KWANTITATIEVE
CRIMINOLOGISCHE
METHODEN EN
TECHNIEKEN
SAMENVATTING 2024/2025
,Inhoud
H1: De plaats van de criminologie binnen de wetenschap................................................................................................................4
Een eerste begripsomschrijving.....................................................................................................................................................4
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines...........................................................................................................................4
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap....................................................................................................................5
De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de criminologie....................................................................................6
Fundamenteel vs. praktijkgericht onderzoek..................................................................................................................................8
Op zoek naar betrouwbare kennis.................................................................................................................................................9
Wetenschappelijk of rationeel denken..........................................................................................................................................10
De plaats van de criminologie op de wetenschapsladder............................................................................................................10
H2: Criminologisch onderzoek en methodologische keuzes...........................................................................................................12
Specifieke problemen in de criminologie......................................................................................................................................12
Kwalitatieve versus kwantitatieve methoden................................................................................................................................15
H3: Van onderzoeksvr agen naar onderzoeksplan..........................................................................................................................17
Vier soorten van onderzoeksproblemen.......................................................................................................................................17
Substantiële wetenschappelijke vs. strategische problemen.......................................................................................................18
Probleemstelling en onderzoeksvragen.......................................................................................................................................18
Bouwstenen van kwantitatief toetsbare uitspraken......................................................................................................................19
Vereisten voor kwantitatief toetsbare uitspraken.........................................................................................................................20
Het informatiegehalte van uitspraken...........................................................................................................................................21
Het cyclisch proces van kwantitatief onderzoek...........................................................................................................................21
Meer gedetailleerde visie op deze onderzoekscyclus..................................................................................................................22
Fasen van een kwantitatieve studie nader geïllustreerd..............................................................................................................22
Het onderzoeksplan......................................................................................................................................................................24
H4: operationalisering......................................................................................................................................................................26
Wat is operationalisering?............................................................................................................................................................26
Onderzoekseenheden operationaliseren.....................................................................................................................................27
Variabelen operationaliseren........................................................................................................................................................29
Operationalisering en types van kenmerken................................................................................................................................30
Ongeldige besluiten en de operationalisering van kenmerken....................................................................................................31
Operationalisering van relaties tussen kenmerken......................................................................................................................31
Effectrelaties, symmetrische relaties en netwerken van relaties.................................................................................................31
Operationaliseren van tijd.............................................................................................................................................................34
H5: waarnemingsfouten, betrouwbaarheid en geldigheid...............................................................................................................34
Meten en waarnemingsfouten......................................................................................................................................................34
Validiteit........................................................................................................................................................................................36
1
, Betrouwbaarheid...........................................................................................................................................................................37
Klassieke testtheorie (CTT)..........................................................................................................................................................39
Item response theory (IRT)...........................................................................................................................................................40
Guttmanschalen............................................................................................................................................................................40
H6: Experimentele criminologie.......................................................................................................................................................40
Het meten van effectiviteit van interventies: het experiment........................................................................................................40
Het zuiver experimentele design..................................................................................................................................................41
Bedreiging van de externe validiteit.............................................................................................................................................43
Bedreiging van de interne validiteit..............................................................................................................................................44
Quasi-experimentele designs.......................................................................................................................................................45
