Elise Rosa Cornelis 2024-2025
Inleiding tot de filmwetenschap
Les 1 (13/02): Introductie....................................................................................................... 4
1. Context van de filmwereld vandaag: Stakingen............................................................. 4
1.1. Writers Guild of America (WGA) Staking...............................................................4
1.2. Screen Actors Guild (SAG-AFTRA) Staking......................................................... 4
1.3. Impact van de stakingen....................................................................................... 4
2. Barbie als voorbeeld van analyse mogelijkheden.......................................................... 5
2.1. Invalshoeken......................................................................................................... 5
2.2. Genres...................................................................................................................5
2.3. Referenties naar de filmgeschiedenis................................................................... 5
2.4. Auteurs Studies..................................................................................................... 6
3. Wat is filmstudies/filmwetenschap?................................................................................6
4. Richard Dyer.................................................................................................................. 6
4.1. “Introduction to film studies” (1998).......................................................................6
Les 2 (20/02/2025): Avant-garde en Art Cinema.................................................................. 9
1. Vroege filmtheorie.......................................................................................................... 9
1.1. Het ontstaan van film en andere kunsten..............................................................9
1.2. Film als artistiek medium?................................................................................... 10
2. Film en de kunsten in de vroege filmtheorie.................................................................10
2.1. Voor WOI............................................................................................................. 10
2.2. Na WOI: bloeiperiode historische avant-garde....................................................12
3. De Art film.....................................................................................................................15
3.1. Jaren 1920, 1930: Filmtheorie en de Avant-Garde............................................. 15
3.2. Jaren 1950, 1960, 1970: Filmtheorie in de Art Film............................................ 15
3.3. Art Cinema 1950, 1960, 1970............................................................................. 16
3.4. Pier Paolo Pasolini (1922-1975)..........................................................................16
3.3. Chantal Akerman (1950-2015)............................................................................ 17
Les 3 (27/02): Realisme: Béla Balázs en André Bazin...................................................... 19
1. Béla Balázs (1884-1949)..............................................................................................19
1.1. Biografie.............................................................................................................. 19
1.2. Belangrijkste geschriften..................................................................................... 20
2. André Bazin (1918-1958)............................................................................................. 22
2.1. Biografie.............................................................................................................. 22
2.2. Start met schrijven over film in 1943-44.............................................................. 23
2.3. Na zijn dood........................................................................................................ 23
2.4. Specifieke thema’s en teksten.............................................................................23
2.5. Interesse voor het Italiaans neorealisme.............................................................27
Les 4: De Frankfurter Schule.............................................................................................. 27
1. Historische en intellectuele plaatsing........................................................................... 27
1.1. Wie/Wat?............................................................................................................. 27
1.2. Invloed van Karl Marx..........................................................................................28
1.4. Invloed van Sigmund Freud................................................................................ 29
1.5. invloed van Max Weber....................................................................................... 30
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
1.6. Invloed van Georg Lukász...................................................................................30
1.7. Interesse in modernisme in de kunst...................................................................30
2. Frankfurter Schule en filmtheorie: Kracauer, Benjamin en Adorno.............................. 30
2.1. Siegfried Kracauer...............................................................................................30
3. Walter Benjamin........................................................................................................... 32
3.1. Het kunstwerk in het tijdperk van zijn technische reproduceerbaarheid (1936).. 32
4. Theodor W. Adorno...................................................................................................... 34
4.1. Dialectiek van de Verlichting............................................................................... 34
5. Modern Times (Charlie Chaplin, 1936)........................................................................ 35
5.1. Inhoudelijke linken met de theorieën en de film ‘Modern Times’.........................35
5.2. De Frankfurter Schule over de slapstick van Charlie Chaplin............................. 35
Les 5 (13/02): De auteurstheorie.........................................................................................35
1. De auteurstheorie: introductie...................................................................................... 35
1.1. Ontstaan: La politique des Auteurs..................................................................... 36
