Hoorcollege 1 – algemene inleiding
__________________________________________________________________________________
______
1. Begripsbepaling verbintenis (artikel 5.1 BW)
Rechtsband tussen SE en SA
SE SA
o Actiefzijde o Passiefzijde
o Recht op schuldvordering o Gehouden tot schuld
Belangrijk
o Tegelijk SE en SA zijn is niet mogelijk = schuldvermenging waardoor de
verbintenis uitdooft
o Pluraliteit van rechtssubjecten: meerdere en/of SA/SE
Afdwingbaarheid
o (juridische) verbintenis = afdwingbaar
o SA moet verbintenis nakomen bij niet-nakoming, kan SE nakoming
afdwingen
o Manieren van afdwingen
(buiten)gerechtelijke sancties
Uitvoerbare titel: document
Dwangmiddelen
o Niet-juridische verbintenissen = niet afdwingbaar
Louter morele verbintenis: sociale afspraken tussen vrienden,
gentlemen’s agreement waar je een verbintenis sluit maar overeen
komt dat het niet afdwingbaar is
Natuurlijke verbintenis (artikel 5.2 BW): vrijwillige uitvoering van
prestatie door SA (voorbeeld: betaling onderhoudsgeld aan een
familielid buiten wettelijke onderhoudsplicht, terugvordering na
betaling gaat hier niet)
Illegale afspraken: de ‘verbintenis’ doet een onwettelijkheid
ontstaan (voorbeeld: huurmoordenaar kan niet via rechter
gedwongen worden de moord alsnog te plegen, enkel afdwingen
buiten rechter om)
Rechtsband tussen rechtssubjecten
Persoonlijke rechten Zakelijke rechten
verbintenis
Intern o Creëert verhouding o Creëert verhouding
verschil tussen 2 personen tussen persoon en
o Nuance: indirecte zaak
betrekking op o Nuance: indirecte
rechtsobject verhouding tussen 2
o vb. huren kot personen
o vb. eigendomsrecht
Extern o inter partes o erga omnes
verschil o relativiteit o Afdwingbaar t.o.v.
o nuance: iedereen
tegenwerpelijkheid aan
, derden, respect
2. Soorten verbintenissen
Eerste onderscheid o.b.v. voorwerp prestatie (artikel 5.46, lid 1 BW)
Verbintenis om te doen Vb. aannemingscontract, aannemer moet je huis
bouwen
Verbintenis om niet te Vb. niet-concurrentiebeding, als je start in een
doen groepspraktijk mag je niet klanten afnemen op het
moment dat je zelfstanding wordt
Verbintenis om te geven o Onmiddellijke uitvoering na
wilsovereenstemming
o Onmiddellijke uitvoering = verbintenis om te
doen
o Uitzonderingen onmiddellijke uitvoering:
artikel 3.14, §2 BW)
o Vb. koopcontract, eigenaar moet eigendom
overgeven aan klant
Verbintenis om te Vb. borgcontract, je garandeert dat lening wordt
garanderen terugbetaald op termijn
Tweede onderscheid o.b.v. draagwijdte van verbintenis (artikel 5.72 BW)
Resultaatsverbinteni o SA is verplicht om bepaald resultaat te bereiken
s o bewijslast SE maar bij overmacht is bewijslast bij
SA om dat aan te tonen (artikel 5.72 BW)
o versterkt resultaatsverbintenis: strengere eisen
Inspanningsverbinte o SA is verplicht om alle zorg te verstrekken die
nis eigen is aan een voorzichtig en redelijk persoon
om bepaald resultaat te bereiken
o bewijslast bij SE (artikel 5.72 BW)
o versterkt inspanningsverbintenis: geen aanspraak
op overmacht
hoe onderscheiden?
1. Inhoudsbepalend beding: het staat in de verbintenis
2. Niet expliciet uitgesproken, dan interpreteert rechter (hoe onzeker is het
resultaat?)
3. Bronnen van verbintenissen – hoe ontstaan verbintenissen?
Artikel 5.3 BW
Rechtshandeling (artikel 1.3 o Meerzijdig: 2 personen uiten hun wil (vb.
