HOOGRISICO – S.GULDEMONT
H1: DRINGENDE HULPVERLENING, SHOCK BIJ ZWANGERE VROUW
DEFINITIE SHOCK
= een levensbedreigende aandoening
Globale cellulaire hypoxie als gevolg van een inadequate weefselperfusie
(oxygenatie):
- Hypoxemie/Hypoxie/ischemie.
- => Disbalans tussen zuurstofverbruik en zuurstofbehoefte.
- => Anaëroob metabolisme.
- => Celluaire dysfunctie en celdood.
- => Mobiditeit en mortaliteit.
MATERNALE STERFTE
= Het overlijden van een vrouw tijdens de zwangerschap of binnen 42 dagen na het
beëindigen van de zwangerschap, ongeacht de duur en de locatie van de zwangerschap,
door een oorzaak die verband houdt met of verergerd wordt door de zwangerschap of de
behandeling ervan, maar niet door accidentele of toevallige oorzaken.
REDENEN MATERNALE STERFTE
Globaal:
- Hemorragie 26.7 % (22.2, 31.7)
- Embolie 7.4 % (5.5, 10.1)
- Sepsis 6.6 % (5.2, 8.7)
In Europa en Noord-Amerika
- Embolie 17% (15,4-19%)
- Hemorragie 14,5% (BI 13-16,2)
Sepsis 5,4% (4,9-6,1)
De meeste sterfgevallen door bloedingen vonden plaats in de postpartumperiode
(tot 42 dagen na het einde van de zwangerschap), terwijl de overige gevallen ongeveer
gelijk verdeeld waren over de antepartum- en intrapartumperiode.
Embolie is 27,3% de oorzaak
FYSIOLOGIE VAN SHOCK
- Hypoxemie/Hypoxie/Ischemie.
- Disbalans tussen zuurstofverbruik en zuurstofbehoefte.
- Anaëroob metabolisme
Reservesysteem
1 molecuul glucose levert 2 moleculen ATP
Bijproduct: lactaat (zuur)
Vb nierfalen, hartfalen
- Celluaire dysfunctie en celdood.
,- Mobiditeit en mortaliteit.
Shock = te weinig zuurstof → anaeroob metabolisme → celschade → orgaanfalen
→ levensbedreigend.
Orgaantolerantie voor ischemie
Orgaan Warme ischemietijd
Hart, hersenen, longen 4-6 min
Nieren, lever, maag-darmkanaal 45-90 min
Spieren, botten, huid 4-6u
Het gouden uur: De schade ten gevolge van hypoxie
of hypoperfusie in de eerste minuten na een trauma kan
binnen 4 tot 6 minuten tot zelfs na 2 tot 3 weken tot de
dood leiden
De 3 pieken is wanneer de mensen die in shock zijn
gegaan, kunnen sterven.
Die 20% kan je vermijden door te zorgen dat pt niet in
shock gaat in het 1ste uur
- Tekort aan intravasculair volume
→ Hypovolemische shock
- Stoornis in de pompfunctie van het
hart → Cardiogene
shock
- Mechanische obstructie in de
circulatie → Obstructieve
shock
- Stoornissen in de perifere circulatie
(vasodilatatie) → Distributieve
shock
- (oorzaken met * zijn gerelateerd aan
zwangerschap)
DE FASES
1) Initiële fase (weinig symptomen, tot ong 700ml bloedverlies)
a. Moeilijk te herkennen, maar lactaatstijging is een vroeg signaal (eerste teken van
weefselzuurstoftekort)
2) Gecompenseerde fase (tachycard, tachypnee, BD blijft normaal, onrustig)
a. Het lichaam probeert het zuurstoftekort te compenseren door allerlei
mechanismen.
b. Behandeling is in dit stadium nog erg effectief
3) Gedecompenseerde fase (hypotensie, apathisch, dringend ingrijpen!!)
a. Pt wordt snel slechter => onmiddelijke behandeling nodig
4) Irreversibele fase (enorm veel bloed verloren, extreem tachycard)
RESPIRATOIRE ADAPTATIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP
Mechanische veranderingen:
- Craniale verplaatsing van het diafragma (4cm) door de groeiende foetus
,- Toename van anteroposterieure diameter van de borstkas (door hormonale laxiteit vd
ligamenten)
- Toename van transversale diameter van de thorax (de ribben staan meer horizontaal)
Veranderingen in longvolumes en -capaciteiten:
- Functionele Residuele Capaciteit (FRC): progressieve afname van 10–20% (door daling
van ERV en RV).
