Notarieel vennootschapsrecht
Inhoudsopgave
Digitalisering van vennootschappen (les 1) ................................................................................ 7
Afdeling 1: WVV: modernisering zonder (al te veel) digitalisering .......................................... 7
Afdeling 2: Coronapandemie als (mede) kantelpunt ..................................................................... 8
Afdeling 3: Europese belangstelling ..................................................................................................... 8
Bestuur van NV, BV en CV (les 2) ..................................................................................................... 24
Afdeling 1: Plan .......................................................................................................................................... 24
Afdeling 2: Overzicht van de bestuursorganen .............................................................................. 24
De NV ........................................................................................................................................................ 24
De BV en de CV ..................................................................................................................................... 26
Afdeling 3: Corporate Governance Codes ........................................................................................ 27
Afdeling 4: Samenstelling van het bestuursorgaan en statuut van de leden..................... 29
Benoeming ............................................................................................................................................... 29
Aantal bestuurders ............................................................................................................................... 38
Vereisten om bestuurder te zijn ...................................................................................................... 38
Bijzonderheden m.b.t. de enige bestuurder van de NV (artt. 7:101 e.v. WVV) .......... 45
Aanvaarding en bekendmaking van het bestuursmandaat .................................................. 46
Duur van het bestuursmandaat ...................................................................................................... 46
Statuut van de bestuurder (pro memorie).................................................................................. 47
Beëindiging van het bestuursmandaat ......................................................................................... 49
Bevoegdheden van het bestuur ...................................................................................................... 53
Afdeling 5: Dagelijks bestuur ................................................................................................................ 65
Aandeelhoudersovereenkomsten (les 3) ..................................................................................... 69
Afdeling 1: Impact van het WVV op aandeelhoudersovereenkomsten ................................. 69
Afdeling 2: Aandeelhoudersovereenkomsten: wat – wanneer – waarom? ......................... 71
Wettelijk kader? .................................................................................................................................... 73
Statutaire of onderhandse besprekingen? .................................................................................. 73
Stemafspraken ....................................................................................................................................... 76
Overdracht van aandelen (en daarbij horend overdracht beperkingen) ......................... 80
1
,De notaris en vastgoedgerelateerde aandelentransacties (les 4) ................................ 87
Afdeling 1: Inleiding ................................................................................................................................. 87
Afdeling 2: Asset vs. share deals ........................................................................................................ 88
Asset vs share deals; wat is het? ................................................................................................... 88
De notaris als juridisch zakenman ................................................................................................. 92
De share deal: verloop van een transactie ................................................................................. 93
Vennootschappen en vermogensplanning (les 5) ................................................................ 112
Afdeling 1: Vermogensplanning en de nood aan vennootschappen .................................... 112
Wat is vermogensplanning .............................................................................................................. 112
Hoe kan het vennootschapsrecht een antwoord bieden? .................................................... 113
Afdeling 2: De vennootschap als tool van vermogensplanning: de maatschap .............. 114
WVV: nieuwe definitie “vennootschap” ...................................................................................... 114
Gevolgen voor de maatschap ......................................................................................................... 116
De maatschap als controlevehikel ................................................................................................ 118
De maatschap en … ........................................................................................................................... 121
Afdeling 3: Andere structuren als tool van vermogensplanning ........................................... 130
Afdeling 4: De vennootschap als voorwerp van vermogensplanning .................................. 131
Familiale bedrijven begrijpen: het 3-cirkelmodel (DAVIS & TAGIURI) .......................... 131
Familiale bedrijfsoverdracht: één begrip, vele invalshoeken ............................................. 132
Wisselwerking statuten en aandeelhoudersovereenkomsten ............................................ 132
Vennootschap van publiekrecht (les 6) ...................................................................................... 133
Afdeling 1: Inleiding ............................................................................................................................... 133
Afdeling 2: Vormgeving van (federale en Brusselse) NV’s van publiekrecht ................... 135
Overheidsondernemingen zonder NV-vorm .............................................................................. 136
Afschaffing vennootschapsvorm.................................................................................................... 138
(G)een overkoepelend raamwerk ................................................................................................. 139
Afdeling 3: NV’s van publiekrecht ..................................................................................................... 139
Vormgeving en soorten NV’s van publiekrecht........................................................................ 140
Afdeling 4: Interne werking en organisatie ................................................................................... 145
De algemene vergadering ............................................................................................................... 145
Benoeming bestuurders ................................................................................................................... 146
Aanwezigheid private aandeelhouders ....................................................................................... 146
Afdeling 3: Vuistregels voor de (notariële) praktijk ................................................................... 147
2
, Afdeling 5: Casus uit de Vlaamse praktijk ..................................................................................... 147
Wat is een fusie (door overneming)? .......................................................................................... 148
Hoe verloopt een fusie (door overneming) tussen vennootschappen normaal? ........ 148
Belangrijke vragen ............................................................................................................................. 149
Afdeling 6: Het belang van de overheidsvennootschap ............................................................ 151
Het vennootschapsbelang fungeert als kompas voor (overheids)vennootschappen 151
De bestemming van de vaartocht: de (wettelijke) specialiteit ......................................... 152