Pre-experimentele designs...........................................................................................................................................................46
Maryland scientific methods scale................................................................................................................................................46
Het belang van systematic reviews..............................................................................................................................................47
Meta-analyse................................................................................................................................................................................48
Gerandomiseerde vignetten.........................................................................................................................................................49
Besluit...........................................................................................................................................................................................50
H7: longitudinale onderzoeksdesign................................................................................................................................................50
Wat is longitudinaal onderzoek?..................................................................................................................................................50
Varianten longitudinale onderzoeksdesigns.................................................................................................................................50
Criminologische voorbeelden.......................................................................................................................................................51
Problemen bij longitudinale onderzoeksdesigns..........................................................................................................................52
Discussies over longitudinaal onderzoek.....................................................................................................................................52
Belangrijkste criminologische inzichten op basis van longitudinaal onderzoek...........................................................................53
Is longitudinaal onderzoek beter?................................................................................................................................................54
H8: de steekproeftrekking................................................................................................................................................................55
Enkele basisprincipes...................................................................................................................................................................55
De noties van populatie en veralgemening..................................................................................................................................56
Steekproeftrekking in de kwantitatieve criminologie....................................................................................................................56
De theorie van toevalssteekproeven............................................................................................................................................56
Puntschatting en intervalschatting................................................................................................................................................58
Statistische hypothesetoetsing.....................................................................................................................................................59
Grootte van de steekproef en non-respons..................................................................................................................................59
Steekproefmethoden....................................................................................................................................................................62
Non-probability sampling..............................................................................................................................................................64
Praktische problemen...................................................................................................................................................................65
H9: Types van vragen in een gestandaardiseerde vragenlijst.........................................................................................................65
Standaardisatie.............................................................................................................................................................................65
2
, Feitenvragen versus opinievragen...............................................................................................................................................66
Open vragen versus gesloten vragen..........................................................................................................................................67
‘Rating scales’ en ‘agreement scales’..........................................................................................................................................67
Rangordevragen...........................................................................................................................................................................68
Filtervragen...................................................................................................................................................................................68
Bedreigende vragen.....................................................................................................................................................................68
Sociaal-demografische achtergrondvragen.................................................................................................................................69
Algemene richtlijnen als uitvalsbasis............................................................................................................................................70
Excursus: the psychology of survey respondents........................................................................................................................72
H10: Onderzoek met gestandaardiseerde vragenlijsten.................................................................................................................72
Inleiding tot surveyonderzoek.......................................................................................................................................................72
Afnamemodaliteiten......................................................................................................................................................................73
Total Survey Error benadering.....................................................................................................................................................77
Steekproeffouten..........................................................................................................................................................................78
Meetfouten....................................................................................................................................................................................78
Vraagverwoordingseffecten..........................................................................................................................................................78
Respondentkenmerken................................................................................................................................................................80
