Sociale Psychologie 1: Sociale Psychologie
Dit is de Nederlandstalige samenvatting voor het vak ‘Sociale
Psychologie 1: Sociale Cognitie’. Deze samenvatting gaat van
hoorcollege 1 – 6, aangezien ik als werkstudent enkel de 3sp versie van
dit vak opneem.
Deze samenvatting is een combinatie van de slides en nota’s tijdens de
hoorcolleges. De belangrijke woorden en concepten zijn onderstreept .
Veel succes!
Inhoud
1. Introductie...............................................................................................3
1.1. Wat is sociale psychologie................................................................3
2. Methodologie: hoe sociale psychologen onderzoek doen........................4
2.1. Een empirische wetenschap beginnende met hypotheses en
theorieën..................................................................................................5
2.2. De observatie methode: sociaal gedrag beschrijven........................5
2.3. De correlatie methode: voorspellen van sociaal gedrag...................6
2.4. De experimentele methode: oorzakelijke vragen beantwoorden......7
2.5. Nieuwe ontwikkelingen.....................................................................9
2.6. Ethische kwesties in de sociale psychologie.....................................9
3. Sociale cognitive: hoe we denken over de sociale wereld.....................10
3.1. De sociale denker............................................................................10
3.2. Automatisch sociaal denken met schema’s....................................10
3.2.1. Welke schema’s gebruiken we?................................................10
3.3. Types van automatisch denken.......................................................11
3.3.1. Onbewuste metaforen...............................................................11
3.3.2. Mentale strategieën en snelkoppelingen..................................12
3.4. De invloed van cultuur op onbewust denken..................................13
3.4.1. Analytisch versus holistisch denken..........................................13
3.5. Gecontroleerde sociale cognitive: hoog-inspannend denken..........13
3.5.1. Het verleden mentaal ongedaan maken: contrafeitelijk
redeneren............................................................................................13
3.5.2. Gedachteonderdrukking en ironische processen......................14
3.5.3. Automatisch geloven, gecontroleerd ongeloof..........................14
3.5.4. Het verbeteren van menselijk denken......................................15
,4. Sociale persceptie: hoe we andere mensen leren begrijpen.................15
4.1. Non-verbale communicatie.............................................................15
4.1.1. Gelaatsuitdrukkingen................................................................16
4.1.2. Cultuur en non-verbale communicatie......................................16
4.2. Eerste indrukken.............................................................................16
4.3. Causale attributie: het beantwoorden van de ‘waarom’-vraag.......17
4.3.1. De aard van het attributieproces..............................................17
4.3.2. Het covariatiemodel: interne versus externe attributies...........17
4.3.3. De fundamentele attributiefout: mensen als
persoonlijkheidspsychologen..............................................................18
4.3.4. Zelfdienende attributies............................................................19
4.3.5. Cultuur en attributievertekeningen...........................................19
4.3.6. Hoe accuraat zijn onze indrukken?...........................................20
5. Zelfkennis: hoe we onszelf leren begrijpen...........................................20
5.1. De aard van het zelf........................................................................20
5.1.1. Culturele verschillen in de definitie van het zelf.......................21
5.2. Onszelf kennen................................................................................21
5.2.1. Introspectie: zelfbewustzijn.......................................................21
5.2.2. Introspectie: meer vertellen dan we weten...............................22
5.2.3. Introspectie: over redenen........................................................23
5.2.4. Observatie van ons eigen gedrag.............................................23
5.2.5. Impliciete theorieën over het zelf en motivatie........................24
5.2.6. Observatie van onze emoties....................................................24
5.2.7. Door de ogen van anderen........................................................26
5.3. Zelf-controle....................................................................................26
5.3.1. Zelf-regulatie.............................................................................26
5.4. Impressiemanagement: de wereld als toneel.................................26
5.4.1. Vleien en zelfhandicapping.......................................................26
5.4.2. Cultuur en impressiemanagement............................................27
5.5. Zelfvertrouwen: hoe we over onszelf denken.................................27
5.5.1. Terror management en zelfeffectiviteit.....................................27
5.5.2. Narcisme...................................................................................27
6. De nood om onze acties te rechtvaardigen...........................................27
, 6.1. Het behouden van een stabiel, positief zelfbeeld...........................27
6.1.1. De theorie van cognitieve dissonantie......................................27
6.1.2. Rationeel gedrag versus rationaliserend gedrag......................29
6.1.3. Beslissingen, beslissingen, beslissingen...................................29
6.1.4. Dissonantie en cultuur..............................................................30
6.2. Zelfrechtvaardiging.........................................................................30
6.2.1. Inspanning rechtvaardigen.......................................................30
6.2.2. Tegengestelde-attitude-advocacy.............................................30
6.2.3. Straf..........................................................................................32
6.2.4. Hypocrisie.................................................................................32
6.3. Waarom zou iemand een slecht zelfbeeld willen behouden?..........33
6.3.1. Ons zelfconcept bevestigen of versterken?..............................33
1. Introductie
1.1. Wat is sociale psychologie
Verschillende mensen verwachten dat anderen zullen helpen, meer
mensen betekend een kleinere kans dat men geholpen zal worden.
