Module 2: Fiscaal Recht
,
,Deel 1: basisbeginselen
Hoofdstuk 1: begrip en kenmerken van de belasting;
Geen wettelijke definitie, wel juridische omschrijving aan de hand van cassatiearresten: ‘de belasting
is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door de overheid wordt opgelegd met het oog op
het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en
voor zover die bijdrage bij wet of decreet als belasting wordt erkend.’
2 hoofdkenmerken van een belasting:
- Het financieel doel
- Het dwingend karakter
Het financieel doel:
Belastingen worden gebruikt om overheidsuitgaven te dekken. De nadruk ligt op de algemene
draagwijdte van belastingen.
Belastingen worden geheven en aangewend ter financiering van diensten van openbare nut. Wil
zeggen dat er tegenover een belasting geen rechtstreekse en individuele tegenprestatie bestaat. (de
betaler weet niet wat er met de door hem betaalde belastingen gebeurt).
≠ retributie (heffing bestemd om een door de overheid verstrekte dienst rechtstreeks te laten
vergoeden door degene die de dienst heeft genoten).
Het dwingend karakter:
Belastingen worden eenzijdig opgelegd door een overheid gebeurt volgens bepaalde rechtsregels
die afdwingbaar zijn.
Bij niet-naleving van de wettelijke verplichtingen zal de belastingplichtige gesanctioneerd worden. Er
zijn twee soorten sancties mogelijk:
- Administratieve sanctie
- Strafrechtelijke sanctie
Wet van 20 september 2012 ‘una-via’-principe het houdt in dat inbreuken op fiscale wetgeving
voortaan uitsluitend ofwel via de administratieve weg, ofwel via de strafrechtelijke weg kunnen worden
vervolgd. De fiscale administraties zullen in elk concreet dossier de fraude ofwel zelf aanpakken en
beboeten, ofwel enkel de fiscale schuld vaststellen waarna de straf via de strafrechtelijke weg wordt
opgevolgd.
Bij overtreding kan de fiscus dus zelf kiezen welke soort sanctie hij wil opleggen.
‘una-via’-principe men kan maar voor 1 misdrijf gestraft worden en niet voor beide.
Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn:
Om van een belasting te kunnen spreken, moet aan bovenstaande kenmerken cumulatief voldaan
worden. Ontvangsten van de overheid die niet voldoen aan beide kenmerken, zijn bijgevolg geen
belastingen. (zie voorbeelden p34).
Retributie versus bijzondere vormen van belastingen
Belasting = verplichte betaling aan de overheid om uitgaven van algemeen nut te financieren
Retributie = soort vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening vanwege de overheid die
daarbij over een juridisch of feitelijk monopolie beschikt. Een retributie gaat rechtsreeks naar een
bepaalde uitgaven. ( zie voorbeelden p34).
Urbanisatiebelasting = belasting voor wegverhardingen, aanleggen van fiets- en op voetpaden en
rioleringswerken wordt opgelegd aan alle inwoners van een bepaalde gebied (meestal gemeente) is
forfaitair).
, De parafiscale bijdragen
De opbrengsten van parafiscale bijdragen komen niet in de rijksmiddelenbegroting, waardoor het niet
kan beschouwd worden als een belasting = grijze zone
De sociale bijdragen (de werknemers- en werkgeversbijdragen) worden rechtstreeks ondergebracht bij
de rijksdienst voor sociale zekerheid (rsz). RSZ heeft een van de staat onderscheiden
rechtspersoonlijkheid.
De sociale bijdragen kunnen de sociale uitgaven niet meer dekken door vergrijzing en booming. Er is
een fiscale kas en een sociale kas. De sociale kas knabbelt daarom soms in de fiscale kas en dit
wordt parafiscaliteit genoemd. (zie voorbeeld p35).
Hoofdstuk 2: de situering van het belastingrecht;
Belastingrecht houdt zich niet bezig met de opportuniteit van een (nieuwe) belasting, maar krijgt wel
de belangrijke taak toebedeeld van zodra de noodzakelijke politieke beslissingen genomen zijn.
Het belastingrecht bepaald onder meer wie of wat aan de belasting wordt onderworpen, welk het
toepasselijk tarief is, hoe deze belasting wordt gevestigd, hoe ze wordt geïnd, welke waarborgen aan
de belasting worden toegekend. De studie hiervan behoort tot de rechtswetenschap.
Belastingwetenschap = effect van de belastingheffing: wie is belastingplichtige, wat is de belastbare
basis, hoeveel bedraagt de belasting, wat en hoeveel hebben een band.
Hoofdstuk 3: noodzakelijk karakter van belastingen in een moderne samenleving;
Belastingen kunnen worden beschouwd als de prijs die betaald wordt voor onze grondwettelijke
rechten & plichten en vrijheden, meer bepaald voor het recht op privé-eigendommen en de vrijheid
van ondernemen.