- Vitale Capaciteit (VC): blijft onveranderd.
- Totale Longcapaciteit (TLC): blijft nagenoeg gelijk, slechts minimale daling.
- Compliantie:
Longcompliantie blijft onveranderd.
Respiratoire compliantie (longen + thoraxwand samen) neemt af, vooral door
stijve thoraxwand door mechanische veranderingen.
Vermindering van de respiratoire reserve en apneetolerantie
- Een significante toename van het minuutvolume (MV) (20-40%)
MV = Tidal Volume X Ademhalingsfrequentie/minuut.
- Toegenomen O2-behoefte.
- Toegenomen CO2-productie.
- Fysiologische hyperventilatie/gecompenseerde respiratoire alkalose
CARDIOVASCULAIRE ADAPTATIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP
Toename van het circulerend volume = hypervolemie
- Stijging van zowel plasma- en erytrocytenvolume waardoor het circulerend volume
met 1 tot 1,5 liter toeneemt.
=> Dispropotionele toename van het plasmavolume (45 – 50%) ten opzichte van
het aantal rode bloedcellen (20%) relatief verdund bloed (fysiologische
anemie)
- Aantal bloedplaatjes daalt maar concentratie blijft meestal binnen de normale
grenzen.
Hyperdynamische circulatie = toegenomen bloedstroom
- Toename van het hartminuutvolume (cardiac output) met 30 tot 50% als gevolg van
zowel een toename van de hartfrequentie en het slagvolume.
- Lage systemische weerstand door vasodilatatie onder invloed van progesteron. Zowel
de systolisch als diastolische bloeddruk dalen.
HYPOVOLEMISCHE SHOCK
= Inadequate weefselperfusie als gevolg van een significante daling van het circulerend
volume.
Hemorragisch (Vb atonie van de uterus, laceraties van de tractus genitalis (vagina,
cervix, uterus), retentio placentae of placentaresten, abruptio placentae, etc)
Hypovolemisch (Vb Hyperemesis gravidarum, diabetische ketoacidosis)
, CLASSIFIACTIE VAN HEMORRAGISCHE SHOCK
MANAGEMENT HEMORRAGISCHE SHOCK
1) Hemostasis
2) Vochtresusitatie
3) Stollingscorrectie
4) (inotropie = die de BD gaat helpen)
Hypothermie vermijden!!
Acidosis = zure regen
Geen stollingsfactoren => je gaat sneller dood
Permissieve hypotensie
- MAP = DBP + 1/3(SBP – DBP)
= 60 tot 65mmHg.
Systolische bloedruk 80 tot 90 mmHg.
HEMOSTASIS
1. Rechtstreekse druk met de hand.
2. Drukverband.
3. Wound packing.
4. Elastisch verband.
5. Tourniquet.
6. Hemostaticum
VOCHTRESUSITATIE
- Bloed (Volbloed, erytrocytenconcentraat, plasma, trombocytenconcentraat)
- Restrictieve toediening van isotone kristalloïde oplossingen vb Plasma-Lyte, Ringer-
lactaat
- Verwarmen van intraveneus vocht tot 39°C
- ‘Bij het toedienen van erytrocyten en plasma bij trauma met verbloedingsshock,
binnen het kader van een massaal transfusieprotocol, wordt het streven naar een
verhouding van tenminste plasma/erytrocyten van 1/2 aanbevolen.
