VZC communicatie: David
Motiverende gespreksvoering
1. Wat is motivatie?
Zorgt ervoor dat gedrag “geactiveerd wordt, richting krijgt en volgehouden of gestopt” wordt.
- Beïnvloedbaar in gesprek
- Motivatie heeft geen garantie op succes!
• Vergoot WEL kans op gedragsverandering
- Afhankelijk van 3 componenten
• Willen: het belang van verandering inzien, de bereidheid om te veranderen.
• Kunnen: het vermogen om daadwerkelijk te veranderen.
• Klaar zijn: gereedheid, het is het juiste tijdstip om te veranderen.
Gezondheidszorg => teveel gericht op gedragsverandering?
2. Gedragsverandering is niet vanzelfsprekend een doorlopend proces
Gedragsverandering lijkt een doorlopend proces waarbij je automatisch in de volgende fase komt =>
geen realiteit!
- Terugval kan in iedere fase plaatsvinden
2.1. Stadia van gedragsverandering en kenmerken
Model van Verandering (Prochaska en DiClemente)
- Fasenmodel dat hele traject beschrijft
• Voor moment dat pt probleem ontkent tot
gestabiliseerde handeling
- Uiteenlopend hoelang iemand in een bepaald stadium zit
• Of verschillende keren doorlopen
- Terugval van latere stadia naar eerdere stadia is
gedurende het gehele proces mogelijk en kan in iedere
fase plaatsvinden.
• Pt kan ook met verschillende gedragingen in
verschillende fases zitten (alcohol & drugs)
- Patiënt wordt bewust in welke fase hij zit => vergroot inzicht in zijn probleem
• Pt geeft zelf stadium aan!! => kan ook reden aangeven, middel om over verandering
te praten; cirkel kan dynamisch gebruikt worden
De 6 fasen van verandering
1. Voorstadium
• Niet nadenken of ontkennen van het probleem, rationaliseren, goed praten van het
eigen gedrag, ontwijken en inslikken van (confrontaties) met problemen.
• Kan jaren duren
2. Overwegen
• Nadenken over zijn probleem of de gevolgen daarvan voor zichzelf en voor anderen.
=> Bewustwordingsproces
• Ambivalentie => pt (h)erkent probleem maar heeft nog niet beslist om te veranderen
, 3. Beslissing
• Concrete plannen hoe pt problemen wil aanpakken (alleen of met hulp)
• Voor- en nadelen wikken en wegen
• Interne of externe motivatie is voor proces niet belangrijk
4. Actie
• Beslissing genomen en uitvoering is gestart
• Pt komt hinderissen tegen => steunend netwerk is belangrijk!
▪ Negatieve gevoelens van falen, schuld of twijfel komen op
▪ Vpk normaliseert deze als strubbelingen die horen bij proces
5. Volhouden
• Pt gaat verandering integreren in zijn leven en zijn persoonlijkheid
• Steunende netwerk blijft belangrijk
6. Terugval
• Gewoon onderdeel van verandering als leerproces
• Normaal om meerdere pogingen te ondernemen om doel te bereiken
• Kan voorbereidende fase verwoorden wat mis ging en wat nodig is om dit te
vermijden
3. Valkuilen bij het motiveren
3.1. Overnemen
Niet zelf vertellen wat probleem is en wat het beste/de oplossing voor hem is.
- Kan negatieve gevolgen hebben
• Geen verantwoordelijkheid over eigen gedrag en keuzes, kan gevolgen van gebruik
minder voelen omdat problemen voor hem worden opgelost, vertelt niet wat zijn
probleem is, wil niet veranderen,…
3.2. Wachten tot de patiënt zichzelf motiveert
Cliënt zal veranderen wanneer hij dit zelf wilt, dus ik kan ondertussen niets doen
- Kan gevolgen hebben
• Pt is niet gestimuleerd om gedrag te belijken, blijft staan, kan grotere problemen
krijgen en heeft moed niet om deze onder ogen te zien of er iets aan te doen
3.3. Confronteren
Confronteren met negatieve gevolgen en somt risico’s op => overtuigen om gedrag te veranderen
- Gevolgen:
• Niet gehoord of gedwongen voelen om bepaalde keuze te maken, hij zegt geen
probleem te hebben of dat hij zijn gedrag niet wil veranderen. Soms verbreekt hij het
contact
- Confronterende vragen om waarheid onder ogen te laten zien: werkt averechts en zijn
contraproductief.
• Verandering moet intrinsiek zijn en aansluiten bij iemands
wensen/motieven/redenen => niet afdwingen of opdringen
3.4. Richting reflex
Richting aangeven die beste is om gewenst gedrag te bekomen (righting relfex)
Motiverende gespreksvoering
1. Wat is motivatie?
Zorgt ervoor dat gedrag “geactiveerd wordt, richting krijgt en volgehouden of gestopt” wordt.
