Inhoudsopgave
LES 1 H1: INLEDING – 26/09/2025 ..................................................................................................................... 4
1.1 Het sociologisch perspectief ..................................................................................................................... 4
1.2 het belang van een mondiale visie .............................................................................................................. 4
1.3 Het sociologisch persepctief in parktijk ....................................................................................................... 5
1.4 Ontstaan van de sociologie ....................................................................................................................... 5
1.5 Sociologie en de moderne samenleving ...................................................................................................... 5
LES 2 H2: SOCIOLOGISCHE THEORIEEN EN METHODEN – (29/09/2025) ............................................................... 6
2.1 Sociologische theorie ............................................................................................................................... 6
2.2 Sociologen gaan op 3 manieren te werk ...................................................................................................... 9
2.5 Internet en de opkomst van sociale media................................................................................................. 10
LES 3+4 H3: CULTUUR– 6/10/2025 & 10/10/2025 (3.3 minder belangrijk) ............................................................ 11
3.1 Wat is cultuur? ....................................................................................................................................... 11
3.2 Cultuurelementen .................................................................................................................................. 11
1. Overtuigingen ............................................................................................................................................. 12
2. Waarden..................................................................................................................................................... 12
3. Normen ...................................................................................................................................................... 12
3.4 Culturele diversiteit ................................................................................................................................ 13
1. Subculturen ............................................................................................................................................... 13
2. Multiculturalisme (niet les) ......................................................................................................................... 13
3. Tegenculturen ............................................................................................................................................ 13
Anomie en de spanning tussen normen en waarden............................................................................................ 13
3.5 Theoretische cultuuranalyses – zie p106 ................................................................................................... 14
3.6 Cultuur en menselijke vrijheid .................................................................................................................. 14
Symbool.............................................................................................................................................................. 15
Classificieren ...................................................................................................................................................... 15
Cultuur ............................................................................................................................................................... 16
Codes ................................................................................................................................................................. 16
Strijd ................................................................................................................................................................... 16
Recapitulerend: .................................................................................................................................................. 16
Les 5 13/10/2025 H7 Verzorggingsstaat, politiek en economie(– Macht en ongelijkheid ...................................... 17
7.3 Verzorgingsstaat ..................................................................................................................................... 17
7.6 Theoretische analyse van macht in de samenleving.................................................................................... 18
1. Pluralistisch model (structureel-functionalisten) ........................................................................................ 18
2. Het machtselitemodel v CW Mills (conflictsociologen) ............................................................................... 18
3. Een radicaal moden van Lukes en Garmasci (conflictsociologen) !! anders dan cursus !! ........................... 18
H8: Sociale stratificatie (ook les 5 13/10) ........................................................................................................ 19
Ongelijkheid 2 dimensies .................................................................................................................................... 19
8.1 Wat is sociale stratificatie? ...................................................................................................................... 19
8.2 2 types sociale stratificaties..................................................................................................................... 19
8.3-8.4 Functies van sociale stratificatie ........................................................................................................ 20
Waarom blijft ongelijkheid bestaan?.................................................................................................................... 20
8.5 Stratificatie en interatie ........................................................................................................................... 20
H9: Mondiale stratificatie: arm en rijk ............................................................................................................. 21
1
, 9.1 Mondiale stratificatie: een overzicht ......................................................................................................... 21
9.2 Mondiale rijkdom en armoede.................................................................................................................. 21
9.3 Een theoretischestratifcatie ..................................................................................................................... 22
9.4 Vooruitzichten ....................................................................................................................................... 23
LES 6: milieu .................................................................................................................................................. 23
algemeen ................................................................................................................................................... 23
Milieusociologie .......................................................................................................................................... 25
LES 7 H4 : Socialisatie .................................................................................................................................... 29
4.1 Sociale ervaringen: sleutel tot onze plek in de samenleving ......................................................................... 29
4.2 Inzicht in het socialisatieproces ............................................................................................................... 29
4.3 Omgvingsvariabelen die het socialisatieproces richting geven ..................................................................... 31
4.4 Socialisatie en levensloop ....................................................................................................................... 32
4.5 Resocialiatie .......................................................................................................................................... 33
LES 8 H5: Sociale insteractie in het dagelijks leven .......................................................................................... 34
5.1 Sociale structuur in het dagelijkse leven .................................................................................................... 34
5.2 Sociale positie of status - Dahrendorf ...................................................................................................... 34
1.3 Rol - Dahrendorf .............................................................................................................................. 35
5.4 De sociale constructie van de werkelijkheid .............................................................................................. 36
5.5 Dramaturgische analyse - Erving Goffman ................................................................................................ 36
5.6 Interactie in het dagels leven ................................................................................................................... 37
LES 9 Gender en seksualiteit (27/10)................................................................................................................ 37
2.3 gender en sociologisch onderzoek ........................................................................................................... 38
2.4 Theoretische analyses van gender ............................................................................................................ 38
10.3 Arbeid en gender .................................................................................................................................. 39
14.1 Seksualiteit begrijpen ............................................................................................................................ 40
LES 10 H14-15: seksualiteit &gezin (31/10) ....................................................................................................... 42
15.1 basisbegrippen .................................................................................................................................... 42
15.2 Familie en gezin: mondiale verschillen .................................................................................................... 42
15.3 Theoretische analyses van het gezin ....................................................................................................... 43
Symbolisch interactionisme ................................................................................................................................ 43
Rationelekeuzetheorie ........................................................................................................................................ 44
Les 11 3/11. Migratie, natie, ras en racisme ...................................................................................................... 45
6.1 Sociale groepen ..................................................................................................................................... 45
Les 12 7/11..................................................................................................................................................... 53
12.1 Migratieprocessen en diversiteit ............................................................................................................. 53
12.2 De sociale betekenis van etniciteit en ras ................................................................................................ 53
12.3 Reacties: vooroordelen en stereotypen ................................................................................................... 54
12.4 Discriminatie ....................................................................................................................................... 55
12.5 Integratiepatronen in de samenleving...................................................................................................... 55
2
, H18: (post)moderne samenleving .................................................................................................................. 56
18.1 Wat is sociale verandering? ................................................................................................................... 56
18.2 Sociale veranderingen: de oorzaken........................................................................................................ 57
18.3 Milieu en samenleving ........................................................................................................................... 60
18.4 structureel functionalisme x moderniteit = massamaatschappij ................................................................ 63
18.5 moderniteit x conflictsociologie: klassenmaatschappij ............................................................................. 64
18.6 moderniteit en het individu .................................................................................................................... 64
18.7 Moderniteit: mondiale verschillen........................................................................................................... 64
18.8 Postmoderniteit ................................................................................................................................... 64
Herhalingsles ................................................................................................................................................ 65
Responsiecollege .......................................................................................................................................... 67
Proefexamen ................................................................................................................................................. 68
VRAGEN ..................................................................................................................................................... 68
ANTWOORDEN ........................................................................................................................................... 69
Studielab ....................................................................................................................................................... 71
VRAGEN ..................................................................................................................................................... 71
ANTWOORDEN ........................................................................................................................................... 72
3
,LES 1 H1: INLEDING – 26/09/2025
1.1 Het sociologisch perspectief
Sociologie (<August Comte): systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
1. Theologische fase: samenleving als weerspeigeling van god’s visie
2. Metafysische fase: samenleving als natuurlijk verschijnsel
3. Wetenschappelijke fase: samenleving door ‘wetenschappelijke wetten’
Sociologisch perspectief: het specifieke gezichtspunt van sociologie waarmee in het leven en
gedrag van individuen algemene maatschappelijke patronen zichtbaar worden
Voorbeeld sociologische bril:
1) volwassen mannen eten op restaurant 2 boterhammen met melk, reiziger denkt huh?
