Module 1:
Stap 1 van risicomanagement: -ongevallentheorie- risico's
identificeren
Theaters, festivalpodia en podiumomgevingen zijn werkomgevingen met een hoog
risico.
Verschillende teams en organisaties werken samen, elk met hun eigen werkwijzen,
talen en verantwoordelijkheden. Ze staan onder hoge tijdsdruk door strakke deadlines
(het publiek komt op een vast moment binnen) en iedereen wil voldoende tijd op de
scène om kwaliteit te leveren. Dit vergroot de stress en het risico.
De sector draait om creativiteit en vernieuwing: telkens nieuwe producties, locaties,
materialen, technologieën en methodes. Daardoor ontstaat een dubbele hiërarchie:
een organisatorische structuur naast een artistieke “line of command”. Dit maakt
de werkomgeving extra complex en dynamisch.
Veiligheid is nooit statisch: een plek die net veilig was, kan enkele minuten later
gevaarlijk zijn. In andere sectoren worden zulke risico’s vaak vermeden, maar in de
podiumkunsten en evenementensector horen ze bij de kern van het werk.
Om veilig te werken is actieve betrokkenheid van alle medewerkers noodzakelijk.
Veiligheid vraagt meer dan het volgen van regels alleen: het vereist inzicht in risico’s,
voortdurende alertheid en het correct inschatten van de situatie op elk moment. Veilig
werken is een continu leerproces en een houding, geen checklist.
Belangrijke basisprincipes voor veilig werken:
• Wees je bewust van de risico’s van je taak en bescherm jezelf (PBM’s, gevaarlijke
zones vermijden).
• Let voortdurend op je omgeving en de veiligheid van jezelf en collega’s.
• Denk vooruit en overweeg de gevolgen van je handelingen.
• Ken de werkomgeving en de organisatiestructuur van dat moment.
• Werk georganiseerd en ordelijk.
• Doe niets waarvoor je niet bevoegd of bekwaam bent.
• Stel vragen bij twijfel en praat open over (on)veilige situaties.
• Wees voorbereid op noodgevallen.
1
, • Vermijd risicovolle zones tenzij je bevoegd bent en er moet werken.
Kernboodschap: Veiligheid in de podiumkunsten en evenementensector is een
gedeelde verantwoordelijkheid die vraagt om bewustzijn, communicatie, ervaring en
continue aandacht.
Veiligheid is ook een investering in kwaliteit en efficiëntie.
Structuur en ordelijkheid zorgen voor een veiligere situatie en dragen ook bij tot
efficiëntie.
1.1 Ongevallentheorie
Veiligheid zal altijd een evenwicht tussen bruikbaarheid en een acceptabel risico zijn.
Hoe gebeuren ongelukken?
Om te begrijpen hoe ongelukken gebeuren moeten we eerst enkele termen
overlopen en de verschillende termen met elkaar in relatie brengen.
Risico
Een risico is de combinatie van een gevaarlijke situatie of actie met de
mogelijkheid dat er iets mis zal gaan en de impact die dat heeft.
Waarschijnlijkheid
De waarschijnlijkheid of de kans vertelt ons hoe groot de kans is dat dingen mis zullen
gaan. Een van de factoren van deze waarschijnlijkheid is de blootstelling aan een risico.
Met andere woorden, hoeveel mensen zullen blootgesteld zijn en hoe lang?
Bijvoorbeeld, hoe groot is de kans dat je gereedschap iemand zal raken als het valt?
2
,Impact
Impact of effect duidt aan wat de mogelijke ernst van de verwondingen of de impact op
de organisatie is. Bijvoorbeeld, als je gereedschap valt, zal het dan lichte verwondingen
veroorzaken of kan het iemand doden?
Incident of bijna-ongeluk
Een incident of een bijna-ongeluk is een onbedoelde gebeurtenis met geen of zeer
beperkte schade die anders had kunnen aflopen.
Ongeluk
Een ongeluk is een onbedoelde gebeurtenis met schade of verwondingen. Met
andere woorden, het is een incident dat slecht afloopt. De definitie van een ongeluk
is afhankelijk van wat we als zware schade of verwondingen beschouwen. Er is een
piramidevormige relatie tussen incidenten, ongelukken en dodelijke ongelukken.
Een ongeval als samenloop van omstandigheden
Verwonding of schade
3
, Verwondingen of schade zijn het resultaat van een ongeluk. We kunnen ze in
verschillende categorieën classificeren naargelang de ernst en het effect.
• Lichte verwondingen die ter plekke verzorgd worden met eerste hulp en
waarbij je geen werk mist
• Verwondingen met tijdelijke werkonbekwaamheid
• Verwondingen met onomkeerbare effecten (invaliditeit, etc.)
• Dood
Het is erg belangrijk om de oorzaak van de verwonding niet te verwarren met de
oorzaak van het ongeluk.
De oorzaak van de verwonding is wat de fysieke schade veroorzaakt.
Bijvoorbeeld: een vallende spot of een scherp mes.
De oorzaak van het ongeluk is de actie of de situatie die de ertoe geleid heeft dat
de schade veroorzaakt is.
Bijvoorbeeld: Er is geen veiligheidskabel gebruikt of een mes wordt gebruikt op een
verkeerde manier.
Statistieken tonen aan dat 80% van alle ongelukken veroorzaakt worden door
menselijke acties
-> Niet weten
Niet weten, als een oorzaak van ongelukken, gaat vooral om een gebrek aan
informatie
-> Niet kunnen
4
Stap 1 van risicomanagement: -ongevallentheorie- risico's
identificeren
Theaters, festivalpodia en podiumomgevingen zijn werkomgevingen met een hoog
risico.