1.2. Alexandre Astruc (1923-2016)............................................................................ 36
1.3. Cahiers du cinéma.............................................................................................. 37
1.4. Franse Nouvelle Vague....................................................................................... 37
2. Politique des auteurs....................................................................................................37
2.1. De regisseur als auteur....................................................................................... 37
3. François Truffaut, “Une certaine tendance du cinéma français”, 1954.........................37
3.1. Erfenis van de tekst............................................................................................. 38
3.2. Kritieken op de auteurstheorie............................................................................ 39
3. Andrew Sarris, “Notes on the auteur theory”, 1962......................................................39
3.1. Biografie.............................................................................................................. 39
3.2. Andrew Sarris, “Notes on the auteur theory,” 1962............................................. 39
3.3. Pauline Kael, “Circles and Squares”, 1963 (als kritiek op Saris en Cahiers du
Cinéma)...................................................................................................................... 40
3.4. Andere kritieken.................................................................................................. 40
3.4. De relevantie van de auteurstheorie vandaag?...................................................41
4. Agnès Varda.................................................................................................................41
4.1. Inleiding............................................................................................................... 41
4.2. Werk.................................................................................................................... 42
4.3. Cléo de 5 à 7....................................................................................................... 42
Les 6 (20/03): Genretheorie................................................................................................. 43
1. Inleiding........................................................................................................................ 43
1.1. Jaren ‘50..............................................................................................................43
1.2. André Bazin, “Le Western ou le cinéma américain par excellence” (1953).........43
1.3. De spaghettiwesterns..........................................................................................43
1.4. De jaren 60 en 70................................................................................................43
2. De esthetische benadering van genres........................................................................44
2.1. De esthetische benadering van genres...............................................................44
2.2. De rituele vs. de ideologische benadering van genres........................................44
2.3. "A Semantic/Syntactic Approach to Film Genre" door Rick Altman (1984)......... 44
3. De rituele versus de ideologische benadering van genres...........................................45
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
3.1. Inleiding............................................................................................................... 45
3.2. De rituele benadering.......................................................................................... 46
3.3. "Film Genre and the Genre Film" door Thomas Schatz (1981) binnen de rituele
benadering van genres...............................................................................................46
3.4. De ideologische benadering van genres............................................................. 48
3.5. De esthetische, rituele en ideologische benadering van genres......................... 48
5. Samenvatting............................................................................................................... 48
5.1.Ideologische benadering van Rick Altman........................................................... 48
5.2. De rituele benadering van Thomas Schatz......................................................... 48
6. The Rider (Chloe Zhao, 2017)......................................................................................49
6.1. Chloe Zhao.......................................................................................................... 49
6.2. De esthetische, rituele en ideologische benadering van The Rider (2017).........49
5.3. Q&A producer Bert Hamelicnk............................................................................ 49
Les 7 (27/03): Gender, Feminisme en Queer Studies........................................................50
1. Feminisme....................................................................................................................50
1.1 Introductie feminisme en filmtheorie.....................................................................50
1.2. Laura Mulvey (1941)........................................................................................... 51
2. “Visueel genot in de film” (1975), Laura Mulvey...........................................................51
2.1. Psychoanalyse.................................................................................................... 51
2.2. De film biedt verschillende vormen van visueel genot........................................ 53
2.2. Kritiek op Visual Pleasure and Narrative Cinema (1975).................................... 55
3. Queer Film studies....................................................................................................... 56
3.1. Terminologie........................................................................................................ 56
3.2. geschiedenis....................................................................................................... 56
3.3. domein van de queer studies.............................................................................. 56
3.4. Judith Butler (1965-heden)..................................................................................57
3.5. Judith Butler en Genderperformativiteit...............................................................57
