Medische praktijkvoering
Doelstelling van dit OPO
-Patiëntgerichtheid
-Empathisch en invoelend worden
-‘the potential impact of patient safety or QI interventions on medical students’: student
als slachtoffen/student als lerende
- Comfortzone van ‘medical students’ = medical expertise
Zo vroeg mogelijk praktijk leren en uit comfort zone komen
Hoofdstuk 0: Introductie
Mijlpalen in de geneeskunde: kwaliteit van zorg verbeteren
- 1765 eerste medical school College of Philadelphia
- Semmelweis 1840: handenwassen -> daling van moedersterfte
- Florence Nightingale 1854: hygiëne in veldhospitaal deed ziektegerelateerde mortaliteit
van 40% naar 2% dalen
- “Chance favors only the prepared mind” - Louis Pasteur 1854: microbetheorie
- Von Bismarck 1883 model voor sociale zekerheid
- Dr Blue 1918: influenza pandemic indijken door quarantaine, ratten verdelgen,
communicatie aan bevolking (toch stierf 1/5 van de wereldbevolking)
- Rontgen 1895: botbreuken, tumoren ontdekken
- Safar 1950 (architect van intensieve zorgen): fully equipped ambulances
Nice to know
- Stijgende levensverwachting door voeding, gezondheid en hygiëne! (dus niet door
kankerbehandelingen, foetale chirurgie, biomarkers etc)
- Vertaald naar de gezondheidszorg: preventie, patient empowerment, zorgprocessen
Wat is kwaliteit van zorg?
Definitie (volgens Institute of Medicine): “De mate waarin gezondheidszorg voor individuen en
voor de bevolking de kansen verhoogt om de gewenste gezondheidsresultaten te verkrijgen en de
mate waarin die consistent is met de huidige professionele kennis”
Kwaliteit van zorg: een zaak van elke arts
De besproken thema’s in klinisch praktijkvoering:
Thema Waarom?
Communicatie 70% van alle medische fouten zijn te wijten aan communicatie
, Elektronisch medisch -
Audits op chronische nierinsufficiëntie levert 8 patiënten op
dossier -
Meer dan 30% van ouderen krijgt ongeschikte medicatie
Klinisch redeneren -
Groot verschil tussen EBM en PBM: wat arts wil – wat
patiënt wil vb antibiotica
- Massa richtlijnen: welke gebruiken voor good clinical
practice (choosing wisely)
- Niet pluis als diagnostische strategie
Ethiek - Dilemma’s in consultvoering vb vraag naar onterecht attest,
waarheidsmededeling, partijtijdigheid
- Ethische vraagstukken in de praktijk vb euthanasie, abortus
Patiëntveiligheid Minstens 5000 doden/ jaar door onduidelijke voorschriften van
zorgprocessen (vb postoperatieve patiënt zonder kinesitherapie)
Zorg - Armoede maakt ziek, ziek maakt arm: 1/10 van de gezinnen
stelt doktersbezoek uit
- Levensverwachting van mensen van allochtone origine of in
kansarmoede is lager (tot 15 jaar minder gezonde jaren)
• EBM = Evidence Based Medicine
• PBM = Practice Based Medicine
Kwaliteit van zorg = gericht op patiënt
Wet op patiëntenrechten: patiËnten hebben recht op
- Informatie en communicatie
- Toegankelijkeheid en betaalbaarheid
- Bejegening (= op een bepaalde manier met iemand omgaan) , respect en privacy
- Participatie en empowerment
“The Myth of The Demanding Patient”: weerspiegelt een oud paradigma van interacties tussen
patiënten en artsen. De paternalistische arts vertelde de patiënt wat hij moest doen en de patiënt
die het niet leuk vond, moest zijn toevlucht nemen tot een eis om de mantel van autoriteit van de
arts te doorbreken. Maar die oude houding neemt af in het licht van de nieuwe dynamiek
Zorg in evolutie
Er is ook een duidelijke evolutie binnen de zorg: vroeger had men een eenvoudige zorgrealiteit
en nu is er een complexere zorgrealiteit.
Vroeger (eenvoudige zorgrealiteit) Nu (complexe zorgrealiteit)
Cure Care
Doctor centered Patient centered
Empirisch onderzoek Richtlijnen
Boeken voor medici Digitale media voor iedereen
1 behandeloptie Keuzes en keuzevrijheid
Doctors are always right Juridisering
,Hoofdstuk 1: Communicatie – de basis
Doelstelling van communicatie
In een klinisch consult kan je
- Een klinisch consult communicatief en structureel op een kwaliteitsvolle manier voeren
door de onderdlene van het consult te (her-) kennen
- Verdiepende thema’s in het klinisch consult uitvoeren (bijzondere consulten: ouder-kind,
lsecht nieuws, motivationele gesprekken, voorafgaande zorgplanning, conflicthantering)
Communicatie = gouden instrument
70 % van alle
- Ongevallen bij commerciële vluchten zijn te wijten aan communicatiefouten
- Medische fouten zijn te wijten aan communicatiefouten
1.000.000 dollar wordt jaarlijks verspild aan een gemiddeld ziekenhuis in USA door
communicatiefouten
Good doctor = good communicator
Effect van communicatie op:
- Compliance vb medicatiegebruik, opvolgen van advies
- Self management vb chronische ziekten
- Adopting accurate health believes vb preventie
Sterke relatie tussen communicatie en gezondheidsuitkomsten
- 1/3 van chronisch zieken nemen medicatie niet juist omwille van financiële problemen
- 1/5 van de patiënten kent bij ontslag diagnose en gebruik van medicatie niet
- 85% van alle klachten over gezondheidszorg is te wijten aan communicatie
Structuur van het consult
• Aanmelding
• Oriëntatie
• Anamnese
• Klinisch onderzoek
• Beleid
• Afsluiting
a) Aanmelding
1. Openingszin
, Een openingszin kan een verkeerde verwachting schepppen bij de patiënt:
Wat niet te zeggen Wat wel te zeggen
Wat kan ik voor u doen? Goede dag, ga zitten! Ik luister...