Wanneer zorgt een doop (studentendoop) voor goede vriendschappen, en
wanneer juist niet?
Sociale invloed = het effect dat woorden, daden, of de aanwezigheid van
anderen hebben op onze gedachten, gevoelens en attitudes.
Vb. Groepsdruk
Sociale psychologie = de wetenschappelijke studie van de manier waarop
de gedachten, gevoelens en daden van mensen worden beïnvloedt door
de werkelijke of ingebeelde aanwezigheid van anderen.
Anderen kunnen ons direct beïnvloeden door overtuiging of indirect door
de aanwezigheid en overdracht van maatschappelijke normen.
Gelijken trekken aan. De meeste mensen vinden bijvoorbeeld een lief aan
de universiteit, soms studeren ze hetzelfde. Dit wijst op gelijkaardige
ambities, attitudes, etc
, Sociale psychologie is verschillend van andere sociale wetenschappen
omdat het de nadruk legt op de perceptie van anderen of persoonlijke
interpretaties.
Het menselijk ‘sociale’ brein is een van de grootste.
Mensen zijn zich niet altijd bewust van de bron van eigen gedachten of
gedragingen.
Decart: informatie komt neutraal binnen, daarna beslissen we of de
informatie juist of fout is.
Spinoza: we nemen informatie tot ons zoals ze gepresenteerd wordt.
Daarna kunnen we ons van gedachten veranderen.
Test waarbij mensen moeten aangeven of een woord lijkt op het engelse.
Bij een groep werd er onderbroken met de boodschap dat een bepaalde
stip een programmeerfout was. Bij de groep die onderbroken werd
(waarbij het redeneerproces onderbroken werd) gaven meer mensen aan
dat het waar was.
Bewijs voor redenering Spinoza.
2. Methodologie: hoe sociale psychologen
onderzoek doen
Zorgt blootstelling aan pornografie/agressie op televisie voor een vergrote
kans op (seksueel) geweld?
Onderzoek met kinderen die gewelddadige televisie kijken op 8 jaar oud
en op 18 jaar oud. Kinderen die al gewelddadige televisie keken op 8 jaar
oud vertoonden gewelddadig gedrag op 18 jaar oud.
Bystander effect = de hoeveelheid ‘bystanders’ is van belang
Sociale psychologie is de empirische studie gebaseerd op het verzamelen
van data en feiten.
Hindsight bias = de neiging van mensen om te overdrijving in de mate
waarin ze een uitkomst hadden kunnen voorspellen, nadat de gebeurtenis
heeft plaatsgevonden.
Dit is de Nederlandstalige samenvatting voor het vak ‘Sociale
Psychologie 1: Sociale Cognitie’. Deze samenvatting gaat van
hoorcollege 1 – 6, aangezien ik als werkstudent enkel de 3sp versie van
dit vak opneem.
Deze samenvatting is een combinatie van de slides en nota’s tijdens de
hoorcolleges. De belangrijke woorden en concepten zijn onderstreept .
Veel succes!
Inhoud
1. Introductie...............................................................................................3
1.1. Wat is sociale psychologie................................................................3
2. Methodologie: hoe sociale psychologen onderzoek doen........................4
2.1. Een empirische wetenschap beginnende met hypotheses en
theorieën..................................................................................................5
2.2. De observatie methode: sociaal gedrag beschrijven........................5
2.3. De correlatie methode: voorspellen van sociaal gedrag...................6
2.4. De experimentele methode: oorzakelijke vragen beantwoorden......7
2.5. Nieuwe ontwikkelingen.....................................................................9
2.6. Ethische kwesties in de sociale psychologie.....................................9
3. Sociale cognitive: hoe we denken over de sociale wereld.....................10
3.1. De sociale denker............................................................................10
3.2. Automatisch sociaal denken met schema’s....................................10
3.2.1. Welke schema’s gebruiken we?................................................10
3.3. Types van automatisch denken.......................................................11
3.3.1. Onbewuste metaforen...............................................................11
3.3.2. Mentale strategieën en snelkoppelingen..................................12
3.4. De invloed van cultuur op onbewust denken..................................13
3.4.1. Analytisch versus holistisch denken..........................................13
3.5. Gecontroleerde sociale cognitive: hoog-inspannend denken..........13
3.5.1. Het verleden mentaal ongedaan maken: contrafeitelijk
redeneren............................................................................................13
3.5.2. Gedachteonderdrukking en ironische processen......................14
3.5.3. Automatisch geloven, gecontroleerd ongeloof..........................14
3.5.4. Het verbeteren van menselijk denken......................................15
,4. Sociale persceptie: hoe we andere mensen leren begrijpen.................15
4.1. Non-verbale communicatie.............................................................15
4.1.1. Gelaatsuitdrukkingen................................................................16
4.1.2. Cultuur en non-verbale communicatie......................................16
4.2. Eerste indrukken.............................................................................16
4.3. Causale attributie: het beantwoorden van de ‘waarom’-vraag.......17
4.3.1. De aard van het attributieproces..............................................17
4.3.2. Het covariatiemodel: interne versus externe attributies...........17
4.3.3. De fundamentele attributiefout: mensen als
persoonlijkheidspsychologen..............................................................18
