JOURNALISTIEK EN INFORMATIE
Les 1: inleiding en nieuwsecologie: nieuwsmodellen, spelers ih veld en mediaconcentratie
Les 2: inleiding en nieuwsecologie: nieuwsmodellen, spelers ih veld en mediaconcentratie
Les 3: Nieuwsbronnen, nieuwsselectie en gatekeepers: vroeger en nu
Les 4: Nieuwsgenres en formats: van klassiekers tot podcasts en narratieve journalistiek
Les 5: Journalistieke rolpercepties, cultuur, identiteit en het beroep journalist
Les 6: Anders dan mainstraim: alternatieve nieuwsmerken, kenmerken en motieven
Les 7: GASTLES: Etnische berichtgeving: verslaggeving over en met kinderen (Unicef)
Les 8: GASTLES: Onderzoeksjournalistiek en informatievergaring rond cold cases
Les 9: Informatie, misinformatie en fake news: geloofwaardigheid op de helling
LEERSTOF: slides + teksten (=reader) op toledo
INLEIDING EN NIEUWSECOLOGIE
LES 1
WAT IS NIEUWS?
We gaan ervan uit dat nieuws onpartijdig zou moeten zijn en bv zo een app die door een bepaalde partij
ontwikkeld wordt zou dus niet objectief genoeg zijn.
Effectieve nieuwsmedia: De Morgen, HLN en VRT NWS
Verschil tss persbericht dat wordt uitgestuurd via de mainstraim en een eigen politieke nieuwsapp
- Je hebt veel meer controleren over het geheel dat je wilt publiceren, overbrengen naar publiek
- De ‘filter’ tussenstap wordt verwijderd in zo’n app
• Eigen nieuwsgebruik?
• Kanalen?
• Frequentie? Locatie? Routines?
• Vgl met familieleden en andere generaties?
• Definities vs eigen perceptie van wat nieuws is en niet is?
• Attitude tov nieuws?
• Eigen ambities binnen de nieuwssector?
• Favoriete nieuwsmerken? Reden voorkeur?
• Negatieve percepties tov nieuwsmerken? Reden afkeur?
NIEUWS EN COMMUNICATIEMODELLEN
COMMUNICATIEPROCES
= “Het proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud overdraagt of tracht over te dragen aan een of
meer ontvangers en dit dmv een kanaal (draagt de boodschap: scherm, papier,..), signalen (trillingen,
impulsen, door kanaal voortgebracht) en tekens (optisch, accoustisch, mechanisch) “ – Fauconnier
6 elementen: zender, ontvanger, boodschap (draagt betekenis), medium, kanaal, tekens
1
,FASEN COMMUNICATIEPROCES
4 fasen:
1) Coderen
de journalist wilt een complexe realiteit bvb omzetten in een nieuwsitem van 1 minuut. …
2) Tekens omzetten in signalen
Het is heel complex om de realiteit in Gaza (de bewustzijnsinhoud) makkelijk voor te stellen.
De realiteit w gecodeerd via tekens en signalen …
3) Door kanaal sturen naar ontvanger
… dat via een kanaal naar ons w gestuurd…
4) Ontvanger decodeer…
en zo zien wij het nieuws.
• Probleem: ruis, onvolledige weergave van gedachten, tegenstrijdige communicatie,… →
waardoor geen geslaagde communicatie
o Selectieprocessen: waar kan de communicatie misgaan
o vb: situatie gaza
▪ kwaliteit van de verbinding --> er zijn bvb elektriciteitsproblemen = issue om info tot bij
ons te krijgen.
▪ Er kan ook vertraging zitten op het kanaal omdat de afstand moet overbrugd worden.
▪ Er kan ook veel geruis in zitten als je bvb een telefoongesprek moet voeren bij slechte
ontvangt.
