorgen voor en regelen een aantal
universele aspecten van het menselijke samenleven door het opleggen van passende
interactieproblemen:
1. Voortplanting
2. Seksueel contact
3. Zorg voor kinderen
4. Socialisatie
5. Opvoeding
6. Zingeving
4