- Trombocyten naar behoefte.
H1: DRINGENDE HULPVERLENING, SHOCK BIJ ZWANGERE VROUW
DEFINITIE SHOCK
= een levensbedreigende aandoening
Globale cellulaire hypoxie als gevolg van een inadequate weefselperfusie
(oxygenatie):
- Hypoxemie/Hypoxie/ischemie.
- => Disbalans tussen zuurstofverbruik en zuurstofbehoefte.
- => Anaëroob metabolisme.
- => Celluaire dysfunctie en celdood.
- => Mobiditeit en mortaliteit.
MATERNALE STERFTE
= Het overlijden van een vrouw tijdens de zwangerschap of binnen 42 dagen na het
beëindigen van de zwangerschap, ongeacht de duur en de locatie van de zwangerschap,
door een oorzaak die verband houdt met of verergerd wordt door de zwangerschap of de
behandeling ervan, maar niet door accidentele of toevallige oorzaken.
REDENEN MATERNALE STERFTE
Globaal:
- Hemorragie 26.7 % (22.2, 31.7)
- Embolie 7.4 % (5.5, 10.1)
- Sepsis 6.6 % (5.2, 8.7)
In Europa en Noord-Amerika
- Embolie 17% (15,4-19%)
- Hemorragie 14,5% (BI 13-16,2)
Sepsis 5,4% (4,9-6,1)
De meeste sterfgevallen door bloedingen vonden plaats in de postpartumperiode
(tot 42 dagen na het einde van de zwangerschap), terwijl de overige gevallen ongeveer
gelijk verdeeld waren over de antepartum- en intrapartumperiode.
Embolie is 27,3% de oorzaak
FYSIOLOGIE VAN SHOCK
- Hypoxemie/Hypoxie/Ischemie.
- Disbalans tussen zuurstofverbruik en zuurstofbehoefte.
- Anaëroob metabolisme
Reservesysteem
1 molecuul glucose levert 2 moleculen ATP
Bijproduct: lactaat (zuur)
Vb nierfalen, hartfalen
- Celluaire dysfunctie en celdood.
,- Mobiditeit en mortaliteit.
Shock = te weinig zuurstof → anaeroob metabolisme → celschade → orgaanfalen
→ levensbedreigend.
Orgaantolerantie voor ischemie
Orgaan Warme ischemietijd
Hart, hersenen, longen 4-6 min
Nieren, lever, maag-darmkanaal 45-90 min
Spieren, botten, huid 4-6u
Het gouden uur: De schade ten gevolge van hypoxie
of hypoperfusie in de eerste minuten na een trauma kan
binnen 4 tot 6 minuten tot zelfs na 2 tot 3 weken tot de
dood leiden
De 3 pieken is wanneer de mensen die in shock zijn
gegaan, kunnen sterven.
Die 20% kan je vermijden door te zorgen dat pt niet in
shock gaat in het 1ste uur
- Tekort aan intravasculair volume
→ Hypovolemische shock
- Stoornis in de pompfunctie van het
hart → Cardiogene
shock
- Mechanische obstructie in de
circulatie → Obstructieve
shock
- Stoornissen in de perifere circulatie
(vasodilatatie) → Distributieve
shock
- (oorzaken met * zijn gerelateerd aan
zwangerschap)
DE FASES
1) Initiële fase (weinig symptomen, tot ong 700ml bloedverlies)
a. Moeilijk te herkennen, maar lactaatstijging is een vroeg signaal (eerste teken van
weefselzuurstoftekort)
2) Gecompenseerde fase (tachycard, tachypnee, BD blijft normaal, onrustig)
a. Het lichaam probeert het zuurstoftekort te compenseren door allerlei
mechanismen.
b. Behandeling is in dit stadium nog erg effectief
3) Gedecompenseerde fase (hypotensie, apathisch, dringend ingrijpen!!)
a. Pt wordt snel slechter => onmiddelijke behandeling nodig
4) Irreversibele fase (enorm veel bloed verloren, extreem tachycard)
RESPIRATOIRE ADAPTATIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP
Mechanische veranderingen:
- Craniale verplaatsing van het diafragma (4cm) door de groeiende foetus
,- Toename van anteroposterieure diameter van de borstkas (door hormonale laxiteit vd
ligamenten)
- Toename van transversale diameter van de thorax (de ribben staan meer horizontaal)
Veranderingen in longvolumes en -capaciteiten:
- Functionele Residuele Capaciteit (FRC): progressieve afname van 10–20% (door daling
van ERV en RV).