3.6. Richard Dyer....................................................................................................... 58
3.7. New Queer cinema ( late jaren 1980 en vroege jaren 1990).............................. 58
4. Céline Sciamma (°1978).............................................................................................. 59
Les 8 (3/4/2025): De #MeToo Biopic & Posthuman Biopic............................................... 59
Examen...................................................................................................................... 59
1. De biopic...................................................................................................................... 60
2. De geschiedenis van rvouwen in biopics..................................................................... 60
2.1. Drie cycles........................................................................................................... 60
3. Hedendaagse representaties van vouwen in biopics................................................... 61
3.1. Twee tendensen.................................................................................................. 61
Les 9 (8/5/2025): Post- en Dekoloniale Filmtheorie...........................................................65
1. Introductie terminologie en domein van postkoloniale studies..................................... 65
1.1. Algemene concepten en termen......................................................................... 65
2. Domein van postkoloniale studies................................................................................66
2.1. Belangrijke schrijvers.......................................................................................... 67
3. Third Cinema Theory....................................................................................................68
3.1. Wat is het?...........................................................................................................68
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
3.2. kenmerken...........................................................................................................68
3.3. Belangrijke voorbeelden......................................................................................68
3.4. Cinema Novo.......................................................................................................68
3.5. Glauber Rocha, Esthetiek van de honger (1965)................................................ 69
4. Post- en Dekoloniale Filmtheorie................................................................................. 69
4.1. Domein van Critical race Theory (CRT).............................................................. 69
4.2. Domein van de Cultural Studies..........................................................................70
5. Manthia Diawara (1953)............................................................................................... 70
5.1. Manthia Diawara, “Black Spectatorship: Problems of Identification and
Resistance,” (1993).................................................................................................... 70
6. bell Hooks.....................................................................................................................71
6.1. bell Hooks, “Oppositional gaze: Black Female Spectators” (1992)..................... 71
7. Ousmane Sembene (1923-2007).................................................................................72
7.1. La Noire de… (1966)...........................................................................................72
Les 10 (15/05/2025): (Post)modernisme en Film............................................................... 72
1.1. Domein van postmoderne denkers..................................................................... 73
2. Jean-François Lyotard, La Condition Postmoderne, (1979).........................................73
2.1. Einde van ‘grote verhalen’ → wantrouwen tegenover wetenschappelijke
waarheid..................................................................................................................... 73
2.2. Kapitalisme groeit voort uit het modernisme, met onbegrensde consumptiedrang.
74
3. Frederic Jameson, Postmodernism: Of the Cultural Logic of Late Capitalism (1991)..74
4. Jean Baudrillard, Simulacres et Simulation (1981)...................................................... 74
5. Jacques Derrida, De la grammatologie (1967).............................................................74
5.1. Intertekstualiteit................................................................................................... 75
6. Frederic Jameson, Postmodernism: Of the Cultural Logic of Late Capitalism (1991).75]
Les 1 (13/02): Introductie
1. Context van de filmwereld vandaag: Stakingen
1.1. Writers Guild of America (WGA) Staking
● Start: 2 mei 2023
● Redenen: Lage betaling, AI-gebruik bij scripts, impact van streaming
● Einde: 27 september 2023 (akkoord over betere betaling, AI-regels, en royalties)
1.2. Screen Actors Guild (SAG-AFTRA) Staking
● Start: 14 juli 2023
● Redenen: Betere streaming-royalties, bescherming tegen AI, betere
arbeidsomstandigheden
● Einde: 7 september 2023 (akkoord met verbeterde voorwaarden)
1.3. Impact van de stakingen
● Vertragingen in producties
● Impact op grote blockbusters
● Streaming en onafhankelijke films
● Veranderingen in de filmindustrie
● Academische en culturele reflectie
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
● …
2. Barbie als voorbeeld van analyse mogelijkheden
2.1. Invalshoeken
● gender
○ stereotype genderrollen
○ hoe gaat de film om met mannelijkheid
○ queer ‘lezing’ van de film
○ patriarchaat vs. matriarchaat
● feministisch vs. niet feministisch
○ onrealistische standaarden
○ het is wel ‘empowering’
○ spelen met poppen zelf kan ook al in vraag gesteld worden
○ feminisme binnen een kapitalistisch kader
■ film zou ook gezien kunnen worden als een hele grote reclamespot
● nieuwe collectie van Mattel
● H&M en Zara collecties
● etc.
● filmesthetiek/film als kunst
○ cinematografie
■ enorm veel roze
■ contrast met realiteit
○ montage
● mode
● Postmodernistische lens
○ overdaad aan prikkels
■ dolgedraaide consumptiemaatschappij
■ artificieel gecreëerde wereld
● Eco-kritische lens
○ enorm veel plastiek
○ merchandise voor de film
● Nationale of transnationale lens
○ hyper Amerikaanse film
■ the American dream
■ LA, Hollywood, Mattel
○ aan de andere kant is er ook een spanning aanwezig
■ enorm wijdverspreid
■ kritiek op de wereldkaart
○ het concept van de Barbiepop bestond al langer in Duitsland, Bildi pop?