Wat is er aan de hand Oké vertel..
Vertel me uw probleem
2. Aanmeldingsvraag
De patiënt vertelt waarom hij tot bij u komt
Geef hem of haar hiervoor de tijd
Actief luisteren: non-verbale communicatie, gebruik stiltes
b) Oriëntatie
1. Introductie
Het bepalen van de reden voor het consult van een patiënt lijkt misschien eenvoudig,
maar vaak is er een diepere overweging nodig. Informatiemiddelen zijn in deze fase
van het consult minder belangrijk dan in andere fasen, maar kunnen de
interpersoonlijke vaardigheden van de arts vergroten. In dit vroege stadium zijn een
open vraag als “Hoe kan ik u vandaag helpen?” en aandacht voor non-verbale
signalen waarschijnlijk productiever dan het starten van een gesloten vraag- en
antwoordsessie.
2. ICE
• Wat?
o Beleving van zijn eigen klacht door de patiënt: Idee (idea) Emotie
(concern) Verwachtingen (Expectation)
Idea - Bevragen van eigen idee
- Veel patiënten bespreken hun klachten
met vrienden of collega’s of zoeken
het op het internet
Hoe doe je dat? Stel deze vragen
- Wat zou, volgens uzelf, de oorzaak
van uw klachten kunnen zijn?
- Wat zou uw klachten kunnen
verklaren, denkt u?
Concern Wat en waarom?
- Wat betekent de klacht voor de patiënt
(Welke emotionele lading?)
- Kan ook op een non-verbale manier
tot uiting komen
- Benoemen van emotie vermindert de
geladenheid ervan
Hoe stel je de vraag?
Doelstelling van dit OPO
-Patiëntgerichtheid
-Empathisch en invoelend worden
-‘the potential impact of patient safety or QI interventions on medical students’: student
als slachtoffen/student als lerende
- Comfortzone van ‘medical students’ = medical expertise
Zo vroeg mogelijk praktijk leren en uit comfort zone komen
Hoofdstuk 0: Introductie
Mijlpalen in de geneeskunde: kwaliteit van zorg verbeteren
- 1765 eerste medical school College of Philadelphia
- Semmelweis 1840: handenwassen -> daling van moedersterfte
- Florence Nightingale 1854: hygiëne in veldhospitaal deed ziektegerelateerde mortaliteit
van 40% naar 2% dalen
- “Chance favors only the prepared mind” - Louis Pasteur 1854: microbetheorie
- Von Bismarck 1883 model voor sociale zekerheid
- Dr Blue 1918: influenza pandemic indijken door quarantaine, ratten verdelgen,
communicatie aan bevolking (toch stierf 1/5 van de wereldbevolking)
- Rontgen 1895: botbreuken, tumoren ontdekken
- Safar 1950 (architect van intensieve zorgen): fully equipped ambulances
Nice to know
- Stijgende levensverwachting door voeding, gezondheid en hygiëne! (dus niet door
kankerbehandelingen, foetale chirurgie, biomarkers etc)
- Vertaald naar de gezondheidszorg: preventie, patient empowerment, zorgprocessen
Wat is kwaliteit van zorg?
Definitie (volgens Institute of Medicine): “De mate waarin gezondheidszorg voor individuen en
voor de bevolking de kansen verhoogt om de gewenste gezondheidsresultaten te verkrijgen en de
mate waarin die consistent is met de huidige professionele kennis”
Kwaliteit van zorg: een zaak van elke arts
De besproken thema’s in klinisch praktijkvoering:
Thema Waarom?