BW) contract)
wil tot rechtsgevolgen o Eenzijdig: 1 persoon uit zijn wil (vb. 4)
Wet/rechtsfeiten o Buitencontractuele aansprakelijkheid:
geen wil tot schade door fout (vb. 3)
rechtsgevolgen maar wet o Oneigenlijke contracten: wetgever grijpt in
koppelt er gevolgen aan bij vermogensverschuiving (vb. 1)
,Geen gesloten stelsel van bronnen
o Exempletatieve lijst (open): lijst met voorbeelden die kan worden
aangevuld
Eenzijdige rechtshandeling: erkend door HvC
Vertrouwensleer: je mag redelijk vertrouwen op handelingen van
ander
o Limitatieve lijst (gesloten): gesloten lijst, geen aanvulling mogelijk
4. Wettelijke bronnen van verbintenissenrecht
BW: boek 1, 5, 6 en 8
Specifieke wetgeving in BW
Specifieke wetgeving buiten BW
Europese invloed
Soft law
OUD BW Boek 6 BW
Contracten voor 1 januari 2023 contracten na 1 januari 2023 maar
kunnen ook OUD BW gebruiken als
openbare orde/dwingend recht dit niet
verbiedt
5. Voetnoten
Aanspraak Recht met directe zeggenschap over goed, gedraging of
persoon van houder
Uitvoerend Deurwaarder neemt gelden of goederen van schuldenaar in
beslag beslag, verkoopt ze om schuld te voldoen
Soortgoederen Bepaalt door maat, getal of gewicht (artikel 3.44, lid 3 BW)
(genera) gebaseerd op generieke eigenschappen
Bepaalde Niet bepaald door maat, getal of gewicht (artikel 3.44, lid 3
goederen BW) gebaseerd op specifieke eigenschappen
(species)
Bewaargeving Bewaarnemer verbindt zich om zaak van bewaargever te
bewaren en terug te geven
Garantieverbint Intensiteit van verbintenis
enis
Vermogen Artikel 3.35 BW
, Onderwijsgroep 1 – kennismaking wettelijke bronnen verbintenissenrecht
__________________________________________________________________________________
_____
1. Begripsbepaling contract
Definitie
o Meerzijdige rechtshandeling: contract is altijd meerzijdige rechtshandeling
maar kan intern wel een eenzijdig/wederkerig contract zijn (artikel 5.6 BW)
Contract met 1 persoon is niet mogelijk (≠ eenzijdige
rechtshandeling)
o Schriftelijk of mondeling (basisbeginsel van consensualisme, artikel 5.28
BW)
2. Soorten contracten
Consensueel, vormelijk, zakelijk contract Artikel 5.5 BW
Contract onder bezwarende/ten kosteloze Artikel 5.7 BW
titel
Vergeldend contract, kanscontract Artikel 5.8 BW
Raamcontract Artikel 5.9 BW – het maakt
afspraken voor toekomstige
contracten
Toetredingscontract Artikel 5.10 BW – wet beschermt
zwakkere partij tegen onredelijke
voorwaarden
Consumentencontract Artikel 5.11 BW
Tweepartijencontract Contract tussen 2 partijen
Meerpartijencontract Artikel 5.12 BW
Modaliteiten van verbintenis
o Verbintenissen onder voorwaarde
o Met tijdsbepaling
o Met meerdere voorwerpen: meerdere prestaties
o Met meerdere subjecten: meerdere SA en/of SE
__________________________________________________________________________________
______
1. Begripsbepaling verbintenis (artikel 5.1 BW)
Rechtsband tussen SE en SA
SE SA
o Actiefzijde o Passiefzijde
o Recht op schuldvordering o Gehouden tot schuld
Belangrijk
o Tegelijk SE en SA zijn is niet mogelijk = schuldvermenging waardoor de
verbintenis uitdooft
o Pluraliteit van rechtssubjecten: meerdere en/of SA/SE
Afdwingbaarheid
o (juridische) verbintenis = afdwingbaar
o SA moet verbintenis nakomen bij niet-nakoming, kan SE nakoming
afdwingen
o Manieren van afdwingen
(buiten)gerechtelijke sancties
Uitvoerbare titel: document
Dwangmiddelen
o Niet-juridische verbintenissen = niet afdwingbaar
Louter morele verbintenis: sociale afspraken tussen vrienden,
gentlemen’s agreement waar je een verbintenis sluit maar overeen
komt dat het niet afdwingbaar is
Natuurlijke verbintenis (artikel 5.2 BW): vrijwillige uitvoering van
prestatie door SA (voorbeeld: betaling onderhoudsgeld aan een
familielid buiten wettelijke onderhoudsplicht, terugvordering na
betaling gaat hier niet)
Illegale afspraken: de ‘verbintenis’ doet een onwettelijkheid
ontstaan (voorbeeld: huurmoordenaar kan niet via rechter
gedwongen worden de moord alsnog te plegen, enkel afdwingen
buiten rechter om)
Rechtsband tussen rechtssubjecten
Persoonlijke rechten Zakelijke rechten
verbintenis
Intern o Creëert verhouding o Creëert verhouding
verschil tussen 2 personen tussen persoon en
o Nuance: indirecte zaak
betrekking op o Nuance: indirecte
rechtsobject verhouding tussen 2
o vb. huren kot personen
o vb. eigendomsrecht
Extern o inter partes o erga omnes
verschil o relativiteit o Afdwingbaar t.o.v.