2.2. Genres
● Musical
● Comedy
○ satire
○ zelfspot
● Coming of age
2.3. Referenties naar de filmgeschiedenis
● The Wizard of Oz → poort naar weird barbie
● Grease → greased lightning
, Elise Rosa Cornelis 2024-2025
● The Matrix → weird barbie, keuze tussen 2 schoenen
● A Space Odyssey → intro = exact dezelfde opbouw, als vorm van ode
● Forrest Gump → gesprek tussen barbie en oude vrouw op een bankje
2.4. Auteurs Studies
● hoe zet de regisseur haar stempel
○ werken met dezelfde acteurs
○ bepaalde herhalende thema’s
○ bepaalde decorelementen
○ gelijkenissen tussen andere films van de regisseur
○ etc.
3. Wat is filmstudies/filmwetenschap?
● = Een academisch vakgebied dat zich richt op de analyse, interpretatie en historische
context van film als kunstvorm, cultureel product en communicatiemiddel
● Het omvat een breed scala aan benaderingen of analytische “brillen” (Cf. eerste deel
van de les)
4. Richard Dyer
● Dyer queer studies, star culture, whiteness in cinema
4.1. “Introduction to film studies” (1998)
● technologische kennis komt vrij weinig aan bod in de filmstudies en als het aan bod
komt ligt de focus er absoluut niet op en wordt het als secundair bekeken, bv.
chemie, digitale technieken, etc.
○ uitzonderingen:
■ ontstaan van film eind 19e eeuw
■ komst van geluid in eind jaren 1920
■ komst van kleur in de jaren 1930-1940
○ historicisten vs. objectivisten
■ historicisten → Wetenschap en technologie krijgen vorm door culturele
contexten, gebruik van apparaten is flexibel
■ objectivisten → wetenschap is objectief, technologie wordt opgelegd
door apparaten
● Why does film matter? → bv. waarom studeren mensen het?
○ formalistische, esthetische traditie
■ film is belangrijk vanwege esthetische, artistieke waarde
■ verdediging van film als kunst
● Vroege filmtheoretische teksten stonden vaak in het teken van
het legitimeren van film als serieuze kunstvorm
● bv. The art of moving picture - Vachel Lindsay
■ film en realisme
● vroege auteurs die film als realistisch medium gaan
benadrukken, het is de ultieme representatie van de
werkelijkheid
○ 19e eeuw: Literatuur, schilderkunst en beeldhouwkunst
○ Eind 19e eeuw: Fotografie & film
○ Meer directe relatie met de werkelijkheid
Inleiding tot de filmwetenschap
Les 1 (13/02): Introductie....................................................................................................... 4
1. Context van de filmwereld vandaag: Stakingen............................................................. 4
1.1. Writers Guild of America (WGA) Staking...............................................................4
1.2. Screen Actors Guild (SAG-AFTRA) Staking......................................................... 4
1.3. Impact van de stakingen....................................................................................... 4
2. Barbie als voorbeeld van analyse mogelijkheden.......................................................... 5
2.1. Invalshoeken......................................................................................................... 5
2.2. Genres...................................................................................................................5
2.3. Referenties naar de filmgeschiedenis................................................................... 5
2.4. Auteurs Studies..................................................................................................... 6
3. Wat is filmstudies/filmwetenschap?................................................................................6
4. Richard Dyer.................................................................................................................. 6
4.1. “Introduction to film studies” (1998).......................................................................6
Les 2 (20/02/2025): Avant-garde en Art Cinema.................................................................. 9
1. Vroege filmtheorie.......................................................................................................... 9
1.1. Het ontstaan van film en andere kunsten..............................................................9
1.2. Film als artistiek medium?................................................................................... 10
2. Film en de kunsten in de vroege filmtheorie.................................................................10
2.1. Voor WOI............................................................................................................. 10
2.2. Na WOI: bloeiperiode historische avant-garde....................................................12
3. De Art film.....................................................................................................................15
3.1. Jaren 1920, 1930: Filmtheorie en de Avant-Garde............................................. 15
3.2. Jaren 1950, 1960, 1970: Filmtheorie in de Art Film............................................ 15
3.3. Art Cinema 1950, 1960, 1970............................................................................. 16
3.4. Pier Paolo Pasolini (1922-1975)..........................................................................16
3.3. Chantal Akerman (1950-2015)............................................................................ 17
Les 3 (27/02): Realisme: Béla Balázs en André Bazin...................................................... 19
1. Béla Balázs (1884-1949)..............................................................................................19
1.1. Biografie.............................................................................................................. 19
1.2. Belangrijkste geschriften..................................................................................... 20
2. André Bazin (1918-1958)............................................................................................. 22
2.1. Biografie.............................................................................................................. 22
2.2. Start met schrijven over film in 1943-44.............................................................. 23
2.3. Na zijn dood........................................................................................................ 23
2.4. Specifieke thema’s en teksten.............................................................................23
2.5. Interesse voor het Italiaans neorealisme.............................................................27