Nadere invulling belang overheidsvennootschap.................................................................... 154
Voorbeeldfunctie van overheidsvennootschappen inzake duurzaamheid ..................... 158
Nationale en grensoverschrijdende herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn
(les 7).............................................................................................................................................................. 159
Afdeling 1: De Mobiliteitsrichtlijn....................................................................................................... 159
Internationalisering in het economisch verkeer ...................................................................... 159
Omzettingswet ..................................................................................................................................... 162
Statutaire zetelleer van toepassing sinds het WVV ............................................................... 162
Afdeling 2: Nationale herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn ...................................... 163
Begrip “herstructurering” ................................................................................................................. 163
Ratio ......................................................................................................................................................... 165
Wetgevend kader ................................................................................................................................ 167
Voorwaarden? ...................................................................................................................................... 168
WVV.......................................................................................................................................................... 170
Herstructureringsvormen ................................................................................................................. 170
Procedures ............................................................................................................................................. 187
Nationale zetelverplaatsing en omzetting ................................................................................. 196
Afdeling 3: Grensoverschrijdende mobiliteit na de Mobiliteitsrichtlijn ................................ 196
Geviseerde herstructureringsvormen en hun toepassingsgebied .................................... 196
Procedure van grensoverschrijdende herstructurering (fusie, splitsing, omzetting) 202
Inwerkingtreding ................................................................................................................................. 213
Conclusie ................................................................................................................................................ 214
Inschrijvingsrechten, converteerbare obligaties, voorkeurrecht, en gelijkaardige
rechten (les 8) ........................................................................................................................................... 215
Afdeling 1: Eigen vermogen ................................................................................................................ 215
Eigen vermogen................................................................................................................................... 215
Inbreng ................................................................................................................................................... 216
Kapitaal ................................................................................................................................................... 217
3
, Afdeling 2: Eigenvermogensvorming ............................................................................................... 220
Eigenvermogensvorming bij oprichting ...................................................................................... 220
Wijzigingen tijdens het leven van de vennootschap ............................................................. 222
Kapitaalverhoging / bijkomende inbreng ................................................................................... 222
Afdeling 3: Instrumenten van “uitgesteld eigen vermogen”; algemeen ............................ 228
Oorsprong .............................................................................................................................................. 228
Waarom is er nood aan deze instrumenten?............................................................................ 229
Traditionele zienswijze: onrechtstreekse kapitaalverhoging .............................................. 230
Betere zienswijze: bijzondere optie- en voorkeurscontracten .......................................... 232
Afdeling 3.1: Inschrijvingsrechten en converteerbare obligaties .......................................... 232
Voorbereiding ....................................................................................................................................... 233
Goedkeuring .......................................................................................................................................... 234
Inbrengprocedures ............................................................................................................................. 235
Uitgifteprijs van het inschrijvingsrecht zelf............................................................................... 235
“Pool” van inschrijvingsrechten ..................................................................................................... 236
Overdraagbaarheid ............................................................................................................................. 237
Sui generis hoedanigheid................................................................................................................. 237
Vermogensrechtelijke bescherming ............................................................................................. 238
Lot bij vennootschapsrechtelijke herstructureringen ............................................................ 239
Algemene principes ............................................................................................................................ 239
Conversie = novatie........................................................................................................................... 239
Gemeen recht ....................................................................................................................................... 240
Afdeling 3.2: Wettelijk voorkeurrecht ............................................................................................. 240
Aandeelhoudersrecht ......................................................................................................................... 241
Toepassingsgebied ............................................................................................................................. 241
Beperking/opheffing .......................................................................................................................... 242
Actuele voorkeurrechten .................................................................................................................. 242
Verzaking ............................................................................................................................................... 243
Afdeling 3.3: Gelijkaardige rechten .................................................................................................. 243
Varianten op inschrijvingsrechten ................................................................................................ 243
Varianten op converteerbare obligaties ..................................................................................... 243
Varianten op wettelijk voorkeurrecht .......................................................................................... 244
Afdeling 4: Samenvatting ..................................................................................................................... 244
Uitkeringsverbod en belangeloos doel (les 9) ........................................................................ 245
Afdeling 1: De wettelijke specialiteit van VZW en stichting ontleed .................................... 245