- Beïnvloedbaar in gesprek
- Motivatie heeft geen garantie op succes!
• Vergoot WEL kans op gedragsverandering
- Afhankelijk van 3 componenten
• Willen: het belang van verandering inzien, de bereidheid om te veranderen.
• Kunnen: het vermogen om daadwerkelijk te veranderen.
• Klaar zijn: gereedheid, het is het juiste tijdstip om te veranderen.
Gezondheidszorg => teveel gericht op gedragsverandering?
2. Gedragsverandering is niet vanzelfsprekend een doorlopend proces
Gedragsverandering lijkt een doorlopend proces waarbij je automatisch in de volgende fase komt =>
geen realiteit!
- Terugval kan in iedere fase plaatsvinden
2.1. Stadia van gedragsverandering en kenmerken
Model van Verandering (Prochaska en DiClemente)
- Fasenmodel dat hele traject beschrijft
• Voor moment dat pt probleem ontkent tot
gestabiliseerde handeling
- Uiteenlopend hoelang iemand in een bepaald stadium zit
• Of verschillende keren doorlopen
- Terugval van latere stadia naar eerdere stadia is
gedurende het gehele proces mogelijk en kan in iedere
fase plaatsvinden.
• Pt kan ook met verschillende gedragingen in
verschillende fases zitten (alcohol & drugs)
- Patiënt wordt bewust in welke fase hij zit => vergroot inzicht in zijn probleem
• Pt geeft zelf stadium aan!! => kan ook reden aangeven, middel om over verandering
te praten; cirkel kan dynamisch gebruikt worden
De 6 fasen van verandering
1. Voorstadium
• Niet nadenken of ontkennen van het probleem, rationaliseren, goed praten van het
eigen gedrag, ontwijken en inslikken van (confrontaties) met problemen.
• Kan jaren duren
2. Overwegen
• Nadenken over zijn probleem of de gevolgen daarvan voor zichzelf en voor anderen.
=> Bewustwordingsproces
• Ambivalentie => pt (h)erkent probleem maar heeft nog niet beslist om te veranderen
, 3. Beslissing
• Concrete plannen hoe pt problemen wil aanpakken (alleen of met hulp)
• Voor- en nadelen wikken en wegen
• Interne of externe motivatie is voor proces niet belangrijk
4. Actie
• Beslissing genomen en uitvoering is gestart
• Pt komt hinderissen tegen => steunend netwerk is belangrijk!
▪ Negatieve gevoelens van falen, schuld of twijfel komen op
▪ Vpk normaliseert deze als strubbelingen die horen bij proces
5. Volhouden
• Pt gaat verandering integreren in zijn leven en zijn persoonlijkheid
• Steunende netwerk blijft belangrijk
6. Terugval
• Gewoon onderdeel van verandering als leerproces
• Normaal om meerdere pogingen te ondernemen om doel te bereiken
• Kan voorbereidende fase verwoorden wat mis ging en wat nodig is om dit te
vermijden
3. Valkuilen bij het motiveren
3.1. Overnemen
Niet zelf vertellen wat probleem is en wat het beste/de oplossing voor hem is.
- Kan negatieve gevolgen hebben
• Geen verantwoordelijkheid over eigen gedrag en keuzes, kan gevolgen van gebruik
minder voelen omdat problemen voor hem worden opgelost, vertelt niet wat zijn
probleem is, wil niet veranderen,…
3.2. Wachten tot de patiënt zichzelf motiveert
Cliënt zal veranderen wanneer hij dit zelf wilt, dus ik kan ondertussen niets doen
- Kan gevolgen hebben
• Pt is niet gestimuleerd om gedrag te belijken, blijft staan, kan grotere problemen
krijgen en heeft moed niet om deze onder ogen te zien of er iets aan te doen
3.3. Confronteren
Confronteren met negatieve gevolgen en somt risico’s op => overtuigen om gedrag te veranderen
- Gevolgen:
• Niet gehoord of gedwongen voelen om bepaalde keuze te maken, hij zegt geen
probleem te hebben of dat hij zijn gedrag niet wil veranderen. Soms verbreekt hij het
contact
- Confronterende vragen om waarheid onder ogen te laten zien: werkt averechts en zijn
contraproductief.
• Verandering moet intrinsiek zijn en aansluiten bij iemands
wensen/motieven/redenen => niet afdwingen of opdringen
3.4. Richting reflex
Richting aangeven die beste is om gewenst gedrag te bekomen (righting relfex)