o nuance: iedereen
tegenwerpelijkheid aan
, derden, respect
2. Soorten verbintenissen
Eerste onderscheid o.b.v. voorwerp prestatie (artikel 5.46, lid 1 BW)
Verbintenis om te doen Vb. aannemingscontract, aannemer moet je huis
bouwen
Verbintenis om niet te Vb. niet-concurrentiebeding, als je start in een
doen groepspraktijk mag je niet klanten afnemen op het
moment dat je zelfstanding wordt
Verbintenis om te geven o Onmiddellijke uitvoering na
wilsovereenstemming
o Onmiddellijke uitvoering = verbintenis om te
doen
o Uitzonderingen onmiddellijke uitvoering:
artikel 3.14, §2 BW)
o Vb. koopcontract, eigenaar moet eigendom
overgeven aan klant
Verbintenis om te Vb. borgcontract, je garandeert dat lening wordt
garanderen terugbetaald op termijn
Tweede onderscheid o.b.v. draagwijdte van verbintenis (artikel 5.72 BW)
Resultaatsverbinteni o SA is verplicht om bepaald resultaat te bereiken
s o bewijslast SE maar bij overmacht is bewijslast bij
SA om dat aan te tonen (artikel 5.72 BW)
o versterkt resultaatsverbintenis: strengere eisen
Inspanningsverbinte o SA is verplicht om alle zorg te verstrekken die
nis eigen is aan een voorzichtig en redelijk persoon
om bepaald resultaat te bereiken
o bewijslast bij SE (artikel 5.72 BW)
o versterkt inspanningsverbintenis: geen aanspraak
op overmacht
hoe onderscheiden?
1. Inhoudsbepalend beding: het staat in de verbintenis
2. Niet expliciet uitgesproken, dan interpreteert rechter (hoe onzeker is het
resultaat?)
3. Bronnen van verbintenissen – hoe ontstaan verbintenissen?
Artikel 5.3 BW
Rechtshandeling (artikel 1.3 o Meerzijdig: 2 personen uiten hun wil (vb.
BW) contract)
wil tot rechtsgevolgen o Eenzijdig: 1 persoon uit zijn wil (vb. 4)
Wet/rechtsfeiten o Buitencontractuele aansprakelijkheid:
geen wil tot schade door fout (vb. 3)
rechtsgevolgen maar wet o Oneigenlijke contracten: wetgever grijpt in
koppelt er gevolgen aan bij vermogensverschuiving (vb. 1)
,Geen gesloten stelsel van bronnen
o Exempletatieve lijst (open): lijst met voorbeelden die kan worden
aangevuld
Eenzijdige rechtshandeling: erkend door HvC
Vertrouwensleer: je mag redelijk vertrouwen op handelingen van
ander
o Limitatieve lijst (gesloten): gesloten lijst, geen aanvulling mogelijk
4. Wettelijke bronnen van verbintenissenrecht
BW: boek 1, 5, 6 en 8
Specifieke wetgeving in BW
Specifieke wetgeving buiten BW
Europese invloed
Soft law
OUD BW Boek 6 BW
Contracten voor 1 januari 2023 contracten na 1 januari 2023 maar
kunnen ook OUD BW gebruiken als
openbare orde/dwingend recht dit niet
verbiedt
5. Voetnoten
Aanspraak Recht met directe zeggenschap over goed, gedraging of
persoon van houder
Uitvoerend Deurwaarder neemt gelden of goederen van schuldenaar in
beslag beslag, verkoopt ze om schuld te voldoen
Soortgoederen Bepaalt door maat, getal of gewicht (artikel 3.44, lid 3 BW)
(genera) gebaseerd op generieke eigenschappen
Bepaalde Niet bepaald door maat, getal of gewicht (artikel 3.44, lid 3
goederen BW) gebaseerd op specifieke eigenschappen
(species)
Bewaargeving Bewaarnemer verbindt zich om zaak van bewaargever te
bewaren en terug te geven
Garantieverbint Intensiteit van verbintenis
enis
Vermogen Artikel 3.35 BW
, Onderwijsgroep 1 – kennismaking wettelijke bronnen verbintenissenrecht
__________________________________________________________________________________
_____
1. Begripsbepaling contract
Definitie
o Meerzijdige rechtshandeling: contract is altijd meerzijdige rechtshandeling
maar kan intern wel een eenzijdig/wederkerig contract zijn (artikel 5.6 BW)
Contract met 1 persoon is niet mogelijk (≠ eenzijdige
rechtshandeling)
o Schriftelijk of mondeling (basisbeginsel van consensualisme, artikel 5.28
BW)
2. Soorten contracten
Consensueel, vormelijk, zakelijk contract Artikel 5.5 BW
Contract onder bezwarende/ten kosteloze Artikel 5.7 BW
titel
Vergeldend contract, kanscontract Artikel 5.8 BW
Raamcontract Artikel 5.9 BW – het maakt
afspraken voor toekomstige
contracten
Toetredingscontract Artikel 5.10 BW – wet beschermt
zwakkere partij tegen onredelijke
voorwaarden
Consumentencontract Artikel 5.11 BW
Tweepartijencontract Contract tussen 2 partijen
Meerpartijencontract Artikel 5.12 BW
Modaliteiten van verbintenis
o Verbintenissen onder voorwaarde
o Met tijdsbepaling
o Met meerdere voorwerpen: meerdere prestaties
o Met meerdere subjecten: meerdere SA en/of SE