Mode-effecten...............................................................................................................................................................................81
Processing error...........................................................................................................................................................................81
Besluit...........................................................................................................................................................................................81
H11: Afwerking en lay-out van de gestandaardiseerde vragenlijst..................................................................................................82
Introductiebrief..............................................................................................................................................................................82
De introductie in een zelfgeadministreerde vragenlijst................................................................................................................83
Algemene en specifieke instructies..............................................................................................................................................83
Navigeren op basis van de principes van de gestaltpsychologie.................................................................................................83
Instructies voor navigatie van respondenten door de vragenlijst.................................................................................................84
De vier basisinstructies van Jenkins en Dillman..........................................................................................................................84
H12: Kwalitatief onderzoek met bestaande data.............................................................................................................................84
Primaire en secundaire data.........................................................................................................................................................84
Soorten secundaire data..............................................................................................................................................................84
Mogelijkheden en beperkingen van secundaire data...................................................................................................................85
Grenzen aan het meten................................................................................................................................................................85
De veiligheidsmonitor...................................................................................................................................................................86
Gastcollege: Surveydesign in de praktijk.........................................................................................................................................88
Hoe wordt een vragenlijst opgebouwd?.......................................................................................................................................88
Hoe participanten recruteren/stakeholders betrekken?...............................................................................................................91
Gastcollege: Onderzoeksmethoden.................................................................................................................................................92
3
,Advocatenbarometer........................................................................................................................................................................95
Het onderzoek..............................................................................................................................................................................95
Introductie tot Qualtrics..................................................................................................................................................................106
Wat is Qualtrics?.........................................................................................................................................................................106
Waarom Qualtrics gebruiken?....................................................................................................................................................106
Hoe Qualtrics gebruiken?...........................................................................................................................................................106
Uitdagingen bij online surveys....................................................................................................................................................107
H1: De plaats van de criminologie binnen de
wetenschap
Een eerste begripsomschrijving
(1) Streven naar kennis
- Die kan worden ondergebracht in een theorie
- Samenhangende feiten en patronen in de werkelijkheid ontdekken
(2) Empirisch karakter
- Waarnemingen
o Bepaalde methoden gebruiken om zaken die zich in de werkelijkheid voordoen te gaan meten
- Onderscheid ons wetenschap van religie
(3) Systematische benadering
- Toetsbaarheid of testbaarheid
o Hetgeen dat je doet als onderzoeker moet later door andere onderzoekers ook gedaan kunnen worden
- Alles moet zeer nauwkeurig omschreven worden
- ≠ pseudowetenschap
Wetenschappelijke methoden gebruikt in de empirische analytische criminologie
Onderscheid wetenschap als werkzaamheid en als eindproduct
- Werkzaamheid = het wetenschappelijk werk
- Het eindproduct = de wetenschappelijke kennis
- Zowel ordinaire kennis als wetenschappelijke kennis
Common sense en wetenschappelijk denken
- Rationaliteit
o Coherentie
- Objectiviteit
o Wetenschap moet met feiten overeenkomen
o Verwerpen van bovennatuurlijke verklaringen voor feiten
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines
Formele wetenschappen
- Vb. logica, wiskunde
- Axioma’s, deductie
- Opgebouwd op basis van bepaalde stellingen die je kunt gaan toetsen of testen
Ervaringswetenschappen (feitwetenschappen)
- Vb. fysica, sociologie, criminologie
- Empirie, inductie
- Natuurwetenschappen >< Sociale wetenschappen
o Sociale wetenschappen (=culturele) economie, sociologie, politiek
o Natuurwetenschappen (=exacte) psychologie, biologie, chemie, fysica
Onderscheiden
4
, - Braeckman en Vermeersch er zijn ook andere indelingen:
o Natuurwetenschappen, gedragswetenschappen, cultuurwetenschappen
Niet beschouwen als sterk afgebakende grenzen -> kruisbestuivingen zijn mogelijk
- Geesteswetenschappen: gedragswetenschappen en cultuurwetenschappen samen
o Verouderde terminologie
o Meer sprake van het brein dan de geest
o Babylonische spraakverwarring gevolg van het feit dat wetenschappers in verschillende disciplines
andere termen gebruiken voor gelijkwaardige en soms dezelfde begrippen
- Zuivere wetenschappen, toegepaste wetenschappen
o Zuivere wetenschappen: alleen op kennis gericht
o Toegepaste wetenschappen: gebruikt om praktische problemen op te lossen en menselijke noden te
bevredigen
- Maar … is dit onderscheid zinvol?
o Geen vaste grenzen
o Kruisbestuiving mogelijk en wenselijk tendens naar interdisciplinariteit
o Vb. gedragsecologie in criminologie
- Onderscheid positieve wetenschappen en toegepaste wetenschappen
o Positieve wetenschappen
19de eeuw
Wetenschappen die op gegevens/feiten berusten
De ervaringswetenschappen
o Onderscheid niet meer nuttig
o Positivisme
Herkennen van patronen
Patchworks van correlaties
Theorie is failliet gegaan
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap
“The criminologist is a king without a kingdom” (T. Sellin)
- Criminologie heeft een “eigen” object (materieel voorwerp = de criminaliteit) maar geen “eigen” methodologie (formeel
voorwerp)
o Materieel voorwerp? Criminaliteit?