4
Inhoudsopgave
Digitalisering van vennootschappen (les 1) ................................................................................ 7
Afdeling 1: WVV: modernisering zonder (al te veel) digitalisering .......................................... 7
Afdeling 2: Coronapandemie als (mede) kantelpunt ..................................................................... 8
Afdeling 3: Europese belangstelling ..................................................................................................... 8
Bestuur van NV, BV en CV (les 2) ..................................................................................................... 24
Afdeling 1: Plan .......................................................................................................................................... 24
Afdeling 2: Overzicht van de bestuursorganen .............................................................................. 24
De NV ........................................................................................................................................................ 24
De BV en de CV ..................................................................................................................................... 26
Afdeling 3: Corporate Governance Codes ........................................................................................ 27
Afdeling 4: Samenstelling van het bestuursorgaan en statuut van de leden..................... 29
Benoeming ............................................................................................................................................... 29
Aantal bestuurders ............................................................................................................................... 38
Vereisten om bestuurder te zijn ...................................................................................................... 38
Bijzonderheden m.b.t. de enige bestuurder van de NV (artt. 7:101 e.v. WVV) .......... 45
Aanvaarding en bekendmaking van het bestuursmandaat .................................................. 46
Duur van het bestuursmandaat ...................................................................................................... 46
Statuut van de bestuurder (pro memorie).................................................................................. 47
Beëindiging van het bestuursmandaat ......................................................................................... 49
Bevoegdheden van het bestuur ...................................................................................................... 53
Afdeling 5: Dagelijks bestuur ................................................................................................................ 65
Aandeelhoudersovereenkomsten (les 3) ..................................................................................... 69
Afdeling 1: Impact van het WVV op aandeelhoudersovereenkomsten ................................. 69
Afdeling 2: Aandeelhoudersovereenkomsten: wat – wanneer – waarom? ......................... 71
Wettelijk kader? .................................................................................................................................... 73
Statutaire of onderhandse besprekingen? .................................................................................. 73
Stemafspraken ....................................................................................................................................... 76
Overdracht van aandelen (en daarbij horend overdracht beperkingen) ......................... 80
1
,De notaris en vastgoedgerelateerde aandelentransacties (les 4) ................................ 87
Afdeling 1: Inleiding ................................................................................................................................. 87
Afdeling 2: Asset vs. share deals ........................................................................................................ 88
Asset vs share deals; wat is het? ................................................................................................... 88
De notaris als juridisch zakenman ................................................................................................. 92
De share deal: verloop van een transactie ................................................................................. 93
Vennootschappen en vermogensplanning (les 5) ................................................................ 112
Afdeling 1: Vermogensplanning en de nood aan vennootschappen .................................... 112
Wat is vermogensplanning .............................................................................................................. 112
Hoe kan het vennootschapsrecht een antwoord bieden? .................................................... 113
Afdeling 2: De vennootschap als tool van vermogensplanning: de maatschap .............. 114
WVV: nieuwe definitie “vennootschap” ...................................................................................... 114
Gevolgen voor de maatschap ......................................................................................................... 116
De maatschap als controlevehikel ................................................................................................ 118
De maatschap en … ........................................................................................................................... 121
Afdeling 3: Andere structuren als tool van vermogensplanning ........................................... 130
Afdeling 4: De vennootschap als voorwerp van vermogensplanning .................................. 131
Familiale bedrijven begrijpen: het 3-cirkelmodel (DAVIS & TAGIURI) .......................... 131
Familiale bedrijfsoverdracht: één begrip, vele invalshoeken ............................................. 132
Wisselwerking statuten en aandeelhoudersovereenkomsten ............................................ 132
Vennootschap van publiekrecht (les 6) ...................................................................................... 133
Afdeling 1: Inleiding ............................................................................................................................... 133
Afdeling 2: Vormgeving van (federale en Brusselse) NV’s van publiekrecht ................... 135
Overheidsondernemingen zonder NV-vorm .............................................................................. 136
Afschaffing vennootschapsvorm.................................................................................................... 138
(G)een overkoepelend raamwerk ................................................................................................. 139
Afdeling 3: NV’s van publiekrecht ..................................................................................................... 139
Vormgeving en soorten NV’s van publiekrecht........................................................................ 140
Afdeling 4: Interne werking en organisatie ................................................................................... 145
De algemene vergadering ............................................................................................................... 145
Benoeming bestuurders ................................................................................................................... 146
Aanwezigheid private aandeelhouders ....................................................................................... 146
Afdeling 3: Vuistregels voor de (notariële) praktijk ................................................................... 147
2
, Afdeling 5: Casus uit de Vlaamse praktijk ..................................................................................... 147
Wat is een fusie (door overneming)? .......................................................................................... 148
Hoe verloopt een fusie (door overneming) tussen vennootschappen normaal? ........ 148
Belangrijke vragen ............................................................................................................................. 149
Afdeling 6: Het belang van de overheidsvennootschap ............................................................ 151
Het vennootschapsbelang fungeert als kompas voor (overheids)vennootschappen 151
De bestemming van de vaartocht: de (wettelijke) specialiteit ......................................... 152