Communicatie 70% van alle medische fouten zijn te wijten aan communicatie
, Elektronisch medisch -
Audits op chronische nierinsufficiëntie levert 8 patiënten op
dossier -
Meer dan 30% van ouderen krijgt ongeschikte medicatie
Klinisch redeneren -
Groot verschil tussen EBM en PBM: wat arts wil – wat
patiënt wil vb antibiotica
- Massa richtlijnen: welke gebruiken voor good clinical
practice (choosing wisely)
- Niet pluis als diagnostische strategie
Ethiek - Dilemma’s in consultvoering vb vraag naar onterecht attest,
waarheidsmededeling, partijtijdigheid
- Ethische vraagstukken in de praktijk vb euthanasie, abortus
Patiëntveiligheid Minstens 5000 doden/ jaar door onduidelijke voorschriften van
zorgprocessen (vb postoperatieve patiënt zonder kinesitherapie)
Zorg - Armoede maakt ziek, ziek maakt arm: 1/10 van de gezinnen
stelt doktersbezoek uit
- Levensverwachting van mensen van allochtone origine of in
kansarmoede is lager (tot 15 jaar minder gezonde jaren)
• EBM = Evidence Based Medicine
• PBM = Practice Based Medicine
Kwaliteit van zorg = gericht op patiënt
Wet op patiëntenrechten: patiËnten hebben recht op
- Informatie en communicatie
- Toegankelijkeheid en betaalbaarheid
- Bejegening (= op een bepaalde manier met iemand omgaan) , respect en privacy
- Participatie en empowerment
“The Myth of The Demanding Patient”: weerspiegelt een oud paradigma van interacties tussen
patiënten en artsen. De paternalistische arts vertelde de patiënt wat hij moest doen en de patiënt
die het niet leuk vond, moest zijn toevlucht nemen tot een eis om de mantel van autoriteit van de
arts te doorbreken. Maar die oude houding neemt af in het licht van de nieuwe dynamiek
Zorg in evolutie
Er is ook een duidelijke evolutie binnen de zorg: vroeger had men een eenvoudige zorgrealiteit
en nu is er een complexere zorgrealiteit.
Vroeger (eenvoudige zorgrealiteit) Nu (complexe zorgrealiteit)
Cure Care
Doctor centered Patient centered
Empirisch onderzoek Richtlijnen
Boeken voor medici Digitale media voor iedereen
1 behandeloptie Keuzes en keuzevrijheid
Doctors are always right Juridisering
,Hoofdstuk 1: Communicatie – de basis
Doelstelling van communicatie
In een klinisch consult kan je
- Een klinisch consult communicatief en structureel op een kwaliteitsvolle manier voeren
door de onderdlene van het consult te (her-) kennen
- Verdiepende thema’s in het klinisch consult uitvoeren (bijzondere consulten: ouder-kind,
lsecht nieuws, motivationele gesprekken, voorafgaande zorgplanning, conflicthantering)
Communicatie = gouden instrument
70 % van alle
- Ongevallen bij commerciële vluchten zijn te wijten aan communicatiefouten
- Medische fouten zijn te wijten aan communicatiefouten
1.000.000 dollar wordt jaarlijks verspild aan een gemiddeld ziekenhuis in USA door
communicatiefouten
Good doctor = good communicator
Effect van communicatie op:
- Compliance vb medicatiegebruik, opvolgen van advies
- Self management vb chronische ziekten
- Adopting accurate health believes vb preventie
Sterke relatie tussen communicatie en gezondheidsuitkomsten
- 1/3 van chronisch zieken nemen medicatie niet juist omwille van financiële problemen
- 1/5 van de patiënten kent bij ontslag diagnose en gebruik van medicatie niet
- 85% van alle klachten over gezondheidszorg is te wijten aan communicatie
Structuur van het consult
• Aanmelding
• Oriëntatie
• Anamnese
• Klinisch onderzoek
• Beleid
• Afsluiting
a) Aanmelding
1. Openingszin
, Een openingszin kan een verkeerde verwachting schepppen bij de patiënt:
Wat niet te zeggen Wat wel te zeggen
Wat kan ik voor u doen? Goede dag, ga zitten! Ik luister...
Wat is er aan de hand Oké vertel..
Vertel me uw probleem
2. Aanmeldingsvraag
De patiënt vertelt waarom hij tot bij u komt
Geef hem of haar hiervoor de tijd
Actief luisteren: non-verbale communicatie, gebruik stiltes
b) Oriëntatie
1. Introductie
Het bepalen van de reden voor het consult van een patiënt lijkt misschien eenvoudig,
maar vaak is er een diepere overweging nodig. Informatiemiddelen zijn in deze fase
van het consult minder belangrijk dan in andere fasen, maar kunnen de
interpersoonlijke vaardigheden van de arts vergroten. In dit vroege stadium zijn een
open vraag als “Hoe kan ik u vandaag helpen?” en aandacht voor non-verbale
signalen waarschijnlijk productiever dan het starten van een gesloten vraag- en
antwoordsessie.
2. ICE
• Wat?
o Beleving van zijn eigen klacht door de patiënt: Idee (idea) Emotie
(concern) Verwachtingen (Expectation)
Idea - Bevragen van eigen idee
- Veel patiënten bespreken hun klachten
met vrienden of collega’s of zoeken
het op het internet
Hoe doe je dat? Stel deze vragen
- Wat zou, volgens uzelf, de oorzaak
van uw klachten kunnen zijn?
- Wat zou uw klachten kunnen
verklaren, denkt u?
Concern Wat en waarom?
- Wat betekent de klacht voor de patiënt
(Welke emotionele lading?)
- Kan ook op een non-verbale manier
tot uiting komen
- Benoemen van emotie vermindert de
geladenheid ervan
Hoe stel je de vraag?