Algemene over nederland: vroeger hongersnood, veel rurale subsidies en heeft gevolgen op
hun cultuur.
2) Typisch Belgische lunch
De 2 technieken van Berger:
Generalisatie= het algemene in het bijzondere zien je ziet dakloze in brussel en vraagt om geld, ziet
leed in zijn ogen → generaliseren: hoezo elke keer over die straat een bedelaar? → elke keer in
Brussel vragen ze me om geld
Defamilarisatie= het vreemde in het bekende zien huwelijk, vader loopt vrouw naar het altaar,
maar als we vervreemden: waarom vrouw met man? Waarom brengt vader de vrouw? Waarom zijn
er zo veel mensen, los van de liefde tussen die mensne etc → hoe gendernormen werken,
partimonarchie
Knopen van hemden: mannen worden verwacht zelf hemd te knopen → knopen rechts , voor vrouw
links, want w word verwacht dat haar meid haar kleed
Karakter denkt dat ze kleding zelf kiezen, maar eig kiest de fashionindustrie voor haar, en dat sijpelt
helemaal door, ze denkt gwone blauwe sweater, maar is door hele industrie geweest
1.2 het belang van een mondiale visie
Sociological imagination: onszelf zien als knooppunt van de sociale bevinding; De gave onszelf
(en anderen) te zien als knooppunt van sociale bindingen en maatschappelijke structuren die ons
denken, handelen en dus leven vormgeeft – C. Wright Mills
Issues is niet hetzelfde als probleem!
Probleem ‘problem’= knoop dicht doen met linker hand is moeilijk in rechts hand, of werkloos zijn
→ voelt als individueel falen MAAR stel het is door maatschappelijk issue of vraagstuk: door AI
iedereen van jou job, werk kwijt (niet jij als oorzaak, maar de maatschappij)
Mondiaal perspectief: het bestuderen van de wereld in zijn geheel en de plaats die de samenleving
daarin inneemt
Onze positie in de samenleving bepaald sterk de ervaringen die we opdoen in ons leven
Samenleven → samenverweven allemaal → interdependentie (ied afh van elkaar)
Maatschappij = al die verbanden, al die afhankelijkheden van elkaar
4 basis vragen van de sociologie:
Naast Berger's twee technieken (generalisatie en defamiliarisatie) zetten we de sociologische bril op en
trainen we onze sociologische verbeelding met de volgende vier vragen:
• Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd?
• Hoe wordt het individuele beinvloed door het maatschappelijke?
4
, • Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
• Hoe onderzoeken we dat allemaal op een wetenschappelijke manier?
1.3 Het sociologisch persepctief in parktijk
• In overheidsbeleid
o Basis van een wet
• Persoolijke groei: 4 positieve effecten
o Mensen gaan kritischer denken
o Mensen krijgen inzicht in hun hindernissen
o Mensen nemen actiever deel in de samenleving
o Mensen leren ons leven in een diverse samenleving
1.4 Ontstaan van de sociologie
1.4.1 Ontstaan van de sociologie
• De industrialisering
o Nieuwe energie bronnen en machines
o Groot en anonomiem legen van arbeidskrachten
o Scheiding tussen werk en privé
• De groei van steden
o Mensen trekken naar de stad voor werk
• Politieke verandering
o Olv van Thomas Hobbes, Adam smith en John locke
o Franse revolutie
o Kijken meer naar hun eigenbelang (minder naar god)
1.4.2 Wetenschap en sociologie
• Vroegste sociologie: zochten naar de ideale samenleving
• Drie ontwikkelingsfasen
o Theologische fase
o Metafysische fase
o Wetenschappelijke fasen
• Positivisme= inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
o Comte: wetenschap is de functionering van de samenleving gerugeleerd door
bepaalde wetten
1.5 Sociologie en de moderne samenleving
II. europese moderniteit van de sociologie (volgt cursus niet, lessenhoofdstuk)
C. Wright Mills: niet enkel kijken naar maatschappij, ook de geschiedenis
Centraal iedereen aan modernisering
1. Het verdwijnen van kleine traditionele gemeenschappen → stad
a. Maakten zelf eten en zelfvoorzienend
b. Volk was vrij onmondig
c. Modernisering → maatschappij: mensen minder solidair, individualisme en meer vrijheid
op vlak van, geen deel van je graan aan heer afgeven etc (wel andere onderdrukking)
2. Uitbreiding van persoonlijke keuzemogelijkheden & individualisering
a. Opleiding, handen of hoofd
b. Grote stap in individualisering (door verlies geloof in god, het lot etc.)
3. Differentiatie en grote sociale diversiteit
a. Urbanisatie: verstedelijking van de bevolking + diversiteit daarbinnen
b. Hoge mate van takenverdeling –> iedereen doet steeds zijn ene taak (submaatschappij)
5
, c. Durkheim: amper echte solidariteit nu, solidariteit door interdependatie: normaal gedrag
want je hebt elkaar nodig, moeten iets hebben van elkaar, daaruit organische solidatiteit,
wederzijdse economische afh, ieder zijn deel
d. Pre-modern Kleine gemeenschapje, meer echte solidariteit, mechanische solidariteit:
vanuit collectief bewustzijn (mechanisch want je moet niet over denken) (veranderde
later naar organische solidariteit)
4. Rationalisering (boek ‘doelrationaliteit: te nauw)
a. Vroeger was tijd minder belangrijk: klok doet maatschappij werken
b. Besef tijd → mens heeft niet eeuwig de tijd: oriënteren van toekomst
c. Max Weber: doelrationaliteit: planmatige omgang met middelen tot het bereikeen van
een doel maar ook onttoverd: vast in een ijzere kooi: rationaliteit voelt beperkend (enkel
ratio, efficiëntie en winst) (film metropolis)
Modernisering: onophoudelijk mondiaal veranderingsproces, (geen universeel ontwikkelingsproces) na
industrialisering (word niet noodz. beter), is vanuit het westen en haar kolonisatie
Verschil tssn mondiaal en universeel !