Les 4: De Frankfurter Schule.............................................................................................. 27
1. Historische en intellectuele plaatsing........................................................................... 27
1.1. Wie/Wat?............................................................................................................. 27
1.2. Invloed van Karl Marx..........................................................................................28
1.4. Invloed van Sigmund Freud................................................................................ 29
1.5. invloed van Max Weber....................................................................................... 30
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
1.6. Invloed van Georg Lukász...................................................................................30
1.7. Interesse in modernisme in de kunst...................................................................30
2. Frankfurter Schule en filmtheorie: Kracauer, Benjamin en Adorno.............................. 30
2.1. Siegfried Kracauer...............................................................................................30
3. Walter Benjamin........................................................................................................... 32
3.1. Het kunstwerk in het tijdperk van zijn technische reproduceerbaarheid (1936).. 32
4. Theodor W. Adorno...................................................................................................... 34
4.1. Dialectiek van de Verlichting............................................................................... 34
5. Modern Times (Charlie Chaplin, 1936)........................................................................ 35
5.1. Inhoudelijke linken met de theorieën en de film ‘Modern Times’.........................35
5.2. De Frankfurter Schule over de slapstick van Charlie Chaplin............................. 35
Les 5 (13/02): De auteurstheorie.........................................................................................35
1. De auteurstheorie: introductie...................................................................................... 35
1.1. Ontstaan: La politique des Auteurs..................................................................... 36
1.2. Alexandre Astruc (1923-2016)............................................................................ 36
1.3. Cahiers du cinéma.............................................................................................. 37
1.4. Franse Nouvelle Vague....................................................................................... 37
2. Politique des auteurs....................................................................................................37
2.1. De regisseur als auteur....................................................................................... 37
3. François Truffaut, “Une certaine tendance du cinéma français”, 1954.........................37
3.1. Erfenis van de tekst............................................................................................. 38
3.2. Kritieken op de auteurstheorie............................................................................ 39
3. Andrew Sarris, “Notes on the auteur theory”, 1962......................................................39
3.1. Biografie.............................................................................................................. 39
3.2. Andrew Sarris, “Notes on the auteur theory,” 1962............................................. 39
3.3. Pauline Kael, “Circles and Squares”, 1963 (als kritiek op Saris en Cahiers du
Cinéma)...................................................................................................................... 40
3.4. Andere kritieken.................................................................................................. 40
3.4. De relevantie van de auteurstheorie vandaag?...................................................41
4. Agnès Varda.................................................................................................................41
4.1. Inleiding............................................................................................................... 41
4.2. Werk.................................................................................................................... 42
4.3. Cléo de 5 à 7....................................................................................................... 42
Les 6 (20/03): Genretheorie................................................................................................. 43
1. Inleiding........................................................................................................................ 43
1.1. Jaren ‘50..............................................................................................................43
1.2. André Bazin, “Le Western ou le cinéma américain par excellence” (1953).........43
1.3. De spaghettiwesterns..........................................................................................43
1.4. De jaren 60 en 70................................................................................................43
2. De esthetische benadering van genres........................................................................44
2.1. De esthetische benadering van genres...............................................................44
2.2. De rituele vs. de ideologische benadering van genres........................................44
2.3. "A Semantic/Syntactic Approach to Film Genre" door Rick Altman (1984)......... 44
3. De rituele versus de ideologische benadering van genres...........................................45
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
3.1. Inleiding............................................................................................................... 45
3.2. De rituele benadering.......................................................................................... 46
3.3. "Film Genre and the Genre Film" door Thomas Schatz (1981) binnen de rituele
benadering van genres...............................................................................................46
3.4. De ideologische benadering van genres............................................................. 48
3.5. De esthetische, rituele en ideologische benadering van genres......................... 48
