Samenvatting - principles of behavior

Samenvatting principles of behaviour
Topic 1: introduction to the field: 4 definities, 2 histories and 1
framework
Defining physical activity (PA)
 elke beweging lichaam door skeletspieren  hoger energieverbruik
 PA positieve correlatie met fysieke fitheid
 onvoldoende fysieke activiteit onderscheiden van langdurig zitten zonder
onderbreking (= sedentair zijn)! Je kunt tegelijkertijd voldoende lichamelijk actief én
sedentair zijn (bijv. joggen tijdens de lunch, maar twee uur ononderbroken achter het
bureau zitten)!
Defining exercise
PA beschouwd als "excerise" als
 lichaamsbeweging gepland en gestructureerd
 expliciete doel is om fysieke fitheid te behouden of te verbeteren
lichaamsbeweging heeft een zeer sterke positieve correlatie met fysieke fitheid
defining sport
PA wordt als "sport" beschouwd als het ...
 aan regels gebonden is
 gestructureerd, competitief is
 gepaard gaat met grove fysieke beweging (<-> schaken)
 gekenmerkt door fysieke strategie, dapperheid (moed/ durf)/bravoure en toeval
niet alle sporten sterk correleren met fysieke fitheid (bijv. darts, petanque)!
Soms in de lijn vaag
Fietsen
 Lichamelijke activiteit
o naar de bakker fietsen omdat je auto kapot is en je haast hebt
 exercise
o je dagelijkse fietstocht naar je werk om je conditie te verbeteren
 Sport
o deelnemen aan "We rijden Vlaanderen
defining physical fitness
 vermogen om spierarbeid te verrichten
 eigenschap die mensen hebben of bereiken, waardoor ze FA kunnen uitvoeren
 fysieke fitheid is gedeeltelijk
o gerelateerd aan huidige niveau FA ('eigenschappen die mensen bereiken')
o functie van erfelijkheid ('eigenschappen die mensen hebben')
evolution of PA en health
1.Pre-agricultural period (4 000 000 – 8 000BC)
 hunting and gathering  PA high, low-fat diet
2.Agricultural period (8 000 BC – 1 800)
 reasonably high PA, relatively low-fat diet (on the rise!)
3.Industrial period (1800 – 1945)
 PA-niveau nog steeds relatief hoog, maar overbevolking, slechte voeding, slechte
volksgezondheid à infectieziekten als belangrijkste doodsoorzaken
4.Nuclear/technological (1945 –present):

,  verbetering volksgezondheid en medische vooruitgang in 'geavanceerde'
samenlevingen, maar nu 'leefstijlgerelateerde' vroegtijdige sterfte hypokinetic
diseases (99,9% van menselijke bestaan)
Was vorig jaar een examenvraag (4 distance fases)
 Fase 4: mensen moesten niet meer FA zijn op hun werk, en nr het werk gaan moest
niet meer fysiek actief zijn (hypokinetic diseases), kwam heel opeens deze fase
 De eerste fase was voor 99,9%, hij heeft de maatschappij gemaakt tot wat het is,
lichaam zijn gemaakt om fysiek actief te zijn en dan opeens de 4 de fase dat we niet
meer actief moesten zijn heeft voor diseases gezorgd
Contemporary problem
 groot deel PA die noodzakelijk voor gezondheid vrij gekozen in de vrije tijd of bewust
geïntegreerd in normale dagelijkse routine = ACTIEF LEVEN
 belang bestuderen psychologische processen betrokken bij FA en fitheid, zoals
motivatie/persistentie/...!
Fysieke activiteit was geen keuze, je moest gaan jagen of actief zijn in de landbouw of in de
fabriek, opeens is het een keuze geworden
‘80-’90  ernst van niet fysiek actief zijn pas ingezien
Texas laagst cijfer van FA in terms of steps/ day (vrouwen ongeveer 3000)
A behavioral epidemiology framework (examen)
vijffasenmodel om onderzoek naar en inzicht in relatie tussen FA en gezondheid
(sbevordering)
1. Establish the links between PA and health
2. Develop methods for accurately measuring PA
3. Identify factors that influence the level of PA
(‘determinants’)
4. Evaluate interventions concerning PA
5. Translate research into practice
(De volgorde is niet altijd lineair, vaak wederkerig)
De least fit groep een beetje fit maken, risico op dood
veel verminderen
Phase 1: verband tss PA en gezondheid vaststellen
Sterk bewijs beschermende effecten:
 sterfte door alle oorzaken, coronaire hartziekten, hoge bloeddruk, beroerte, vallen,
metabool syndroom, diabetes type 2, borstkanker, darmkanker, depressie, ...
Hoog niveau bewijs voor gunstige effecten:
 fitheid, lichaamsmassa/samenstelling, botgezondheid, functionele gezondheid,
cognitieve functie, ...
history of field
Van sport lichaamsbeweging
 sport richtte zich op prestatieverbetering door verbeteren van mentale vaardigheden
 jaren 80 verhoogd bewustzijn lichamelijk actief moeten zijn om gezond te blijven
o oorspronkelijke focus op fitnessnorm (intensieve PA) en lichaamsbeweging
gekoppeld aan fitnesscultuur (bijv. Olivia Newton-John, Jane Fonda...)
 ontwikkeling lichaamsbeweging als specifiek wetenschappelijk studiegebied jaren 90
o publicaties in specifieke tijdschriften: Journal of Sport and Exercise Psychology
Psychologie van sport- en inspanningspsychologie

, future of scientific domain
Van Bewegen nr … lichamelijke activiteit:
 focus leefstijlinterventies: integratie PA dagelijks leven  verschuiving inv
wetenschappelijk domein (sinds 2005)
… van PA verbonden met gezondheidspsychologie + preventieve en gedragsgeneeskunde:
 publicaties in biomedische en nieuwe tijdschriften: Preventive Medicine,
International Journal for Behavioral Nutrition and Physical Activity, Mental Health and
Physical Activity...
 extra aandacht voor sedentair gedrag (naast te weinig lichaamsbeweging)
phase 2: meten PA




  meten via subjectieve methode (self-reports)

 objectieve methode

phase 3: indentihying determinanten en correlaties
Factoren (variabelen) waarvan gedacht dat ze'bepalen' waarom mensen wel of niet actief 
'determinanten' genoemd

 beter woord 'correlaties', want niet zeker of 'determinanten' echt oorzakelijk voor
lichamelijke activiteit (moeilijk te manipuleren)
o correlaties zijn "reproduceerbare associaties die mogelijk oorzakelijk zijn"
phase 4: evaluating interventions to promote PA
 Testen causale relaties in (veld-)experimenten
 Balanceren interne en externe validiteit:
o hoe meer je standaardiseert/controleert/ ... , hoe hoger je interne validiteit,
dit vaak ten koste van externe (vooral ecologische) validiteit