Nadere invulling belang overheidsvennootschap.................................................................... 154
Voorbeeldfunctie van overheidsvennootschappen inzake duurzaamheid ..................... 158
Nationale en grensoverschrijdende herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn
(les 7).............................................................................................................................................................. 159
Afdeling 1: De Mobiliteitsrichtlijn....................................................................................................... 159
Internationalisering in het economisch verkeer ...................................................................... 159
Omzettingswet ..................................................................................................................................... 162
Statutaire zetelleer van toepassing sinds het WVV ............................................................... 162
Afdeling 2: Nationale herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn ...................................... 163
Begrip “herstructurering” ................................................................................................................. 163
Ratio ......................................................................................................................................................... 165
Wetgevend kader ................................................................................................................................ 167
Voorwaarden? ...................................................................................................................................... 168
WVV.......................................................................................................................................................... 170
Herstructureringsvormen ................................................................................................................. 170
Procedures ............................................................................................................................................. 187
Nationale zetelverplaatsing en omzetting ................................................................................. 196
Afdeling 3: Grensoverschrijdende mobiliteit na de Mobiliteitsrichtlijn ................................ 196
Geviseerde herstructureringsvormen en hun toepassingsgebied .................................... 196
Procedure van grensoverschrijdende herstructurering (fusie, splitsing, omzetting) 202
Inwerkingtreding ................................................................................................................................. 213
Conclusie ................................................................................................................................................ 214
Inschrijvingsrechten, converteerbare obligaties, voorkeurrecht, en gelijkaardige
rechten (les 8) ........................................................................................................................................... 215
Afdeling 1: Eigen vermogen ................................................................................................................ 215
Eigen vermogen................................................................................................................................... 215
Inbreng ................................................................................................................................................... 216
Kapitaal ................................................................................................................................................... 217
3
, Afdeling 2: Eigenvermogensvorming ............................................................................................... 220
Eigenvermogensvorming bij oprichting ...................................................................................... 220
Wijzigingen tijdens het leven van de vennootschap ............................................................. 222
Kapitaalverhoging / bijkomende inbreng ................................................................................... 222
Afdeling 3: Instrumenten van “uitgesteld eigen vermogen”; algemeen ............................ 228
Oorsprong .............................................................................................................................................. 228
Waarom is er nood aan deze instrumenten?............................................................................ 229
Traditionele zienswijze: onrechtstreekse kapitaalverhoging .............................................. 230
Betere zienswijze: bijzondere optie- en voorkeurscontracten .......................................... 232
Afdeling 3.1: Inschrijvingsrechten en converteerbare obligaties .......................................... 232
Voorbereiding ....................................................................................................................................... 233
Goedkeuring .......................................................................................................................................... 234
Inbrengprocedures ............................................................................................................................. 235
Uitgifteprijs van het inschrijvingsrecht zelf............................................................................... 235
“Pool” van inschrijvingsrechten ..................................................................................................... 236
Overdraagbaarheid ............................................................................................................................. 237
Sui generis hoedanigheid................................................................................................................. 237
Vermogensrechtelijke bescherming ............................................................................................. 238
Lot bij vennootschapsrechtelijke herstructureringen ............................................................ 239
Algemene principes ............................................................................................................................ 239
Conversie = novatie........................................................................................................................... 239
Gemeen recht ....................................................................................................................................... 240
Afdeling 3.2: Wettelijk voorkeurrecht ............................................................................................. 240
Aandeelhoudersrecht ......................................................................................................................... 241
Toepassingsgebied ............................................................................................................................. 241
Beperking/opheffing .......................................................................................................................... 242
Actuele voorkeurrechten .................................................................................................................. 242
Verzaking ............................................................................................................................................... 243
Afdeling 3.3: Gelijkaardige rechten .................................................................................................. 243
Varianten op inschrijvingsrechten ................................................................................................ 243
Varianten op converteerbare obligaties ..................................................................................... 243
Varianten op wettelijk voorkeurrecht .......................................................................................... 244
Afdeling 4: Samenvatting ..................................................................................................................... 244
Uitkeringsverbod en belangeloos doel (les 9) ........................................................................ 245
Afdeling 1: De wettelijke specialiteit van VZW en stichting ontleed .................................... 245
4