▪ Er kan ook culturele ruis zijn: we begrijpen dingen niet omdat het onze cultuur niet is -->
vb in een ander regime! Je moet een goede verstaander zijn om de ingewikkelde inhoud te
begrijpen
• Ook zo bij nieuwsoverdracht (of het gebrek daaraan)
o in gaza verschillende belangen/partijen die hun eigen verhaal willen brengen --> je moet
dat in 1 min samanvatten en daar ontstaat ook een probleem --> het publiek heeft
commentaar over de beperking van de tijd en ruimte om iets complex uit te leggen. De
journalist heeft samengevat een moeilijke opdracht om het nieuws over te brengen -->
dat lukt deels omdat het ingekorte realiteit is
WAAR KAN HET MISGAAN?
SELECTIEPROCESSEN
7 soorten:
Meeste boodschappen komen niet of in verminkte vorm over
1) Selectief uitzenden
o Kan te maken hebben met standpunt van redactie
o Aan de kant vd zender
o Bron geeft materiaal aan, maar je gaat het niet allemaal uitzenden. 1) je hebt er geen
ruimte voor 2) niet alles is interessant voor je doelpubliek
2) Selectieve kennisname
o Aan de kant van de ontvanger
o We gaan zelf filter vormen, selectief zijn in de topics die men zal consumeren door de
aanwezige information overload
2
, o Eigen achtergrondkenmerken, voorkennis hebben invloed op wat er w meegenomen
door ontvanger van media-inhoud
3) Selectieve aandacht
o Selectie dmv een focus die je hebt op een bepaald moment
o Sommige info wel/nier opnemen
o onze sml is over-gemediatiseerd dus er is informatie overload. Wat kan een journalist
doen om onze selectieve aandacht te versterken? --> filteren (de selectie maken - de
gatekeeper) + een gids zijn om te wijzen wat interessant is en niet en de highlights toont
van de dingen die je zeker moet meehebben
4) Selectieve waarneming
o We hebben een eigen achtergrond en gaan dingen anders opnemen dan anderen
o Verschil in wat/hoe consumenten waarnemen vh nieuwsartikel
o We hebben elk een andere opvoeding gehad enzo dus we gaan nieuws anders
interpreteren en is verschillend van mens tot mens hoewel iedereen dezelfde info leest
5) Selectief onthouden
o Mensen onthouden niet alles v artikels, bepaalde fragmenten blijven hangen
o Framing manier: onthouden verder uitbreiden door elementen v nieuwe tekst te
verbinden met voorkennis, eigen achtergrondkenmerken
o vb we zien een opsporingsbericht: je weet nog wel waar je dat hebt gezien. Als het gaat
om herinneringen aan specifieke nieuwsfeiten, dan herinner je waar je op dat moment
was! Stel: waar was je tijdens de aanslagen op zaventem: in de auto onderweg naar
school. We hebben flash-pulp-memorie: dat zijn uitzonderingen omdat het heel
emotionele feiten zijn! Veel van die berichten gaan we maar selectief onthouden!
6) Selectief aanvaarden
o Waar gaat publiek in mee en in wat niet? Voor en tegen bepaalde ropic en meegaan in de
standpunten van deze kanten
o te maken met onze eigen ideologische achtergrond. Als je nieuws ziet dat niet aansluit
met je eigen ideologische achtergrond, ga je dat minder snel geloven, hoewel het ook
waar kan zijn!!
7) Selectief over dingen praten
o Kan meepraten over topics met andere belangrijke aspecten, maar ook beperkt aantal
elementen die ons opvallen om het daar met anderen over te hebben.
VAN COMMUNICATIEMODELLEN…
Bij de almacht vd media-theorie hoort het volgende vereenvoudigde model v communicatie:
LASSWELL: 5 COMPONENTEN
1) Wie – zender
Heeft controle over wat er aan bod komt
Ook een controlefunctie (controle studies)
3
, 2) Zegt wat -- boodschap
Inhoudsonderzoek
3) In welk kanaal -- kanaal/medium
Medium is bepalend voor hoe nieuws wordt overgebracht naar mensen (manier waarop),
welke zaken er wel/niet aan bod kunnen komen
Medium is the message: de manier waarop nieuws gebracht wordt waarbij het kanaal ook
van belang is, manier waarop medium in elkaar zit legt bepaalde druk op de manier waarop
zaken aan bod komen (medium annalyse)
Mediumonderzoek
4) Tegen wie -- ontvanger
Publieksonderzoek
Wij hebben een openbare omroep die er moet zijn voor elke vlaming!