Materieel voorwerp object
Aanwezig binnen de criminologie
o Eigen formeel voorwerp we beschikken niet over een eigen methodologisch kader
De wijze waarop aan wetenschapsbeoefening wordt gedaan
o Methoden en technieken gebruiken we allemaal maar zijn niet eigen aan de criminologie
o Geen specifieke criminologische methoden
Gebruik van algemene wetenschappelijke methoden
o Wie deze mening strikt volgt is van mening dat de criminologie niet als afzonderlijke wetenschap kan
beschouwd worden
- Ontleent methoden en inzichten uit diverse invalshoeken
Verschillende definities
- ‘Crimineel gedrag is strafbaar gesteld gedrag’ ‘Smalle’ definitie, omdat er ook vormen van gedrag zijn die niet
strafbaar zijn, maar wel maatschappelijk zo beschouwd worden of schadelijk zijn
o vb. Pesten is niet strafbaar, maar kan samenhangen met crimineel gedrag. Pesten is dus belangrijk om te
onderzoeken
- Geen ‘harde’ definitie wat crimineel is verandert continu in tijd en ruimte
o Decriminalisering (vb. abortus vroeger strafbaar) en invoering van strafbaarstelling (vb. cyberpesten of
milieudelicten)
5
, - ‘Nationale’ definitie
o Zaken kunnen afhankelijk van land wel of niet strafbaar zijn (vb. Zware mishandeling is anders in Nederland
dan in België)
Verschillende invalshoeken
- “De studie van het voorkomen (prevalentie) van criminaliteit en het verklaren van voorkomen ervan”
o Waarom-vraag en waar-vraag etiologische criminologie
- “Methode van onderzoek naar reactie op criminaliteit en effectiviteit van sancties”
o Reactie van de maatschappij en straffen/ maatregelen Penologische criminologie
- “De studie van het slachtoffer (victimologie)”
Is er een eenduidig “object”?
- ‘Dé criminaliteit’ bestaat niet Verschillende soorten en verschijningsvormen van criminaliteit
- Streven naar criminaliteit specifieke verklaringen: verschillende types van criminaliteit hebben verschillende
motivaties, verschijningsvormen en verklaringen
o Vb. Rationele Keuze Benadering (Cornish & Clarke)
Criminologie als soort van synthesewetenschap, waarbinnen verschillende methoden en invalshoeken gaan samenkomen
De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de criminologie
= Een paradigma bevat een door een groep wetenschappers gedeelde opvatting over
- Wat wetenschap is;
- Waar een wetenschappelijke theorie aan moet voldoen;
- Op welke manier wetenschap bedreven dient te worden;
- Ideeën over sociale structuren die in de werkelijkheid aanwezig zijn; en
- Die een rol spelen in het leven van mensen in samenlevingen
o Vb. dictatoriaal regime
Epistemologie <> ontologie
- Ontologie
o Zijnsleer: je wilt zaken vaststellen
‘de leer van het zijn’ of ‘studie van dingen die bestaan’
o Wat is de werkelijkheid?
o vb. bestaat ‘criminaliteit’? Stemmen handeling en label overal en altijd overeen?
o Je kunt op verschillende manieren kijken vanuit andere invalshoeken bekijken
- Epistemologie
o Kennisleer: je wilt aan kennisopbouw doen
o Hoe kennis verwerven over de werkelijkheid?