Verschillende teams en organisaties werken samen, elk met hun eigen werkwijzen,
talen en verantwoordelijkheden. Ze staan onder hoge tijdsdruk door strakke deadlines
(het publiek komt op een vast moment binnen) en iedereen wil voldoende tijd op de
scène om kwaliteit te leveren. Dit vergroot de stress en het risico.
De sector draait om creativiteit en vernieuwing: telkens nieuwe producties, locaties,
materialen, technologieën en methodes. Daardoor ontstaat een dubbele hiërarchie:
een organisatorische structuur naast een artistieke “line of command”. Dit maakt
de werkomgeving extra complex en dynamisch.
Veiligheid is nooit statisch: een plek die net veilig was, kan enkele minuten later
gevaarlijk zijn. In andere sectoren worden zulke risico’s vaak vermeden, maar in de
podiumkunsten en evenementensector horen ze bij de kern van het werk.
Om veilig te werken is actieve betrokkenheid van alle medewerkers noodzakelijk.
Veiligheid vraagt meer dan het volgen van regels alleen: het vereist inzicht in risico’s,
voortdurende alertheid en het correct inschatten van de situatie op elk moment. Veilig
werken is een continu leerproces en een houding, geen checklist.
Belangrijke basisprincipes voor veilig werken:
• Wees je bewust van de risico’s van je taak en bescherm jezelf (PBM’s, gevaarlijke
zones vermijden).
• Let voortdurend op je omgeving en de veiligheid van jezelf en collega’s.
• Denk vooruit en overweeg de gevolgen van je handelingen.
• Ken de werkomgeving en de organisatiestructuur van dat moment.
• Werk georganiseerd en ordelijk.
• Doe niets waarvoor je niet bevoegd of bekwaam bent.
• Stel vragen bij twijfel en praat open over (on)veilige situaties.
• Wees voorbereid op noodgevallen.
1
, • Vermijd risicovolle zones tenzij je bevoegd bent en er moet werken.
Kernboodschap: Veiligheid in de podiumkunsten en evenementensector is een
gedeelde verantwoordelijkheid die vraagt om bewustzijn, communicatie, ervaring en
continue aandacht.
Veiligheid is ook een investering in kwaliteit en efficiëntie.
Structuur en ordelijkheid zorgen voor een veiligere situatie en dragen ook bij tot
efficiëntie.
1.1 Ongevallentheorie
Veiligheid zal altijd een evenwicht tussen bruikbaarheid en een acceptabel risico zijn.
Hoe gebeuren ongelukken?
Om te begrijpen hoe ongelukken gebeuren moeten we eerst enkele termen
overlopen en de verschillende termen met elkaar in relatie brengen.
Risico
Een risico is de combinatie van een gevaarlijke situatie of actie met de
mogelijkheid dat er iets mis zal gaan en de impact die dat heeft.
Waarschijnlijkheid
De waarschijnlijkheid of de kans vertelt ons hoe groot de kans is dat dingen mis zullen
gaan. Een van de factoren van deze waarschijnlijkheid is de blootstelling aan een risico.
Met andere woorden, hoeveel mensen zullen blootgesteld zijn en hoe lang?
Bijvoorbeeld, hoe groot is de kans dat je gereedschap iemand zal raken als het valt?
2
,Impact
Impact of effect duidt aan wat de mogelijke ernst van de verwondingen of de impact op
de organisatie is. Bijvoorbeeld, als je gereedschap valt, zal het dan lichte verwondingen
veroorzaken of kan het iemand doden?
Incident of bijna-ongeluk
Een incident of een bijna-ongeluk is een onbedoelde gebeurtenis met geen of zeer
beperkte schade die anders had kunnen aflopen.
Ongeluk
Een ongeluk is een onbedoelde gebeurtenis met schade of verwondingen. Met
andere woorden, het is een incident dat slecht afloopt. De definitie van een ongeluk
is afhankelijk van wat we als zware schade of verwondingen beschouwen. Er is een
piramidevormige relatie tussen incidenten, ongelukken en dodelijke ongelukken.
Een ongeval als samenloop van omstandigheden
Verwonding of schade
3
, Verwondingen of schade zijn het resultaat van een ongeluk. We kunnen ze in
verschillende categorieën classificeren naargelang de ernst en het effect.
• Lichte verwondingen die ter plekke verzorgd worden met eerste hulp en
waarbij je geen werk mist
• Verwondingen met tijdelijke werkonbekwaamheid
• Verwondingen met onomkeerbare effecten (invaliditeit, etc.)
• Dood
Het is erg belangrijk om de oorzaak van de verwonding niet te verwarren met de
oorzaak van het ongeluk.
De oorzaak van de verwonding is wat de fysieke schade veroorzaakt.
Bijvoorbeeld: een vallende spot of een scherp mes.
De oorzaak van het ongeluk is de actie of de situatie die de ertoe geleid heeft dat
de schade veroorzaakt is.
Bijvoorbeeld: Er is geen veiligheidskabel gebruikt of een mes wordt gebruikt op een
verkeerde manier.
Statistieken tonen aan dat 80% van alle ongelukken veroorzaakt worden door
menselijke acties
-> Niet weten
Niet weten, als een oorzaak van ongelukken, gaat vooral om een gebrek aan
informatie
-> Niet kunnen
4
