samenvatting individueel arbeidsrecht

Individueel arbeidsrecht
Deel1: voorwoord
hoofdstuk 1: wat is sociaal recht

DOEL VAN SOCIAAL RECHT
 Bescherming van sociale rechten en de regulering
van arbeidsverhoudingen
 Evenwicht creëren tussen de belangen van WN’ers en
WG’ers
 waarborgen sociale rechtvaardigheid
 waarborgen economische zekerheid

OPDELING
 individueel arbeidsrecht
 Sociaal zekerheidsrecht
 Collectief arbeidsrecht
Individueel Arbeidsrecht
 Regelt de verhouding tussen individuele WG en WN
 Betreft de rechten en plichten die komen uit een
arbeidsovereenkomst zoals arbeidsomstandigheden,
lonen, werktijden, vakantiedagen en ontslag
 Dit deel beschermt dus de individuele WN tegen
misbruik
 Waarborgt een eerlijk en rechtvaardig arbeidsklimaat
 Voorbeelden:
o Arbeidsovereenkomsten: regels van toepassing op
AO zoals duur, functie en loon
o Loon en arbeidsvoorwaarden: bepalingen over
minimumloon, uitkering bij ziekte, andere
arbeidsvoorwaarden
o Ontslagbescherming; wetgeving die WN beschermt
tegen onrechtmatig ontslag en waarborgen biedt
Collectief arbeidsrecht
 Richt zich op de collectieve relaties tssen WG en WN
 Via vakbonden en werkgeversorganisaties
 Regelt de onderhandelingen en afspraken die op
groepsniveaus gemaakt worden zoals CAO’s en
rechten en plichten van vakbonden.
 Voorbeelden
o Vakbonden en onderhandelingen: regelgeving
rond de oprichting, werking en rechten van
vakbonden en procedures voor collectieve
onderhandelingen

, o Collectieve arbeidsovereenkomsten ( CAO):
overeenkomsten die door vakbonden en WG worden
afgesloten en die de arbeidsvoorwaarden op
sectoraal of bedrijfsniveau vastleggen
o Stakingsrecht: regelgeving omtrent het recht van
WN om te staken en de procedures die daarbij
moeten gevolgd worden
sociale zekerheidsrecht
 inkomensgarantie in alle omstandigheden
 verschillende stelsels – verschillende takken
 belangrijkste takken:
o werkloosheidsverzekering: uitkeringen en
steunmaatregelen voor WN die hun baan verliezen.
o Ziekte en invaliditeitsverzekering: verzekeringen die
financiële bijstand bieden bij ziekte of
arbeidsongeschiktheid
o Pensioenstelstel: regels en voorzieningen voor
pensioenen en ouderdomsvoorzieningen

, hoofdstuk 2: historiek van het individueel arbeidsrecht

HISTORISCH OVERZICHT
 Ambachten en gilden
o Controle toegang tot beroep
o Tradities, lokale gebruiken
o Sterke reglementering
 Gevolgen van de Franse revolutie
o Wet Le chapelier en de Allarde wet
 Afschaffing gilden en ambachten: vrije toegang tot
beroep
 Maar ook: verbod van vereniging
 Ze mogen niet samen komen, maar mogen wel
doen wat ze willen.
 Economisch liberalisme Adam Smit:
 Geen overheidsinmenging
 Cijnskiesrecht:
 Hoe meer je betaalt, hoe meer stemmen je mag
uitbrengen
19e eeuw: opkomst van arbeidswetgeving
De basis van het belgisch arbeidsrecht werd gelegd in de
19e eeuw
 Vanaf de industrialisering
o Armoede wordt een samenlevingsprobleem
o WG en WN regelen volledig vrij de arbeidsverhoudingen
o Ontstaan specifieke risico’s (AO, beroepsziekten,
werkloosheid)
 Zware onlusten
 Noodzaak wettelijke bescherming voor WN’s
 Eerste beschermingswetten voor vrouwen en kinderen
Begin 20e eeuw: consolidatie en uitbreiding van de wetgeving
 Introductie 8u-werkdagen (8u rust-8u werk en 8u slaap)
en 48u werkweek
 Eerste arbeidsovereenkomstenwet met aandacht voor
ontslagbescherming
20e eeuw tot nu
 Uitbouw arbeidsrechtelijke bescherming
 Uitbouw huidige sociale zekerheidsstelsel

, Na WO2: modernisering en sociale bescherming:
In 44 werd het sociaal pact gesloten tussen wG en WN, wat
leidde tot de oprichting van de Nationale arbeidsraad
(NAR) en de centrale raad voor het bedrijfsleven (CRB)

SOCIAAL PACT
 Sleutelmoment in Belgische sociale geschiedenis
 Gedurende/na WO2
 Beginselen
o Wederzijdse erkenning WG en WN’s organisaties
o Gemeenschappelijk doel: dankzij economische
voorspoed, levensomstandigheden aan de bevolking
verbeteren
 Goede gang van zaken in de ondernemingen
 Billijke verdeling van inkomen
 Collectieve onderhandelingen
 Institutionaliseren Sociale zekerheid
 Stelselmatig verdere uitbouw van de SZ


Jaren 70 en 80 hervormingen en arbeidsflexibiliteit




Bepaalde en Wet op
Uitzendkracht
tijdelijke behoud van
en
arbeid loon bij ziekte

Jaren 90 en 2000: Europese invloed en verdere hervormingen
 Implementatie van EU richtlijnen
o Gelijke behandeling (anti discriminatie wetgeving)
o Veiligheid en gezondheid op het werk
o arbeidsvoorwaarden
Het eenheidsstatuut:
Een van de meest belangrijke recente ontwikkelingen is het
eenheidsstatuur.
 Tot voor kort was er een onderscheid tussen arbeids
en bedienden. Dit werd gezien als
discriminerend.
 Enkele belangrijke wijzigingen:
o Opzegtermijnen worden gelijk getrokken