,
,Deel 1: basisbeginselen
Hoofdstuk 1: begrip en kenmerken van de belasting;
Geen wettelijke definitie, wel juridische omschrijving aan de hand van cassatiearresten: ‘de belasting
is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door de overheid wordt opgelegd met het oog op
het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en
voor zover die bijdrage bij wet of decreet als belasting wordt erkend.’
2 hoofdkenmerken van een belasting:
- Het financieel doel
- Het dwingend karakter
Het financieel doel:
Belastingen worden gebruikt om overheidsuitgaven te dekken. De nadruk ligt op de algemene
draagwijdte van belastingen.
Belastingen worden geheven en aangewend ter financiering van diensten van openbare nut. Wil
zeggen dat er tegenover een belasting geen rechtstreekse en individuele tegenprestatie bestaat. (de
betaler weet niet wat er met de door hem betaalde belastingen gebeurt).
≠ retributie (heffing bestemd om een door de overheid verstrekte dienst rechtstreeks te laten
vergoeden door degene die de dienst heeft genoten).
Het dwingend karakter:
Belastingen worden eenzijdig opgelegd door een overheid gebeurt volgens bepaalde rechtsregels
die afdwingbaar zijn.
Bij niet-naleving van de wettelijke verplichtingen zal de belastingplichtige gesanctioneerd worden. Er
zijn twee soorten sancties mogelijk:
- Administratieve sanctie
- Strafrechtelijke sanctie
Wet van 20 september 2012 ‘una-via’-principe het houdt in dat inbreuken op fiscale wetgeving
voortaan uitsluitend ofwel via de administratieve weg, ofwel via de strafrechtelijke weg kunnen worden
vervolgd. De fiscale administraties zullen in elk concreet dossier de fraude ofwel zelf aanpakken en
beboeten, ofwel enkel de fiscale schuld vaststellen waarna de straf via de strafrechtelijke weg wordt
opgevolgd.
Bij overtreding kan de fiscus dus zelf kiezen welke soort sanctie hij wil opleggen.
‘una-via’-principe men kan maar voor 1 misdrijf gestraft worden en niet voor beide.
Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn:
Om van een belasting te kunnen spreken, moet aan bovenstaande kenmerken cumulatief voldaan
worden. Ontvangsten van de overheid die niet voldoen aan beide kenmerken, zijn bijgevolg geen
belastingen. (zie voorbeelden p34).
Retributie versus bijzondere vormen van belastingen
Belasting = verplichte betaling aan de overheid om uitgaven van algemeen nut te financieren
Retributie = soort vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening vanwege de overheid die
daarbij over een juridisch of feitelijk monopolie beschikt. Een retributie gaat rechtsreeks naar een
bepaalde uitgaven. ( zie voorbeelden p34).
Urbanisatiebelasting = belasting voor wegverhardingen, aanleggen van fiets- en op voetpaden en
rioleringswerken wordt opgelegd aan alle inwoners van een bepaalde gebied (meestal gemeente) is
forfaitair).
, De parafiscale bijdragen
De opbrengsten van parafiscale bijdragen komen niet in de rijksmiddelenbegroting, waardoor het niet
kan beschouwd worden als een belasting = grijze zone
De sociale bijdragen (de werknemers- en werkgeversbijdragen) worden rechtstreeks ondergebracht bij
de rijksdienst voor sociale zekerheid (rsz). RSZ heeft een van de staat onderscheiden
rechtspersoonlijkheid.
De sociale bijdragen kunnen de sociale uitgaven niet meer dekken door vergrijzing en booming. Er is
een fiscale kas en een sociale kas. De sociale kas knabbelt daarom soms in de fiscale kas en dit
wordt parafiscaliteit genoemd. (zie voorbeeld p35).
Hoofdstuk 2: de situering van het belastingrecht;
Belastingrecht houdt zich niet bezig met de opportuniteit van een (nieuwe) belasting, maar krijgt wel
de belangrijke taak toebedeeld van zodra de noodzakelijke politieke beslissingen genomen zijn.
Het belastingrecht bepaald onder meer wie of wat aan de belasting wordt onderworpen, welk het
toepasselijk tarief is, hoe deze belasting wordt gevestigd, hoe ze wordt geïnd, welke waarborgen aan
de belasting worden toegekend. De studie hiervan behoort tot de rechtswetenschap.
Belastingwetenschap = effect van de belastingheffing: wie is belastingplichtige, wat is de belastbare
basis, hoeveel bedraagt de belasting, wat en hoeveel hebben een band.
Hoofdstuk 3: noodzakelijk karakter van belastingen in een moderne samenleving;
Belastingen kunnen worden beschouwd als de prijs die betaald wordt voor onze grondwettelijke
rechten & plichten en vrijheden, meer bepaald voor het recht op privé-eigendommen en de vrijheid
van ondernemen.