EMPIRISCH-ANALYTISCHE BENADERING
De wetenschappelijke werkelijkheid is te complex om maar door de bril van één paradigma te bekijken
- Elk heeft een unieke benadering van hoe criminologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd
- Vier basisopvattingen:
o Rationaliteit
o Helderheid
o Consistentie
o Gematigd scepticisme
Gekenmerkt door epistemologisch naturalisme
- ≠ sociaal-naturalisme na-apen van natuurwetenschappen
Geworteld in natuurwetenschappen
- Midden 19e eeuw
o Positivisme – August Comte
Elke wetenschap wordt stapsgewijs ontdaan van theologische, speculatieve en normatieve
opvattingen en steeds meer gebaseerd op feiten waarvan de juistheid kan worden nagegaan
Het observeerbare dienen te bestuderen
6
CRIMINOLOGISCHE
METHODEN EN
TECHNIEKEN
SAMENVATTING 2024/2025
,Inhoud
H1: De plaats van de criminologie binnen de wetenschap................................................................................................................4
Een eerste begripsomschrijving.....................................................................................................................................................4
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines...........................................................................................................................4
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap....................................................................................................................5
De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de criminologie....................................................................................6
Fundamenteel vs. praktijkgericht onderzoek..................................................................................................................................8
Op zoek naar betrouwbare kennis.................................................................................................................................................9
Wetenschappelijk of rationeel denken..........................................................................................................................................10
De plaats van de criminologie op de wetenschapsladder............................................................................................................10
H2: Criminologisch onderzoek en methodologische keuzes...........................................................................................................12
Specifieke problemen in de criminologie......................................................................................................................................12
Kwalitatieve versus kwantitatieve methoden................................................................................................................................15
H3: Van onderzoeksvr agen naar onderzoeksplan..........................................................................................................................17
Vier soorten van onderzoeksproblemen.......................................................................................................................................17
Substantiële wetenschappelijke vs. strategische problemen.......................................................................................................18
Probleemstelling en onderzoeksvragen.......................................................................................................................................18
Bouwstenen van kwantitatief toetsbare uitspraken......................................................................................................................19
Vereisten voor kwantitatief toetsbare uitspraken.........................................................................................................................20
Het informatiegehalte van uitspraken...........................................................................................................................................21
Het cyclisch proces van kwantitatief onderzoek...........................................................................................................................21
Meer gedetailleerde visie op deze onderzoekscyclus..................................................................................................................22
Fasen van een kwantitatieve studie nader geïllustreerd..............................................................................................................22
Het onderzoeksplan......................................................................................................................................................................24
H4: operationalisering......................................................................................................................................................................26
Wat is operationalisering?............................................................................................................................................................26
Onderzoekseenheden operationaliseren.....................................................................................................................................27
Variabelen operationaliseren........................................................................................................................................................29
Operationalisering en types van kenmerken................................................................................................................................30
Ongeldige besluiten en de operationalisering van kenmerken....................................................................................................31
Operationalisering van relaties tussen kenmerken......................................................................................................................31
Effectrelaties, symmetrische relaties en netwerken van relaties.................................................................................................31
Operationaliseren van tijd.............................................................................................................................................................34
H5: waarnemingsfouten, betrouwbaarheid en geldigheid...............................................................................................................34
Meten en waarnemingsfouten......................................................................................................................................................34
Validiteit........................................................................................................................................................................................36
1
, Betrouwbaarheid...........................................................................................................................................................................37
Klassieke testtheorie (CTT)..........................................................................................................................................................39
Item response theory (IRT)...........................................................................................................................................................40
Guttmanschalen............................................................................................................................................................................40
H6: Experimentele criminologie.......................................................................................................................................................40
Het meten van effectiviteit van interventies: het experiment........................................................................................................40
Het zuiver experimentele design..................................................................................................................................................41