4.3.4. Zelfdienende attributies............................................................19
4.3.5. Cultuur en attributievertekeningen...........................................19
4.3.6. Hoe accuraat zijn onze indrukken?...........................................20
5. Zelfkennis: hoe we onszelf leren begrijpen...........................................20
5.1. De aard van het zelf........................................................................20
5.1.1. Culturele verschillen in de definitie van het zelf.......................21
5.2. Onszelf kennen................................................................................21
5.2.1. Introspectie: zelfbewustzijn.......................................................21
5.2.2. Introspectie: meer vertellen dan we weten...............................22
5.2.3. Introspectie: over redenen........................................................23
5.2.4. Observatie van ons eigen gedrag.............................................23
5.2.5. Impliciete theorieën over het zelf en motivatie........................24
5.2.6. Observatie van onze emoties....................................................24
5.2.7. Door de ogen van anderen........................................................26
5.3. Zelf-controle....................................................................................26
5.3.1. Zelf-regulatie.............................................................................26
5.4. Impressiemanagement: de wereld als toneel.................................26
5.4.1. Vleien en zelfhandicapping.......................................................26
5.4.2. Cultuur en impressiemanagement............................................27
5.5. Zelfvertrouwen: hoe we over onszelf denken.................................27
5.5.1. Terror management en zelfeffectiviteit.....................................27
5.5.2. Narcisme...................................................................................27
6. De nood om onze acties te rechtvaardigen...........................................27
, 6.1. Het behouden van een stabiel, positief zelfbeeld...........................27
6.1.1. De theorie van cognitieve dissonantie......................................27
6.1.2. Rationeel gedrag versus rationaliserend gedrag......................29
6.1.3. Beslissingen, beslissingen, beslissingen...................................29
6.1.4. Dissonantie en cultuur..............................................................30
6.2. Zelfrechtvaardiging.........................................................................30
6.2.1. Inspanning rechtvaardigen.......................................................30
6.2.2. Tegengestelde-attitude-advocacy.............................................30
6.2.3. Straf..........................................................................................32
6.2.4. Hypocrisie.................................................................................32
6.3. Waarom zou iemand een slecht zelfbeeld willen behouden?..........33
6.3.1. Ons zelfconcept bevestigen of versterken?..............................33
1. Introductie
1.1. Wat is sociale psychologie
Verschillende mensen verwachten dat anderen zullen helpen, meer
mensen betekend een kleinere kans dat men geholpen zal worden.
Wanneer zorgt een doop (studentendoop) voor goede vriendschappen, en
wanneer juist niet?
Sociale invloed = het effect dat woorden, daden, of de aanwezigheid van
anderen hebben op onze gedachten, gevoelens en attitudes.
Vb. Groepsdruk
Sociale psychologie = de wetenschappelijke studie van de manier waarop
de gedachten, gevoelens en daden van mensen worden beïnvloedt door
de werkelijke of ingebeelde aanwezigheid van anderen.
Anderen kunnen ons direct beïnvloeden door overtuiging of indirect door
de aanwezigheid en overdracht van maatschappelijke normen.
Gelijken trekken aan. De meeste mensen vinden bijvoorbeeld een lief aan
de universiteit, soms studeren ze hetzelfde. Dit wijst op gelijkaardige
ambities, attitudes, etc
, Sociale psychologie is verschillend van andere sociale wetenschappen
omdat het de nadruk legt op de perceptie van anderen of persoonlijke
interpretaties.
Het menselijk ‘sociale’ brein is een van de grootste.
Mensen zijn zich niet altijd bewust van de bron van eigen gedachten of
gedragingen.
Decart: informatie komt neutraal binnen, daarna beslissen we of de
informatie juist of fout is.
Spinoza: we nemen informatie tot ons zoals ze gepresenteerd wordt.
Daarna kunnen we ons van gedachten veranderen.
Test waarbij mensen moeten aangeven of een woord lijkt op het engelse.
Bij een groep werd er onderbroken met de boodschap dat een bepaalde
stip een programmeerfout was. Bij de groep die onderbroken werd
(waarbij het redeneerproces onderbroken werd) gaven meer mensen aan
dat het waar was.
Bewijs voor redenering Spinoza.
2. Methodologie: hoe sociale psychologen
onderzoek doen
Zorgt blootstelling aan pornografie/agressie op televisie voor een vergrote
kans op (seksueel) geweld?
Onderzoek met kinderen die gewelddadige televisie kijken op 8 jaar oud
en op 18 jaar oud. Kinderen die al gewelddadige televisie keken op 8 jaar
oud vertoonden gewelddadig gedrag op 18 jaar oud.
Bystander effect = de hoeveelheid ‘bystanders’ is van belang
Sociale psychologie is de empirische studie gebaseerd op het verzamelen
van data en feiten.
Hindsight bias = de neiging van mensen om te overdrijving in de mate
waarin ze een uitkomst hadden kunnen voorspellen, nadat de gebeurtenis
heeft plaatsgevonden.