5. Samenvatting............................................................................................................... 48
5.1.Ideologische benadering van Rick Altman........................................................... 48
5.2. De rituele benadering van Thomas Schatz......................................................... 48
6. The Rider (Chloe Zhao, 2017)......................................................................................49
6.1. Chloe Zhao.......................................................................................................... 49
6.2. De esthetische, rituele en ideologische benadering van The Rider (2017).........49
5.3. Q&A producer Bert Hamelicnk............................................................................ 49
Les 7 (27/03): Gender, Feminisme en Queer Studies........................................................50
1. Feminisme....................................................................................................................50
1.1 Introductie feminisme en filmtheorie.....................................................................50
1.2. Laura Mulvey (1941)........................................................................................... 51
2. “Visueel genot in de film” (1975), Laura Mulvey...........................................................51
2.1. Psychoanalyse.................................................................................................... 51
2.2. De film biedt verschillende vormen van visueel genot........................................ 53
2.2. Kritiek op Visual Pleasure and Narrative Cinema (1975).................................... 55
3. Queer Film studies....................................................................................................... 56
3.1. Terminologie........................................................................................................ 56
3.2. geschiedenis....................................................................................................... 56
3.3. domein van de queer studies.............................................................................. 56
3.4. Judith Butler (1965-heden)..................................................................................57
3.5. Judith Butler en Genderperformativiteit...............................................................57
3.6. Richard Dyer....................................................................................................... 58
3.7. New Queer cinema ( late jaren 1980 en vroege jaren 1990).............................. 58
4. Céline Sciamma (°1978).............................................................................................. 59
Les 8 (3/4/2025): De #MeToo Biopic & Posthuman Biopic............................................... 59
Examen...................................................................................................................... 59
1. De biopic...................................................................................................................... 60
2. De geschiedenis van rvouwen in biopics..................................................................... 60
2.1. Drie cycles........................................................................................................... 60
3. Hedendaagse representaties van vouwen in biopics................................................... 61
3.1. Twee tendensen.................................................................................................. 61
Les 9 (8/5/2025): Post- en Dekoloniale Filmtheorie...........................................................65
1. Introductie terminologie en domein van postkoloniale studies..................................... 65
1.1. Algemene concepten en termen......................................................................... 65
2. Domein van postkoloniale studies................................................................................66
2.1. Belangrijke schrijvers.......................................................................................... 67
3. Third Cinema Theory....................................................................................................68
3.1. Wat is het?...........................................................................................................68
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
3.2. kenmerken...........................................................................................................68
3.3. Belangrijke voorbeelden......................................................................................68
3.4. Cinema Novo.......................................................................................................68
3.5. Glauber Rocha, Esthetiek van de honger (1965)................................................ 69
4. Post- en Dekoloniale Filmtheorie................................................................................. 69
4.1. Domein van Critical race Theory (CRT).............................................................. 69
4.2. Domein van de Cultural Studies..........................................................................70
5. Manthia Diawara (1953)............................................................................................... 70
5.1. Manthia Diawara, “Black Spectatorship: Problems of Identification and
Resistance,” (1993).................................................................................................... 70
6. bell Hooks.....................................................................................................................71
6.1. bell Hooks, “Oppositional gaze: Black Female Spectators” (1992)..................... 71
7. Ousmane Sembene (1923-2007).................................................................................72
7.1. La Noire de… (1966)...........................................................................................72
Les 10 (15/05/2025): (Post)modernisme en Film............................................................... 72
1.1. Domein van postmoderne denkers..................................................................... 73
2. Jean-François Lyotard, La Condition Postmoderne, (1979).........................................73
2.1. Einde van ‘grote verhalen’ → wantrouwen tegenover wetenschappelijke
waarheid..................................................................................................................... 73