Bedreiging van de externe validiteit.............................................................................................................................................43
Bedreiging van de interne validiteit..............................................................................................................................................44
Quasi-experimentele designs.......................................................................................................................................................45
Pre-experimentele designs...........................................................................................................................................................46
Maryland scientific methods scale................................................................................................................................................46
Het belang van systematic reviews..............................................................................................................................................47
Meta-analyse................................................................................................................................................................................48
Gerandomiseerde vignetten.........................................................................................................................................................49
Besluit...........................................................................................................................................................................................50
H7: longitudinale onderzoeksdesign................................................................................................................................................50
Wat is longitudinaal onderzoek?..................................................................................................................................................50
Varianten longitudinale onderzoeksdesigns.................................................................................................................................50
Criminologische voorbeelden.......................................................................................................................................................51
Problemen bij longitudinale onderzoeksdesigns..........................................................................................................................52
Discussies over longitudinaal onderzoek.....................................................................................................................................52
Belangrijkste criminologische inzichten op basis van longitudinaal onderzoek...........................................................................53
Is longitudinaal onderzoek beter?................................................................................................................................................54
H8: de steekproeftrekking................................................................................................................................................................55
Enkele basisprincipes...................................................................................................................................................................55
De noties van populatie en veralgemening..................................................................................................................................56
Steekproeftrekking in de kwantitatieve criminologie....................................................................................................................56
De theorie van toevalssteekproeven............................................................................................................................................56
Puntschatting en intervalschatting................................................................................................................................................58
Statistische hypothesetoetsing.....................................................................................................................................................59
Grootte van de steekproef en non-respons..................................................................................................................................59
Steekproefmethoden....................................................................................................................................................................62
Non-probability sampling..............................................................................................................................................................64
Praktische problemen...................................................................................................................................................................65
H9: Types van vragen in een gestandaardiseerde vragenlijst.........................................................................................................65
Standaardisatie.............................................................................................................................................................................65
2
, Feitenvragen versus opinievragen...............................................................................................................................................66
Open vragen versus gesloten vragen..........................................................................................................................................67
‘Rating scales’ en ‘agreement scales’..........................................................................................................................................67
Rangordevragen...........................................................................................................................................................................68
Filtervragen...................................................................................................................................................................................68
Bedreigende vragen.....................................................................................................................................................................68
Sociaal-demografische achtergrondvragen.................................................................................................................................69
Algemene richtlijnen als uitvalsbasis............................................................................................................................................70
Excursus: the psychology of survey respondents........................................................................................................................72
H10: Onderzoek met gestandaardiseerde vragenlijsten.................................................................................................................72
Inleiding tot surveyonderzoek.......................................................................................................................................................72
Afnamemodaliteiten......................................................................................................................................................................73
Total Survey Error benadering.....................................................................................................................................................77
Steekproeffouten..........................................................................................................................................................................78
Meetfouten....................................................................................................................................................................................78
Vraagverwoordingseffecten..........................................................................................................................................................78