Moderniteit: sociale patronen die het resultaat zijn van de industrialisering
III. praktisch
Colleges zijn niet gelijk qaan boek, beide kennen, op basis van de slides –> leidend voor ex vragen
Indien anders: colleges/notities > cursus
LES 2 H2: SOCIOLOGISCHE THEORIEEN EN METHODEN – (29/09/2025)
Sterkte van de sociologische brillen: vb: vak sociologie
• Actorcentrisch (agency) of → kijkt naar de persone zou kijken naar de studenten, met ons praten
(gaan we die structuur volgen) (agency)
• sociocentrisch → kijkt naar de structuren; zou kijken naar structief van het vak, samenstelling etc
→ goede representatie van het vak (structure)
2.1 Sociologische theorie
Verschillende theoretische benaderlingen (van L → R te plaatsen op de as)
1. STRUCTUREEL-FUNCTIONALISME
Grondleggers: Émile Durkheim, Herbert Spencer (beïnvloed door Auguste Comte)
Sleutelwoorden:
• sociale structuur, sociale feiten,
• manifeste functies en latente functies, sociale disfunctie, sociocentrisme
De wortels van functionalisme: Durkheim en sociale feiten → sociologie = studie van sociale feiten
Sociale feiten zijn : Sinterklaas voor een kind: fout gedrag → geen cadeau
(1) bovenindividueel
(2) voorgegeven
6
, (3) dwingend → sancties als je je er niet aan houd
(4) structureren ons samenleven (meestal geen echte fysieke correspondent: geld, waarde is
niet de briefjes zelf)
1A. Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd?
• Structureel socialisme: ieder zijn taak in de samenleving → alles draait (menselijk lichaam)
1B. Hoe wordt het individuele beïnvloed door het maatschappelijke?
Sociocentrisch:
• Individuele wordt verklaard vanuit het sociale/maatschappelijke
• Structuur leidend boven handelingsvermogen individu (agency)
• Structuren hebben manifeste functies en latente functies (Merton) en ook disfuncties
o Manifeste functie: duidelijk meetbaar: leeftijd, geslacht etc
o Latente functie: onderliggende, verborgen functie die indirect gepeild moeten worden
o Disfuncties: handelingen die het functioneren van de samenleving verstoren
1C. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Functionalisme is vooral geinteresseerd in sociale orde en cohesie → efficientie
Ongelijkheid = functie die het systeem stabiel houdt… → motiveert mensen om te werken
(functionalistische visie)
1D. Hoe bestuderen we dit allemaal?
Positivistische benadering: systematisch empirisch onderzoek, vaak met behulp van statistiek, op
zoek naar oorzaak-gevolg relaties (mannen vaker ZM: effect isolatie door samenleving ook al meest
individuele daad)
2. CONFLICTSOCIOLOGIE
Grondleggers: Karl Marx (Friedrich Engels); Jane Addams(gendersoc.); WEB Du Bois (verrijkt met
inzichten van Max Weber) → CW Mills (rassentheorie), Randall Collins, Pierre Bourdieu,…
Sleutelwoorden: macht, ongelijkheid, conflict, hegemonie, klasse, ras, gender, materialisme
De wortels van de conflictsociologie → Karl Marx (1818-1883)
• Historisch materialisme: onderbouw (infrastructuur) en bovenbouw (superstructuur)
• Strijd tussen arbeid en kapitaal motor van de moderne samenleving
Vormen van conflictsociologie:
• Seksenconflictbenadering: ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, nauw aan feminisme,
dat naar de sociale gelijkheid tussen alle genders streeft: maakt bewust hoe dat mannen in
de samenleving in machtigere posities geplaatst worden: thuis, arbeidsmarkt, massamedia
• Rassenconflictbenadering: richt zich op de ongelijkheid en conflicten tussen mensen met
een verschillende raciale en etnische achtergrond → maakt bewust vd bevoorrechte positie
vd ‘witte mensen’: levensstandaard, gem. hoger inkomen, betere gezondheid, …
Kritische opmerkingen
• Nauwelijks aandacht voor gemeenschappelijke waarden en wederzijdse afhankelijkheid
• Soms misbruikt voor politieke doelen
2A. Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd (en waarom is die zo stabiel)?
Samenleving draait om conflict tussen de machtigen en machtelozen
Na Marx:Niet alleen materialisme/onderbouw belangrijk, → ook cultuur/bovenbouw
Meer aandacht aan andere ongelijkheden dan arbeid/kapitaal zoals gender en ras
7
,2B. Hoe wordt het individuele beinvloed door het maatschappelijke?
Leven van individu bepaald door positie in de samenleving: klasse, ras, gender
Sociocentristisch (klassieke conflictsociologie), later ook meer actorcentrisch
2C. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Sociale ongelijkheid wordt door uitoefening van macht en dominantie verklaard (college 3)
Maatschappelijke structuren verbergen of legitimeren deze machtsuitoefening en houden zo
ongelijkheid in stand: Trump en alles is de schuld van migranten (culturele verhalen)
2D. Hoe bestuderen we dit op een wetenschappelijke manier?
Kritische sociologie: samenleving begrijpen om te veranderen
3. SYMBOLISCH INTERACTIONISME
Grondleggers: Max Weber George Herbert Mead → Herbert Blumer, Erving Goffman
Sleutelwoorden: betekenisgeving, interactie, symbolen, situaties handelen, Thomas theorema
(week 5), actorcentrisme (rechtse kant schaal)
De wortels van het symbolisch interactionisme → Max Weber: (niet marx!)
Begrijpen (Verstehen): niet alleen wat doen mensen, maar waarom doen mensen dingen? Welke
betekenis geven zij aan hun handelingen?