5) Met welk effect -- effect
Effectenonderzoek
Op KT en LT ervoor zorgen dat het publiek informatie heeft
- Communicator:
o gaat over een vorm van controle: we kunnen er een aspect van onderzoek naastplaatsen.
▪ Wie heeft de controle over wat er wordt uitgezonden?: De communicator/zender
heeft de macht wat er wel en niet uitgezonden wordt. In bestellende regimes,
kan je van een controle-mechanisme spreken (censuur-commissie). In andere
regimes zelfcensuur (als ik dit post, gaat dit mij de kop kosten).
▪ Controle betekent ook wie je aan het woord laat of niet (wie wel of niet aan het
woord komt!): Er kan iemand goed en iemand niet goed uitkomen in een debat
bvb --> door bijvoorbeeld je reactie als debatleider op een uitgenodigde persoon.
Als je persoon X uitnodigt die verbaal sterk is en je zet daar een zwak iemand
tegenover dan heb je daar ook controle over
- Message:
o inhoudsanalyses van boodschappen zijn ook inhoudsanalyses van nieuwsberichten. Er
is vaak kritiek op nieuwsberichten omdat ze niet onpartijdig zouden zijn (vooral bij
politiek nieuws) er is onderzoek naar of er wel diversiteit is.
- Effect:
o effectenonderzoek kan je enkel doen als je weet wat er aan bod is gekomen!
▪ Als we kijken naar inhoud van boodschappen, kom je terecht bij…
--->>> cultivatietheorie: culturele indicatorenproject gingen kijken naar wat er
voorbij kwam op tv (fictie of inhoud van nieuwsboodschappen). Die
boodschappen gaan zorgen voor een gemedieerde werkelijkheid (gerbner)
- Channel/Medium (verder bij puntje 2):
o medium bepaald hoe een boodschap overkomt (hln is onpartijdig en er is veel
commentaar op!). Medium is dus bepalend in wat er doorkomt.
- Receiver/Ontvanger
4
Les 1: inleiding en nieuwsecologie: nieuwsmodellen, spelers ih veld en mediaconcentratie
Les 2: inleiding en nieuwsecologie: nieuwsmodellen, spelers ih veld en mediaconcentratie
Les 3: Nieuwsbronnen, nieuwsselectie en gatekeepers: vroeger en nu
Les 4: Nieuwsgenres en formats: van klassiekers tot podcasts en narratieve journalistiek
Les 5: Journalistieke rolpercepties, cultuur, identiteit en het beroep journalist
Les 6: Anders dan mainstraim: alternatieve nieuwsmerken, kenmerken en motieven
Les 7: GASTLES: Etnische berichtgeving: verslaggeving over en met kinderen (Unicef)
Les 8: GASTLES: Onderzoeksjournalistiek en informatievergaring rond cold cases
Les 9: Informatie, misinformatie en fake news: geloofwaardigheid op de helling
LEERSTOF: slides + teksten (=reader) op toledo
INLEIDING EN NIEUWSECOLOGIE
LES 1
WAT IS NIEUWS?
We gaan ervan uit dat nieuws onpartijdig zou moeten zijn en bv zo een app die door een bepaalde partij
ontwikkeld wordt zou dus niet objectief genoeg zijn.
Effectieve nieuwsmedia: De Morgen, HLN en VRT NWS
Verschil tss persbericht dat wordt uitgestuurd via de mainstraim en een eigen politieke nieuwsapp
- Je hebt veel meer controleren over het geheel dat je wilt publiceren, overbrengen naar publiek
- De ‘filter’ tussenstap wordt verwijderd in zo’n app
• Eigen nieuwsgebruik?
• Kanalen?
• Frequentie? Locatie? Routines?
• Vgl met familieleden en andere generaties?
• Definities vs eigen perceptie van wat nieuws is en niet is?
• Attitude tov nieuws?
• Eigen ambities binnen de nieuwssector?
• Favoriete nieuwsmerken? Reden voorkeur?
• Negatieve percepties tov nieuwsmerken? Reden afkeur?