Respondentkenmerken................................................................................................................................................................80
Mode-effecten...............................................................................................................................................................................81
Processing error...........................................................................................................................................................................81
Besluit...........................................................................................................................................................................................81
H11: Afwerking en lay-out van de gestandaardiseerde vragenlijst..................................................................................................82
Introductiebrief..............................................................................................................................................................................82
De introductie in een zelfgeadministreerde vragenlijst................................................................................................................83
Algemene en specifieke instructies..............................................................................................................................................83
Navigeren op basis van de principes van de gestaltpsychologie.................................................................................................83
Instructies voor navigatie van respondenten door de vragenlijst.................................................................................................84
De vier basisinstructies van Jenkins en Dillman..........................................................................................................................84
H12: Kwalitatief onderzoek met bestaande data.............................................................................................................................84
Primaire en secundaire data.........................................................................................................................................................84
Soorten secundaire data..............................................................................................................................................................84
Mogelijkheden en beperkingen van secundaire data...................................................................................................................85
Grenzen aan het meten................................................................................................................................................................85
De veiligheidsmonitor...................................................................................................................................................................86
Gastcollege: Surveydesign in de praktijk.........................................................................................................................................88
Hoe wordt een vragenlijst opgebouwd?.......................................................................................................................................88
Hoe participanten recruteren/stakeholders betrekken?...............................................................................................................91
Gastcollege: Onderzoeksmethoden.................................................................................................................................................92
3
,Advocatenbarometer........................................................................................................................................................................95
Het onderzoek..............................................................................................................................................................................95
Introductie tot Qualtrics..................................................................................................................................................................106
Wat is Qualtrics?.........................................................................................................................................................................106
Waarom Qualtrics gebruiken?....................................................................................................................................................106
Hoe Qualtrics gebruiken?...........................................................................................................................................................106
Uitdagingen bij online surveys....................................................................................................................................................107
H1: De plaats van de criminologie binnen de
wetenschap
Een eerste begripsomschrijving
(1) Streven naar kennis
- Die kan worden ondergebracht in een theorie
- Samenhangende feiten en patronen in de werkelijkheid ontdekken
(2) Empirisch karakter
- Waarnemingen
o Bepaalde methoden gebruiken om zaken die zich in de werkelijkheid voordoen te gaan meten
- Onderscheid ons wetenschap van religie
(3) Systematische benadering
- Toetsbaarheid of testbaarheid
o Hetgeen dat je doet als onderzoeker moet later door andere onderzoekers ook gedaan kunnen worden
- Alles moet zeer nauwkeurig omschreven worden
- ≠ pseudowetenschap
Wetenschappelijke methoden gebruikt in de empirische analytische criminologie
Onderscheid wetenschap als werkzaamheid en als eindproduct
- Werkzaamheid = het wetenschappelijk werk
- Het eindproduct = de wetenschappelijke kennis
- Zowel ordinaire kennis als wetenschappelijke kennis
Common sense en wetenschappelijk denken
- Rationaliteit
o Coherentie
- Objectiviteit
o Wetenschap moet met feiten overeenkomen
o Verwerpen van bovennatuurlijke verklaringen voor feiten
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines
Formele wetenschappen
- Vb. logica, wiskunde
- Axioma’s, deductie
- Opgebouwd op basis van bepaalde stellingen die je kunt gaan toetsen of testen
Ervaringswetenschappen (feitwetenschappen)
- Vb. fysica, sociologie, criminologie
- Empirie, inductie
- Natuurwetenschappen >< Sociale wetenschappen
o Sociale wetenschappen (=culturele) economie, sociologie, politiek
o Natuurwetenschappen (=exacte) psychologie, biologie, chemie, fysica
Onderscheiden
4
, - Braeckman en Vermeersch er zijn ook andere indelingen:
o Natuurwetenschappen, gedragswetenschappen, cultuurwetenschappen
Niet beschouwen als sterk afgebakende grenzen -> kruisbestuivingen zijn mogelijk
- Geesteswetenschappen: gedragswetenschappen en cultuurwetenschappen samen
o Verouderde terminologie
o Meer sprake van het brein dan de geest
o Babylonische spraakverwarring gevolg van het feit dat wetenschappers in verschillende disciplines
andere termen gebruiken voor gelijkwaardige en soms dezelfde begrippen
- Zuivere wetenschappen, toegepaste wetenschappen
o Zuivere wetenschappen: alleen op kennis gericht
o Toegepaste wetenschappen: gebruikt om praktische problemen op te lossen en menselijke noden te
bevredigen
- Maar … is dit onderscheid zinvol?
o Geen vaste grenzen
o Kruisbestuiving mogelijk en wenselijk tendens naar interdisciplinariteit
o Vb. gedragsecologie in criminologie
- Onderscheid positieve wetenschappen en toegepaste wetenschappen
o Positieve wetenschappen
19de eeuw
Wetenschappen die op gegevens/feiten berusten
De ervaringswetenschappen
o Onderscheid niet meer nuttig
o Positivisme
Herkennen van patronen
Patchworks van correlaties
Theorie is failliet gegaan
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap
“The criminologist is a king without a kingdom” (T. Sellin)
- Criminologie heeft een “eigen” object (materieel voorwerp = de criminaliteit) maar geen “eigen” methodologie (formeel
voorwerp)
o Materieel voorwerp? Criminaliteit?