Ook al meeste op mensen gericht, negeert structuren (statistiek, wetenchap etc.) niet
Focus op sociaal gedeelde individuele betekenisgeladen handelingen
4 ideaaltypische handelingsmotieven
• Doelrationeel handelen: meest efficient om bepaald doel te halen
o Grote boom omhakken want je kan 50 kleine zetten → park hernieuwen
• Waarderationeel handelen
o Boom houden = duur, zo veel liefde van die boom → houden
• Affectief handelen: op basis van emoties
o Je word geëmotioneerd door de boom
• Traditioneel handelen
o Je voorouders kapten nooit bomen → je behoud de boom
3A. Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd?
Mensen zijn actieve, zelfbewuste betekenisgevers/interpretatoren
Mensen richten zich op intenties van anderen in een ‘constant proces van het aan elkaar
aanpassen en op elkaar afstemmen’
Deze constante symbolische interacties maken en ordenen de samenleving
3B. Hoe wordt het individuele beinvloed door het maatschappelijke (en vice versa)?
Via open symbolische interacties met 3 stappen:
1. Globale situatiedefinitie (waar ben ik in beland?)
a. Niet altijd sluitend: situationeel, contextueel, en er ontstaan constant nieuwe
‘minisituaties’ waaraan je je aanpast je laptop valt uit, en kan dus niet noteren
2. Mensen geven en lezen ‘indicaties’ (gedrag = symbool) van elkaar je kijkt naar je buur en je
laptop
3. Wederzijdse afstemming tussen individuen buur merk platte laptop
Samenleving wordt zo constant opnieuw gemaakt maar kan dus ook veranderen
Kritisch op Durkheim: Te star, sociale feiten liggen nooit helemaal vast
8
,3C. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Sociale ongelijkheid wordt constant herbevestigd en gemaakt (vandaar ook veranderbaar) in
symbolische interacties; hier ligt ook mogelijkheid tot verzet
3D. Hoe bestuderen we dit op een wetenschappelijke manier?
Interpretatieve sociologie: begrijpen (Verstehen) naast verklaren
Actorcentristisch en aandacht voor micro-niveau (methodologisch individualistisch)
Sociologische
bril → meerdere
lagen: ook as
materialisme en
idealisme
2.2 Sociologen gaan op 3 manieren te werk
2.2.1 Positivistische sociologie
Positivistische methode= Een logisch systeem dat zijn kennis baseert op directe, systematische
observaties
Positivistische sociologie= het op systematische observaties van het sociale gedrag gebaseerde
onderzoek van de samenleving
Empirische gegevens= informatie die met de zintuigen kunnen worden geverifiëerd
Begrippen of concepten= Basiselementen van de positivistische benadering. Een begrip is de
mentale constructie die een deel van de wereld in vereenvoudigde vorm weergeeft.
Variabele= een concept waarvan de waarde van geval tot geval veranderd
Meten= Een procedure waarmee de waarde van een variabele in een specifiek geval bepaald wordt
Operationaliseren= Bij een variabele naukeurig onder woorden brengen wat wordt gemeten en hie
dat wordt gemeten
• Typisch probleem: grote aantallen → beschrijvende statistiek: steekproef
Betrouwbaarheid= een berouwbare meting is een meting die consistentie te zien geeft
Validiteit= Precies meten wat we willen meten
Correlatie= Een relatie waarin 2(+) variabelen samen veranderen
Oorzaak en gevolg (of: causale relatie)= een relatie waarin een verandering in een variabele ene
verandering in een andere variabele veroorzaakt
Ideaal van de wetenschap= objectiviteit of persoonlijke neutraliteit of waardevrij
2.2.2 Interpretatieve sociologie < Max Weber
Interpretatieve sociologie= methode die zich in haar onderzoek van de samenleving richt op de
betekenissen die mensen aan hun sociale werkelijkheid toekennen (gedrag mensen = betekenisvol)
Zie infra: Weberiaanse benadering
Waarnemersperpsectief= in onderzoek afstand bewaren en nauwkeurige metingen verrichten
Deelnemersperspectief= Onderzoek waarbij onderzoekers contact hebben met mensen en kunnen
inventariseren hoe die mensen hun bestaan inhoud en betekenis geven
2.2.3 Kritische sociologie
Kritische sociologie = onderzoeksbenadering die zich in haar onderzoek van de samenelving laat
leiden door de noodzaak tot sociale verandering
9
, • Verandering is nodig om de staat democratischer en sociaal rechtvaardiger te maken
• Behoud dus ook haar waarde bij het interprteren: sociologen als activisten
• Sociologie als politiek
2.2.4 Benaderingen van onderzoek en theorie
Positivisme –-> structureel functionalisme
Interpretatieve oriëntatie & rationele keuze theorie → symbolisch interactionisme
Kritische sociologie → conflictsociologie
2.3 en 2.4 infra Gender en seksualiteits
2.5 Internet en de opkomst van sociale media
• Internet ontstaan van nood aan interlandelijke communicatie bij oorlog → WWW in 1991
• Eerste sociale media website: six degrees: openbaar profiel, van overal naar elkaar sturen
• 95% vd wereldbevolking leeft in een gebied met toegang tot het internet
o Verband mate internetgebruik en mate v economische ontwikkeling
o Mannen maken mondiaal gezien iets meer gebruik van internet dan vrouwen
o Digitale kloof: verschillen in internettoegang voor verschillende categorieen mensen
wereldwijd of in een land
2.5.2 Structureel functionalisme
1. Socialisatiefunctie
2. Bevorderen van een uniforme cultuur
4. Toenemende sociale integratie
5. Systeem voor sociale controle
6. Bron van amusement en stabiliteit
7. Bron van verandering
→ media kiest om aandacht te leggen op bepaalde zaken (oa Black lives matter, MeToo,…) en
onderbelicht andere (oorlogen)
2.5.3 Symbolisch interactionisme
• Door persoonlijke interacties op sociale media → sociale constructie vd werkelijkheid
o Mensen presenteren hunzelf op een geïdealiseerde manier
• Hoe en welk nieuws gezegd word → framen onze werkelijkheid
2.5.4 Conflictsociologie
• 2011: 5 bedrijven beheersen 90% vd media in de VS sinds 2011
o Mediaconsolidatie: trend waar steeds een groter aandeel vd massamedia eigendom
is van een steeds kleiner aantal personen en bedrijven
• De machtshebberslaten selectief media door, om te construeren hoe de wereld hen ziet →
media houd het huidige klassenstelsel in stand
2.5.5 Feminisme
• De massamedia weerspiegeld de overheersing van mannen en behoud dit patroon
o Eerst geen vrouwen in films → ondersteundende rollen: naamloos, praten enkel over
hun mannen, of onderling niet
• Nu massamedia ook gebruikt om mediaongelijkheid aan te pakken → bewutswording
10
LES 1 H1: INLEDING – 26/09/2025 ..................................................................................................................... 4
1.1 Het sociologisch perspectief ..................................................................................................................... 4
1.2 het belang van een mondiale visie .............................................................................................................. 4
1.3 Het sociologisch persepctief in parktijk ....................................................................................................... 5
1.4 Ontstaan van de sociologie ....................................................................................................................... 5
1.5 Sociologie en de moderne samenleving ...................................................................................................... 5
LES 2 H2: SOCIOLOGISCHE THEORIEEN EN METHODEN – (29/09/2025) ............................................................... 6
2.1 Sociologische theorie ............................................................................................................................... 6
2.2 Sociologen gaan op 3 manieren te werk ...................................................................................................... 9
2.5 Internet en de opkomst van sociale media................................................................................................. 10
LES 3+4 H3: CULTUUR– 6/10/2025 & 10/10/2025 (3.3 minder belangrijk) ............................................................ 11
3.1 Wat is cultuur? ....................................................................................................................................... 11
3.2 Cultuurelementen .................................................................................................................................. 11
1. Overtuigingen ............................................................................................................................................. 12
2. Waarden..................................................................................................................................................... 12
3. Normen ...................................................................................................................................................... 12
3.4 Culturele diversiteit ................................................................................................................................ 13
1. Subculturen ............................................................................................................................................... 13
2. Multiculturalisme (niet les) ......................................................................................................................... 13
3. Tegenculturen ............................................................................................................................................ 13
Anomie en de spanning tussen normen en waarden............................................................................................ 13
3.5 Theoretische cultuuranalyses – zie p106 ................................................................................................... 14
3.6 Cultuur en menselijke vrijheid .................................................................................................................. 14
Symbool.............................................................................................................................................................. 15
Classificieren ...................................................................................................................................................... 15
Cultuur ............................................................................................................................................................... 16
Codes ................................................................................................................................................................. 16
Strijd ................................................................................................................................................................... 16
Recapitulerend: .................................................................................................................................................. 16
Les 5 13/10/2025 H7 Verzorggingsstaat, politiek en economie(– Macht en ongelijkheid ...................................... 17
7.3 Verzorgingsstaat ..................................................................................................................................... 17