NIEUWS EN COMMUNICATIEMODELLEN
COMMUNICATIEPROCES
= “Het proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud overdraagt of tracht over te dragen aan een of
meer ontvangers en dit dmv een kanaal (draagt de boodschap: scherm, papier,..), signalen (trillingen,
impulsen, door kanaal voortgebracht) en tekens (optisch, accoustisch, mechanisch) “ – Fauconnier
6 elementen: zender, ontvanger, boodschap (draagt betekenis), medium, kanaal, tekens
1
,FASEN COMMUNICATIEPROCES
4 fasen:
1) Coderen
de journalist wilt een complexe realiteit bvb omzetten in een nieuwsitem van 1 minuut. …
2) Tekens omzetten in signalen
Het is heel complex om de realiteit in Gaza (de bewustzijnsinhoud) makkelijk voor te stellen.
De realiteit w gecodeerd via tekens en signalen …
3) Door kanaal sturen naar ontvanger
… dat via een kanaal naar ons w gestuurd…
4) Ontvanger decodeer…
en zo zien wij het nieuws.
• Probleem: ruis, onvolledige weergave van gedachten, tegenstrijdige communicatie,… →
waardoor geen geslaagde communicatie
o Selectieprocessen: waar kan de communicatie misgaan
o vb: situatie gaza
▪ kwaliteit van de verbinding --> er zijn bvb elektriciteitsproblemen = issue om info tot bij
ons te krijgen.
▪ Er kan ook vertraging zitten op het kanaal omdat de afstand moet overbrugd worden.
▪ Er kan ook veel geruis in zitten als je bvb een telefoongesprek moet voeren bij slechte
ontvangt.
▪ Er kan ook culturele ruis zijn: we begrijpen dingen niet omdat het onze cultuur niet is -->
vb in een ander regime! Je moet een goede verstaander zijn om de ingewikkelde inhoud te
begrijpen
• Ook zo bij nieuwsoverdracht (of het gebrek daaraan)
o in gaza verschillende belangen/partijen die hun eigen verhaal willen brengen --> je moet
dat in 1 min samanvatten en daar ontstaat ook een probleem --> het publiek heeft
commentaar over de beperking van de tijd en ruimte om iets complex uit te leggen. De
journalist heeft samengevat een moeilijke opdracht om het nieuws over te brengen -->
dat lukt deels omdat het ingekorte realiteit is
WAAR KAN HET MISGAAN?
SELECTIEPROCESSEN
7 soorten:
Meeste boodschappen komen niet of in verminkte vorm over
1) Selectief uitzenden
o Kan te maken hebben met standpunt van redactie
o Aan de kant vd zender
o Bron geeft materiaal aan, maar je gaat het niet allemaal uitzenden. 1) je hebt er geen
ruimte voor 2) niet alles is interessant voor je doelpubliek
2) Selectieve kennisname
o Aan de kant van de ontvanger
o We gaan zelf filter vormen, selectief zijn in de topics die men zal consumeren door de
aanwezige information overload
2
, o Eigen achtergrondkenmerken, voorkennis hebben invloed op wat er w meegenomen
door ontvanger van media-inhoud
3) Selectieve aandacht
o Selectie dmv een focus die je hebt op een bepaald moment
o Sommige info wel/nier opnemen
o onze sml is over-gemediatiseerd dus er is informatie overload. Wat kan een journalist
doen om onze selectieve aandacht te versterken? --> filteren (de selectie maken - de
gatekeeper) + een gids zijn om te wijzen wat interessant is en niet en de highlights toont
van de dingen die je zeker moet meehebben
4) Selectieve waarneming
o We hebben een eigen achtergrond en gaan dingen anders opnemen dan anderen
o Verschil in wat/hoe consumenten waarnemen vh nieuwsartikel
o We hebben elk een andere opvoeding gehad enzo dus we gaan nieuws anders
interpreteren en is verschillend van mens tot mens hoewel iedereen dezelfde info leest
5) Selectief onthouden
o Mensen onthouden niet alles v artikels, bepaalde fragmenten blijven hangen
o Framing manier: onthouden verder uitbreiden door elementen v nieuwe tekst te
verbinden met voorkennis, eigen achtergrondkenmerken
o vb we zien een opsporingsbericht: je weet nog wel waar je dat hebt gezien. Als het gaat
om herinneringen aan specifieke nieuwsfeiten, dan herinner je waar je op dat moment
was! Stel: waar was je tijdens de aanslagen op zaventem: in de auto onderweg naar
school. We hebben flash-pulp-memorie: dat zijn uitzonderingen omdat het heel
emotionele feiten zijn! Veel van die berichten gaan we maar selectief onthouden!