2.2. Kapitalisme groeit voort uit het modernisme, met onbegrensde consumptiedrang.
74
3. Frederic Jameson, Postmodernism: Of the Cultural Logic of Late Capitalism (1991)..74
4. Jean Baudrillard, Simulacres et Simulation (1981)...................................................... 74
5. Jacques Derrida, De la grammatologie (1967).............................................................74
5.1. Intertekstualiteit................................................................................................... 75
6. Frederic Jameson, Postmodernism: Of the Cultural Logic of Late Capitalism (1991).75]
Les 1 (13/02): Introductie
1. Context van de filmwereld vandaag: Stakingen
1.1. Writers Guild of America (WGA) Staking
● Start: 2 mei 2023
● Redenen: Lage betaling, AI-gebruik bij scripts, impact van streaming
● Einde: 27 september 2023 (akkoord over betere betaling, AI-regels, en royalties)
1.2. Screen Actors Guild (SAG-AFTRA) Staking
● Start: 14 juli 2023
● Redenen: Betere streaming-royalties, bescherming tegen AI, betere
arbeidsomstandigheden
● Einde: 7 september 2023 (akkoord met verbeterde voorwaarden)
1.3. Impact van de stakingen
● Vertragingen in producties
● Impact op grote blockbusters
● Streaming en onafhankelijke films
● Veranderingen in de filmindustrie
● Academische en culturele reflectie
,Elise Rosa Cornelis 2024-2025
● …
2. Barbie als voorbeeld van analyse mogelijkheden
2.1. Invalshoeken
● gender
○ stereotype genderrollen
○ hoe gaat de film om met mannelijkheid
○ queer ‘lezing’ van de film
○ patriarchaat vs. matriarchaat
● feministisch vs. niet feministisch
○ onrealistische standaarden
○ het is wel ‘empowering’
○ spelen met poppen zelf kan ook al in vraag gesteld worden
○ feminisme binnen een kapitalistisch kader
■ film zou ook gezien kunnen worden als een hele grote reclamespot
● nieuwe collectie van Mattel
● H&M en Zara collecties
● etc.
● filmesthetiek/film als kunst
○ cinematografie
■ enorm veel roze
■ contrast met realiteit
○ montage
● mode
● Postmodernistische lens
○ overdaad aan prikkels
■ dolgedraaide consumptiemaatschappij
■ artificieel gecreëerde wereld
● Eco-kritische lens
○ enorm veel plastiek
○ merchandise voor de film
● Nationale of transnationale lens
○ hyper Amerikaanse film
■ the American dream
■ LA, Hollywood, Mattel
○ aan de andere kant is er ook een spanning aanwezig
■ enorm wijdverspreid
■ kritiek op de wereldkaart
○ het concept van de Barbiepop bestond al langer in Duitsland, Bildi pop?
2.2. Genres
● Musical
● Comedy
○ satire
○ zelfspot
● Coming of age
2.3. Referenties naar de filmgeschiedenis
● The Wizard of Oz → poort naar weird barbie
● Grease → greased lightning
, Elise Rosa Cornelis 2024-2025
● The Matrix → weird barbie, keuze tussen 2 schoenen
● A Space Odyssey → intro = exact dezelfde opbouw, als vorm van ode
● Forrest Gump → gesprek tussen barbie en oude vrouw op een bankje
2.4. Auteurs Studies
● hoe zet de regisseur haar stempel
○ werken met dezelfde acteurs
○ bepaalde herhalende thema’s
○ bepaalde decorelementen
○ gelijkenissen tussen andere films van de regisseur
○ etc.
3. Wat is filmstudies/filmwetenschap?
● = Een academisch vakgebied dat zich richt op de analyse, interpretatie en historische
context van film als kunstvorm, cultureel product en communicatiemiddel
● Het omvat een breed scala aan benaderingen of analytische “brillen” (Cf. eerste deel
van de les)
4. Richard Dyer
● Dyer queer studies, star culture, whiteness in cinema
4.1. “Introduction to film studies” (1998)
● technologische kennis komt vrij weinig aan bod in de filmstudies en als het aan bod
komt ligt de focus er absoluut niet op en wordt het als secundair bekeken, bv.
chemie, digitale technieken, etc.
○ uitzonderingen:
■ ontstaan van film eind 19e eeuw
■ komst van geluid in eind jaren 1920
■ komst van kleur in de jaren 1930-1940
○ historicisten vs. objectivisten
■ historicisten → Wetenschap en technologie krijgen vorm door culturele
contexten, gebruik van apparaten is flexibel
■ objectivisten → wetenschap is objectief, technologie wordt opgelegd
door apparaten
● Why does film matter? → bv. waarom studeren mensen het?
○ formalistische, esthetische traditie
■ film is belangrijk vanwege esthetische, artistieke waarde
■ verdediging van film als kunst
● Vroege filmtheoretische teksten stonden vaak in het teken van
het legitimeren van film als serieuze kunstvorm
● bv. The art of moving picture - Vachel Lindsay
■ film en realisme
● vroege auteurs die film als realistisch medium gaan
benadrukken, het is de ultieme representatie van de
werkelijkheid
○ 19e eeuw: Literatuur, schilderkunst en beeldhouwkunst
○ Eind 19e eeuw: Fotografie & film
○ Meer directe relatie met de werkelijkheid