7.6 Theoretische analyse van macht in de samenleving.................................................................................... 18
1. Pluralistisch model (structureel-functionalisten) ........................................................................................ 18
2. Het machtselitemodel v CW Mills (conflictsociologen) ............................................................................... 18
3. Een radicaal moden van Lukes en Garmasci (conflictsociologen) !! anders dan cursus !! ........................... 18
H8: Sociale stratificatie (ook les 5 13/10) ........................................................................................................ 19
Ongelijkheid 2 dimensies .................................................................................................................................... 19
8.1 Wat is sociale stratificatie? ...................................................................................................................... 19
8.2 2 types sociale stratificaties..................................................................................................................... 19
8.3-8.4 Functies van sociale stratificatie ........................................................................................................ 20
Waarom blijft ongelijkheid bestaan?.................................................................................................................... 20
8.5 Stratificatie en interatie ........................................................................................................................... 20
H9: Mondiale stratificatie: arm en rijk ............................................................................................................. 21
1
, 9.1 Mondiale stratificatie: een overzicht ......................................................................................................... 21
9.2 Mondiale rijkdom en armoede.................................................................................................................. 21
9.3 Een theoretischestratifcatie ..................................................................................................................... 22
9.4 Vooruitzichten ....................................................................................................................................... 23
LES 6: milieu .................................................................................................................................................. 23
algemeen ................................................................................................................................................... 23
Milieusociologie .......................................................................................................................................... 25
LES 7 H4 : Socialisatie .................................................................................................................................... 29
4.1 Sociale ervaringen: sleutel tot onze plek in de samenleving ......................................................................... 29
4.2 Inzicht in het socialisatieproces ............................................................................................................... 29
4.3 Omgvingsvariabelen die het socialisatieproces richting geven ..................................................................... 31
4.4 Socialisatie en levensloop ....................................................................................................................... 32
4.5 Resocialiatie .......................................................................................................................................... 33
LES 8 H5: Sociale insteractie in het dagelijks leven .......................................................................................... 34
5.1 Sociale structuur in het dagelijkse leven .................................................................................................... 34
5.2 Sociale positie of status - Dahrendorf ...................................................................................................... 34
1.3 Rol - Dahrendorf .............................................................................................................................. 35
5.4 De sociale constructie van de werkelijkheid .............................................................................................. 36
5.5 Dramaturgische analyse - Erving Goffman ................................................................................................ 36
5.6 Interactie in het dagels leven ................................................................................................................... 37
LES 9 Gender en seksualiteit (27/10)................................................................................................................ 37
2.3 gender en sociologisch onderzoek ........................................................................................................... 38
2.4 Theoretische analyses van gender ............................................................................................................ 38
10.3 Arbeid en gender .................................................................................................................................. 39
14.1 Seksualiteit begrijpen ............................................................................................................................ 40
LES 10 H14-15: seksualiteit &gezin (31/10) ....................................................................................................... 42
15.1 basisbegrippen .................................................................................................................................... 42
15.2 Familie en gezin: mondiale verschillen .................................................................................................... 42
15.3 Theoretische analyses van het gezin ....................................................................................................... 43
Symbolisch interactionisme ................................................................................................................................ 43
Rationelekeuzetheorie ........................................................................................................................................ 44
Les 11 3/11. Migratie, natie, ras en racisme ...................................................................................................... 45
6.1 Sociale groepen ..................................................................................................................................... 45
Les 12 7/11..................................................................................................................................................... 53
12.1 Migratieprocessen en diversiteit ............................................................................................................. 53
12.2 De sociale betekenis van etniciteit en ras ................................................................................................ 53
12.3 Reacties: vooroordelen en stereotypen ................................................................................................... 54
12.4 Discriminatie ....................................................................................................................................... 55
12.5 Integratiepatronen in de samenleving...................................................................................................... 55
2
, H18: (post)moderne samenleving .................................................................................................................. 56
18.1 Wat is sociale verandering? ................................................................................................................... 56
18.2 Sociale veranderingen: de oorzaken........................................................................................................ 57
18.3 Milieu en samenleving ........................................................................................................................... 60
18.4 structureel functionalisme x moderniteit = massamaatschappij ................................................................ 63
18.5 moderniteit x conflictsociologie: klassenmaatschappij ............................................................................. 64
18.6 moderniteit en het individu .................................................................................................................... 64
18.7 Moderniteit: mondiale verschillen........................................................................................................... 64
18.8 Postmoderniteit ................................................................................................................................... 64
Herhalingsles ................................................................................................................................................ 65
Responsiecollege .......................................................................................................................................... 67
Proefexamen ................................................................................................................................................. 68
VRAGEN ..................................................................................................................................................... 68
ANTWOORDEN ........................................................................................................................................... 69
Studielab ....................................................................................................................................................... 71
VRAGEN ..................................................................................................................................................... 71
ANTWOORDEN ........................................................................................................................................... 72
3
,LES 1 H1: INLEDING – 26/09/2025
1.1 Het sociologisch perspectief
Sociologie (<August Comte): systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
1. Theologische fase: samenleving als weerspeigeling van god’s visie
2. Metafysische fase: samenleving als natuurlijk verschijnsel
3. Wetenschappelijke fase: samenleving door ‘wetenschappelijke wetten’
Sociologisch perspectief: het specifieke gezichtspunt van sociologie waarmee in het leven en
gedrag van individuen algemene maatschappelijke patronen zichtbaar worden
Voorbeeld sociologische bril:
1) volwassen mannen eten op restaurant 2 boterhammen met melk, reiziger denkt huh?