6) Selectief aanvaarden
o Waar gaat publiek in mee en in wat niet? Voor en tegen bepaalde ropic en meegaan in de
standpunten van deze kanten
o te maken met onze eigen ideologische achtergrond. Als je nieuws ziet dat niet aansluit
met je eigen ideologische achtergrond, ga je dat minder snel geloven, hoewel het ook
waar kan zijn!!
7) Selectief over dingen praten
o Kan meepraten over topics met andere belangrijke aspecten, maar ook beperkt aantal
elementen die ons opvallen om het daar met anderen over te hebben.
VAN COMMUNICATIEMODELLEN…
Bij de almacht vd media-theorie hoort het volgende vereenvoudigde model v communicatie:
LASSWELL: 5 COMPONENTEN
1) Wie – zender
Heeft controle over wat er aan bod komt
Ook een controlefunctie (controle studies)
3
, 2) Zegt wat -- boodschap
Inhoudsonderzoek
3) In welk kanaal -- kanaal/medium
Medium is bepalend voor hoe nieuws wordt overgebracht naar mensen (manier waarop),
welke zaken er wel/niet aan bod kunnen komen
Medium is the message: de manier waarop nieuws gebracht wordt waarbij het kanaal ook
van belang is, manier waarop medium in elkaar zit legt bepaalde druk op de manier waarop
zaken aan bod komen (medium annalyse)
Mediumonderzoek
4) Tegen wie -- ontvanger
Publieksonderzoek
Wij hebben een openbare omroep die er moet zijn voor elke vlaming!
5) Met welk effect -- effect
Effectenonderzoek
Op KT en LT ervoor zorgen dat het publiek informatie heeft
- Communicator:
o gaat over een vorm van controle: we kunnen er een aspect van onderzoek naastplaatsen.
▪ Wie heeft de controle over wat er wordt uitgezonden?: De communicator/zender
heeft de macht wat er wel en niet uitgezonden wordt. In bestellende regimes,
kan je van een controle-mechanisme spreken (censuur-commissie). In andere
regimes zelfcensuur (als ik dit post, gaat dit mij de kop kosten).
▪ Controle betekent ook wie je aan het woord laat of niet (wie wel of niet aan het
woord komt!): Er kan iemand goed en iemand niet goed uitkomen in een debat
bvb --> door bijvoorbeeld je reactie als debatleider op een uitgenodigde persoon.
Als je persoon X uitnodigt die verbaal sterk is en je zet daar een zwak iemand
tegenover dan heb je daar ook controle over
- Message:
o inhoudsanalyses van boodschappen zijn ook inhoudsanalyses van nieuwsberichten. Er
is vaak kritiek op nieuwsberichten omdat ze niet onpartijdig zouden zijn (vooral bij
politiek nieuws) er is onderzoek naar of er wel diversiteit is.
- Effect:
o effectenonderzoek kan je enkel doen als je weet wat er aan bod is gekomen!
▪ Als we kijken naar inhoud van boodschappen, kom je terecht bij…
--->>> cultivatietheorie: culturele indicatorenproject gingen kijken naar wat er
voorbij kwam op tv (fictie of inhoud van nieuwsboodschappen). Die
boodschappen gaan zorgen voor een gemedieerde werkelijkheid (gerbner)
- Channel/Medium (verder bij puntje 2):
o medium bepaald hoe een boodschap overkomt (hln is onpartijdig en er is veel
commentaar op!). Medium is dus bepalend in wat er doorkomt.
- Receiver/Ontvanger
4