Materieel voorwerp object
Aanwezig binnen de criminologie
o Eigen formeel voorwerp we beschikken niet over een eigen methodologisch kader
De wijze waarop aan wetenschapsbeoefening wordt gedaan
o Methoden en technieken gebruiken we allemaal maar zijn niet eigen aan de criminologie
o Geen specifieke criminologische methoden
Gebruik van algemene wetenschappelijke methoden
o Wie deze mening strikt volgt is van mening dat de criminologie niet als afzonderlijke wetenschap kan
beschouwd worden
- Ontleent methoden en inzichten uit diverse invalshoeken
Verschillende definities
- ‘Crimineel gedrag is strafbaar gesteld gedrag’ ‘Smalle’ definitie, omdat er ook vormen van gedrag zijn die niet
strafbaar zijn, maar wel maatschappelijk zo beschouwd worden of schadelijk zijn
o vb. Pesten is niet strafbaar, maar kan samenhangen met crimineel gedrag. Pesten is dus belangrijk om te
onderzoeken
- Geen ‘harde’ definitie wat crimineel is verandert continu in tijd en ruimte
o Decriminalisering (vb. abortus vroeger strafbaar) en invoering van strafbaarstelling (vb. cyberpesten of
milieudelicten)
5
, - ‘Nationale’ definitie
o Zaken kunnen afhankelijk van land wel of niet strafbaar zijn (vb. Zware mishandeling is anders in Nederland
dan in België)
Verschillende invalshoeken
- “De studie van het voorkomen (prevalentie) van criminaliteit en het verklaren van voorkomen ervan”
o Waarom-vraag en waar-vraag etiologische criminologie
- “Methode van onderzoek naar reactie op criminaliteit en effectiviteit van sancties”
o Reactie van de maatschappij en straffen/ maatregelen Penologische criminologie
- “De studie van het slachtoffer (victimologie)”
Is er een eenduidig “object”?
- ‘Dé criminaliteit’ bestaat niet Verschillende soorten en verschijningsvormen van criminaliteit
- Streven naar criminaliteit specifieke verklaringen: verschillende types van criminaliteit hebben verschillende
motivaties, verschijningsvormen en verklaringen
o Vb. Rationele Keuze Benadering (Cornish & Clarke)
Criminologie als soort van synthesewetenschap, waarbinnen verschillende methoden en invalshoeken gaan samenkomen
De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de criminologie
= Een paradigma bevat een door een groep wetenschappers gedeelde opvatting over
- Wat wetenschap is;
- Waar een wetenschappelijke theorie aan moet voldoen;
- Op welke manier wetenschap bedreven dient te worden;
- Ideeën over sociale structuren die in de werkelijkheid aanwezig zijn; en
- Die een rol spelen in het leven van mensen in samenlevingen
o Vb. dictatoriaal regime
Epistemologie <> ontologie
- Ontologie
o Zijnsleer: je wilt zaken vaststellen
‘de leer van het zijn’ of ‘studie van dingen die bestaan’
o Wat is de werkelijkheid?
o vb. bestaat ‘criminaliteit’? Stemmen handeling en label overal en altijd overeen?
o Je kunt op verschillende manieren kijken vanuit andere invalshoeken bekijken
- Epistemologie
o Kennisleer: je wilt aan kennisopbouw doen
o Hoe kennis verwerven over de werkelijkheid?
EMPIRISCH-ANALYTISCHE BENADERING
De wetenschappelijke werkelijkheid is te complex om maar door de bril van één paradigma te bekijken
- Elk heeft een unieke benadering van hoe criminologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd
- Vier basisopvattingen:
o Rationaliteit
o Helderheid
o Consistentie
o Gematigd scepticisme
Gekenmerkt door epistemologisch naturalisme
- ≠ sociaal-naturalisme na-apen van natuurwetenschappen
Geworteld in natuurwetenschappen
- Midden 19e eeuw
o Positivisme – August Comte
Elke wetenschap wordt stapsgewijs ontdaan van theologische, speculatieve en normatieve
opvattingen en steeds meer gebaseerd op feiten waarvan de juistheid kan worden nagegaan
Het observeerbare dienen te bestuderen
6