Algemene over nederland: vroeger hongersnood, veel rurale subsidies en heeft gevolgen op
hun cultuur.
2) Typisch Belgische lunch
De 2 technieken van Berger:
Generalisatie= het algemene in het bijzondere zien je ziet dakloze in brussel en vraagt om geld, ziet
leed in zijn ogen → generaliseren: hoezo elke keer over die straat een bedelaar? → elke keer in
Brussel vragen ze me om geld
Defamilarisatie= het vreemde in het bekende zien huwelijk, vader loopt vrouw naar het altaar,
maar als we vervreemden: waarom vrouw met man? Waarom brengt vader de vrouw? Waarom zijn
er zo veel mensen, los van de liefde tussen die mensne etc → hoe gendernormen werken,
partimonarchie
Knopen van hemden: mannen worden verwacht zelf hemd te knopen → knopen rechts , voor vrouw
links, want w word verwacht dat haar meid haar kleed
Karakter denkt dat ze kleding zelf kiezen, maar eig kiest de fashionindustrie voor haar, en dat sijpelt
helemaal door, ze denkt gwone blauwe sweater, maar is door hele industrie geweest
1.2 het belang van een mondiale visie
Sociological imagination: onszelf zien als knooppunt van de sociale bevinding; De gave onszelf
(en anderen) te zien als knooppunt van sociale bindingen en maatschappelijke structuren die ons
denken, handelen en dus leven vormgeeft – C. Wright Mills
Issues is niet hetzelfde als probleem!
Probleem ‘problem’= knoop dicht doen met linker hand is moeilijk in rechts hand, of werkloos zijn
→ voelt als individueel falen MAAR stel het is door maatschappelijk issue of vraagstuk: door AI
iedereen van jou job, werk kwijt (niet jij als oorzaak, maar de maatschappij)
Mondiaal perspectief: het bestuderen van de wereld in zijn geheel en de plaats die de samenleving
daarin inneemt
Onze positie in de samenleving bepaald sterk de ervaringen die we opdoen in ons leven
Samenleven → samenverweven allemaal → interdependentie (ied afh van elkaar)
Maatschappij = al die verbanden, al die afhankelijkheden van elkaar
4 basis vragen van de sociologie:
Naast Berger's twee technieken (generalisatie en defamiliarisatie) zetten we de sociologische bril op en
trainen we onze sociologische verbeelding met de volgende vier vragen:
• Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd?
• Hoe wordt het individuele beinvloed door het maatschappelijke?
4
, • Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
• Hoe onderzoeken we dat allemaal op een wetenschappelijke manier?
1.3 Het sociologisch persepctief in parktijk
• In overheidsbeleid
o Basis van een wet
• Persoolijke groei: 4 positieve effecten
o Mensen gaan kritischer denken
o Mensen krijgen inzicht in hun hindernissen
o Mensen nemen actiever deel in de samenleving
o Mensen leren ons leven in een diverse samenleving
1.4 Ontstaan van de sociologie
1.4.1 Ontstaan van de sociologie
• De industrialisering
o Nieuwe energie bronnen en machines
o Groot en anonomiem legen van arbeidskrachten
o Scheiding tussen werk en privé
• De groei van steden
o Mensen trekken naar de stad voor werk
• Politieke verandering
o Olv van Thomas Hobbes, Adam smith en John locke
o Franse revolutie
o Kijken meer naar hun eigenbelang (minder naar god)
1.4.2 Wetenschap en sociologie
• Vroegste sociologie: zochten naar de ideale samenleving
• Drie ontwikkelingsfasen
o Theologische fase
o Metafysische fase
o Wetenschappelijke fasen
• Positivisme= inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
o Comte: wetenschap is de functionering van de samenleving gerugeleerd door
bepaalde wetten
1.5 Sociologie en de moderne samenleving
II. europese moderniteit van de sociologie (volgt cursus niet, lessenhoofdstuk)
C. Wright Mills: niet enkel kijken naar maatschappij, ook de geschiedenis
Centraal iedereen aan modernisering
1. Het verdwijnen van kleine traditionele gemeenschappen → stad
a. Maakten zelf eten en zelfvoorzienend
b. Volk was vrij onmondig
c. Modernisering → maatschappij: mensen minder solidair, individualisme en meer vrijheid
op vlak van, geen deel van je graan aan heer afgeven etc (wel andere onderdrukking)
2. Uitbreiding van persoonlijke keuzemogelijkheden & individualisering
a. Opleiding, handen of hoofd
b. Grote stap in individualisering (door verlies geloof in god, het lot etc.)
3. Differentiatie en grote sociale diversiteit
a. Urbanisatie: verstedelijking van de bevolking + diversiteit daarbinnen
b. Hoge mate van takenverdeling –> iedereen doet steeds zijn ene taak (submaatschappij)
5
, c. Durkheim: amper echte solidariteit nu, solidariteit door interdependatie: normaal gedrag
want je hebt elkaar nodig, moeten iets hebben van elkaar, daaruit organische solidatiteit,
wederzijdse economische afh, ieder zijn deel
d. Pre-modern Kleine gemeenschapje, meer echte solidariteit, mechanische solidariteit:
vanuit collectief bewustzijn (mechanisch want je moet niet over denken) (veranderde
later naar organische solidariteit)
4. Rationalisering (boek ‘doelrationaliteit: te nauw)
a. Vroeger was tijd minder belangrijk: klok doet maatschappij werken
b. Besef tijd → mens heeft niet eeuwig de tijd: oriënteren van toekomst
c. Max Weber: doelrationaliteit: planmatige omgang met middelen tot het bereikeen van
een doel maar ook onttoverd: vast in een ijzere kooi: rationaliteit voelt beperkend (enkel
ratio, efficiëntie en winst) (film metropolis)
Modernisering: onophoudelijk mondiaal veranderingsproces, (geen universeel ontwikkelingsproces) na
industrialisering (word niet noodz. beter), is vanuit het westen en haar kolonisatie
Verschil tssn mondiaal en universeel !