- Vitale Capaciteit (VC): blijft onveranderd.
- Totale Longcapaciteit (TLC): blijft nagenoeg gelijk, slechts minimale daling.
- Compliantie:
Longcompliantie blijft onveranderd.
Respiratoire compliantie (longen + thoraxwand samen) neemt af, vooral door
stijve thoraxwand door mechanische veranderingen.
Vermindering van de respiratoire reserve en apneetolerantie
- Een significante toename van het minuutvolume (MV) (20-40%)
MV = Tidal Volume X Ademhalingsfrequentie/minuut.
- Toegenomen O2-behoefte.
- Toegenomen CO2-productie.
- Fysiologische hyperventilatie/gecompenseerde respiratoire alkalose
CARDIOVASCULAIRE ADAPTATIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP
Toename van het circulerend volume = hypervolemie
- Stijging van zowel plasma- en erytrocytenvolume waardoor het circulerend volume
met 1 tot 1,5 liter toeneemt.
=> Dispropotionele toename van het plasmavolume (45 – 50%) ten opzichte van
het aantal rode bloedcellen (20%) relatief verdund bloed (fysiologische
anemie)
- Aantal bloedplaatjes daalt maar concentratie blijft meestal binnen de normale
grenzen.
Hyperdynamische circulatie = toegenomen bloedstroom
- Toename van het hartminuutvolume (cardiac output) met 30 tot 50% als gevolg van
zowel een toename van de hartfrequentie en het slagvolume.
- Lage systemische weerstand door vasodilatatie onder invloed van progesteron. Zowel
de systolisch als diastolische bloeddruk dalen.
HYPOVOLEMISCHE SHOCK
= Inadequate weefselperfusie als gevolg van een significante daling van het circulerend
volume.
Hemorragisch (Vb atonie van de uterus, laceraties van de tractus genitalis (vagina,
cervix, uterus), retentio placentae of placentaresten, abruptio placentae, etc)
Hypovolemisch (Vb Hyperemesis gravidarum, diabetische ketoacidosis)
, CLASSIFIACTIE VAN HEMORRAGISCHE SHOCK
MANAGEMENT HEMORRAGISCHE SHOCK
1) Hemostasis
2) Vochtresusitatie
3) Stollingscorrectie
4) (inotropie = die de BD gaat helpen)
Hypothermie vermijden!!
Acidosis = zure regen
Geen stollingsfactoren => je gaat sneller dood
Permissieve hypotensie
- MAP = DBP + 1/3(SBP – DBP)
= 60 tot 65mmHg.
Systolische bloedruk 80 tot 90 mmHg.
HEMOSTASIS
1. Rechtstreekse druk met de hand.
2. Drukverband.
3. Wound packing.
4. Elastisch verband.
5. Tourniquet.
6. Hemostaticum
VOCHTRESUSITATIE
- Bloed (Volbloed, erytrocytenconcentraat, plasma, trombocytenconcentraat)
- Restrictieve toediening van isotone kristalloïde oplossingen vb Plasma-Lyte, Ringer-
lactaat
- Verwarmen van intraveneus vocht tot 39°C
- ‘Bij het toedienen van erytrocyten en plasma bij trauma met verbloedingsshock,
binnen het kader van een massaal transfusieprotocol, wordt het streven naar een
verhouding van tenminste plasma/erytrocyten van 1/2 aanbevolen.
- Trombocyten naar behoefte.