Moderniteit: sociale patronen die het resultaat zijn van de industrialisering
III. praktisch
Colleges zijn niet gelijk qaan boek, beide kennen, op basis van de slides –> leidend voor ex vragen
Indien anders: colleges/notities > cursus
LES 2 H2: SOCIOLOGISCHE THEORIEEN EN METHODEN – (29/09/2025)
Sterkte van de sociologische brillen: vb: vak sociologie
• Actorcentrisch (agency) of → kijkt naar de persone zou kijken naar de studenten, met ons praten
(gaan we die structuur volgen) (agency)
• sociocentrisch → kijkt naar de structuren; zou kijken naar structief van het vak, samenstelling etc
→ goede representatie van het vak (structure)
2.1 Sociologische theorie
Verschillende theoretische benaderlingen (van L → R te plaatsen op de as)
1. STRUCTUREEL-FUNCTIONALISME
Grondleggers: Émile Durkheim, Herbert Spencer (beïnvloed door Auguste Comte)
Sleutelwoorden:
• sociale structuur, sociale feiten,
• manifeste functies en latente functies, sociale disfunctie, sociocentrisme
De wortels van functionalisme: Durkheim en sociale feiten → sociologie = studie van sociale feiten
Sociale feiten zijn : Sinterklaas voor een kind: fout gedrag → geen cadeau
(1) bovenindividueel
(2) voorgegeven
6
, (3) dwingend → sancties als je je er niet aan houd
(4) structureren ons samenleven (meestal geen echte fysieke correspondent: geld, waarde is
niet de briefjes zelf)
1A. Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd?
• Structureel socialisme: ieder zijn taak in de samenleving → alles draait (menselijk lichaam)
1B. Hoe wordt het individuele beïnvloed door het maatschappelijke?
Sociocentrisch:
• Individuele wordt verklaard vanuit het sociale/maatschappelijke
• Structuur leidend boven handelingsvermogen individu (agency)
• Structuren hebben manifeste functies en latente functies (Merton) en ook disfuncties
o Manifeste functie: duidelijk meetbaar: leeftijd, geslacht etc
o Latente functie: onderliggende, verborgen functie die indirect gepeild moeten worden
o Disfuncties: handelingen die het functioneren van de samenleving verstoren
1C. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Functionalisme is vooral geinteresseerd in sociale orde en cohesie → efficientie
Ongelijkheid = functie die het systeem stabiel houdt… → motiveert mensen om te werken
(functionalistische visie)
1D. Hoe bestuderen we dit allemaal?
Positivistische benadering: systematisch empirisch onderzoek, vaak met behulp van statistiek, op
zoek naar oorzaak-gevolg relaties (mannen vaker ZM: effect isolatie door samenleving ook al meest
individuele daad)
2. CONFLICTSOCIOLOGIE
Grondleggers: Karl Marx (Friedrich Engels); Jane Addams(gendersoc.); WEB Du Bois (verrijkt met
inzichten van Max Weber) → CW Mills (rassentheorie), Randall Collins, Pierre Bourdieu,…
Sleutelwoorden: macht, ongelijkheid, conflict, hegemonie, klasse, ras, gender, materialisme
De wortels van de conflictsociologie → Karl Marx (1818-1883)
• Historisch materialisme: onderbouw (infrastructuur) en bovenbouw (superstructuur)
• Strijd tussen arbeid en kapitaal motor van de moderne samenleving
Vormen van conflictsociologie:
• Seksenconflictbenadering: ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, nauw aan feminisme,
dat naar de sociale gelijkheid tussen alle genders streeft: maakt bewust hoe dat mannen in
de samenleving in machtigere posities geplaatst worden: thuis, arbeidsmarkt, massamedia
• Rassenconflictbenadering: richt zich op de ongelijkheid en conflicten tussen mensen met
een verschillende raciale en etnische achtergrond → maakt bewust vd bevoorrechte positie
vd ‘witte mensen’: levensstandaard, gem. hoger inkomen, betere gezondheid, …
Kritische opmerkingen
• Nauwelijks aandacht voor gemeenschappelijke waarden en wederzijdse afhankelijkheid
• Soms misbruikt voor politieke doelen
2A. Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd (en waarom is die zo stabiel)?
Samenleving draait om conflict tussen de machtigen en machtelozen
Na Marx:Niet alleen materialisme/onderbouw belangrijk, → ook cultuur/bovenbouw
Meer aandacht aan andere ongelijkheden dan arbeid/kapitaal zoals gender en ras
7
,2B. Hoe wordt het individuele beinvloed door het maatschappelijke?
Leven van individu bepaald door positie in de samenleving: klasse, ras, gender
Sociocentristisch (klassieke conflictsociologie), later ook meer actorcentrisch
2C. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Sociale ongelijkheid wordt door uitoefening van macht en dominantie verklaard (college 3)
Maatschappelijke structuren verbergen of legitimeren deze machtsuitoefening en houden zo
ongelijkheid in stand: Trump en alles is de schuld van migranten (culturele verhalen)
2D. Hoe bestuderen we dit op een wetenschappelijke manier?
Kritische sociologie: samenleving begrijpen om te veranderen
3. SYMBOLISCH INTERACTIONISME
Grondleggers: Max Weber George Herbert Mead → Herbert Blumer, Erving Goffman
Sleutelwoorden: betekenisgeving, interactie, symbolen, situaties handelen, Thomas theorema
(week 5), actorcentrisme (rechtse kant schaal)
De wortels van het symbolisch interactionisme → Max Weber: (niet marx!)
Begrijpen (Verstehen): niet alleen wat doen mensen, maar waarom doen mensen dingen? Welke
betekenis geven zij aan hun handelingen?
Ook al meeste op mensen gericht, negeert structuren (statistiek, wetenchap etc.) niet
Focus op sociaal gedeelde individuele betekenisgeladen handelingen
4 ideaaltypische handelingsmotieven
• Doelrationeel handelen: meest efficient om bepaald doel te halen
o Grote boom omhakken want je kan 50 kleine zetten → park hernieuwen
• Waarderationeel handelen
o Boom houden = duur, zo veel liefde van die boom → houden
• Affectief handelen: op basis van emoties
o Je word geëmotioneerd door de boom
• Traditioneel handelen
o Je voorouders kapten nooit bomen → je behoud de boom
3A. Hoe is de samenleving geordend en georganiseerd?
Mensen zijn actieve, zelfbewuste betekenisgevers/interpretatoren
Mensen richten zich op intenties van anderen in een ‘constant proces van het aan elkaar
aanpassen en op elkaar afstemmen’
Deze constante symbolische interacties maken en ordenen de samenleving
3B. Hoe wordt het individuele beinvloed door het maatschappelijke (en vice versa)?
Via open symbolische interacties met 3 stappen:
1. Globale situatiedefinitie (waar ben ik in beland?)
a. Niet altijd sluitend: situationeel, contextueel, en er ontstaan constant nieuwe
‘minisituaties’ waaraan je je aanpast je laptop valt uit, en kan dus niet noteren
2. Mensen geven en lezen ‘indicaties’ (gedrag = symbool) van elkaar je kijkt naar je buur en je
laptop
3. Wederzijdse afstemming tussen individuen buur merk platte laptop
Samenleving wordt zo constant opnieuw gemaakt maar kan dus ook veranderen
Kritisch op Durkheim: Te star, sociale feiten liggen nooit helemaal vast
8
,3C. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
Sociale ongelijkheid wordt constant herbevestigd en gemaakt (vandaar ook veranderbaar) in
symbolische interacties; hier ligt ook mogelijkheid tot verzet
3D. Hoe bestuderen we dit op een wetenschappelijke manier?
Interpretatieve sociologie: begrijpen (Verstehen) naast verklaren
Actorcentristisch en aandacht voor micro-niveau (methodologisch individualistisch)
Sociologische
bril → meerdere
lagen: ook as
materialisme en
idealisme
2.2 Sociologen gaan op 3 manieren te werk
2.2.1 Positivistische sociologie
Positivistische methode= Een logisch systeem dat zijn kennis baseert op directe, systematische
observaties
Positivistische sociologie= het op systematische observaties van het sociale gedrag gebaseerde
onderzoek van de samenleving
Empirische gegevens= informatie die met de zintuigen kunnen worden geverifiëerd
Begrippen of concepten= Basiselementen van de positivistische benadering. Een begrip is de
mentale constructie die een deel van de wereld in vereenvoudigde vorm weergeeft.
Variabele= een concept waarvan de waarde van geval tot geval veranderd
Meten= Een procedure waarmee de waarde van een variabele in een specifiek geval bepaald wordt
Operationaliseren= Bij een variabele naukeurig onder woorden brengen wat wordt gemeten en hie
dat wordt gemeten
• Typisch probleem: grote aantallen → beschrijvende statistiek: steekproef
Betrouwbaarheid= een berouwbare meting is een meting die consistentie te zien geeft
Validiteit= Precies meten wat we willen meten
Correlatie= Een relatie waarin 2(+) variabelen samen veranderen
Oorzaak en gevolg (of: causale relatie)= een relatie waarin een verandering in een variabele ene
verandering in een andere variabele veroorzaakt
Ideaal van de wetenschap= objectiviteit of persoonlijke neutraliteit of waardevrij
2.2.2 Interpretatieve sociologie < Max Weber
Interpretatieve sociologie= methode die zich in haar onderzoek van de samenleving richt op de
betekenissen die mensen aan hun sociale werkelijkheid toekennen (gedrag mensen = betekenisvol)
Zie infra: Weberiaanse benadering
Waarnemersperpsectief= in onderzoek afstand bewaren en nauwkeurige metingen verrichten
Deelnemersperspectief= Onderzoek waarbij onderzoekers contact hebben met mensen en kunnen
inventariseren hoe die mensen hun bestaan inhoud en betekenis geven
2.2.3 Kritische sociologie
Kritische sociologie = onderzoeksbenadering die zich in haar onderzoek van de samenelving laat
leiden door de noodzaak tot sociale verandering
9
, • Verandering is nodig om de staat democratischer en sociaal rechtvaardiger te maken
• Behoud dus ook haar waarde bij het interprteren: sociologen als activisten
• Sociologie als politiek
2.2.4 Benaderingen van onderzoek en theorie
Positivisme –-> structureel functionalisme
Interpretatieve oriëntatie & rationele keuze theorie → symbolisch interactionisme
Kritische sociologie → conflictsociologie
2.3 en 2.4 infra Gender en seksualiteits
2.5 Internet en de opkomst van sociale media
• Internet ontstaan van nood aan interlandelijke communicatie bij oorlog → WWW in 1991
• Eerste sociale media website: six degrees: openbaar profiel, van overal naar elkaar sturen
• 95% vd wereldbevolking leeft in een gebied met toegang tot het internet
o Verband mate internetgebruik en mate v economische ontwikkeling
o Mannen maken mondiaal gezien iets meer gebruik van internet dan vrouwen
o Digitale kloof: verschillen in internettoegang voor verschillende categorieen mensen
wereldwijd of in een land
2.5.2 Structureel functionalisme
1. Socialisatiefunctie
2. Bevorderen van een uniforme cultuur
4. Toenemende sociale integratie
5. Systeem voor sociale controle
6. Bron van amusement en stabiliteit
7. Bron van verandering
→ media kiest om aandacht te leggen op bepaalde zaken (oa Black lives matter, MeToo,…) en
onderbelicht andere (oorlogen)
2.5.3 Symbolisch interactionisme
• Door persoonlijke interacties op sociale media → sociale constructie vd werkelijkheid
o Mensen presenteren hunzelf op een geïdealiseerde manier
• Hoe en welk nieuws gezegd word → framen onze werkelijkheid
2.5.4 Conflictsociologie
• 2011: 5 bedrijven beheersen 90% vd media in de VS sinds 2011
o Mediaconsolidatie: trend waar steeds een groter aandeel vd massamedia eigendom
is van een steeds kleiner aantal personen en bedrijven
• De machtshebberslaten selectief media door, om te construeren hoe de wereld hen ziet →
media houd het huidige klassenstelsel in stand
2.5.5 Feminisme
• De massamedia weerspiegeld de overheersing van mannen en behoud dit patroon
o Eerst geen vrouwen in films → ondersteundende rollen: naamloos, praten enkel over
hun mannen, of onderling niet
• Nu massamedia ook gebruikt om mediaongelijkheid aan te pakken → bewutswording
10
