ALGEMENE ECONOMIE B
HOOFDSTUK 24: Inleidende macro-economische
concepten
Introductie
Economische activiteiten schommelen in een land:
- Periodes van hoge en lage economische activiteit wisselen elkaar af
o Goede oogst zorgt voor hogere economische activiteit, die weer afneemt na zijn
ondergang
o Of een goede oogst zorgde voor hogere economische activiteit, terwijl een
misoogst zorgde voor economische activiteit.
- Tot begin 20ste eeuw was er geen goede statistische methodologie en
meetinstrumenten voor precieze meting van economische activiteit
o Men baseerde zich bv. op de analyse van het aantal ingezette arbeiders,
machines, treinverkeer, gebruikte energie,… in het productieproces
onvolkomen meting
- Jaren ‘30 kwam er verandering door ontwikkelen van nationale rekeningen, die
toelaten de economische activiteit te meten a.d.h.v. de hoeveelheid productie,
inkomen en bestedingen nadien BBP uitgevonden
- Nowcasting: o.b.v. factoren die direct beschikbaar zijn, kunnen de economische
activiteit gaan benaderen.
o Het is een alternatief voor de nationale rekeningen dat minder precies is, maar
wel sneller gaat.
BBP= De totale toegevoegde waarde (TW) die geproduceerd wordt door economische
activiteit binnen een bepaalde geografische entiteit (land, regio, groep landen),
gedurende een bepaalde periode (typisch een jaar)
Maatstaf die we gebruiken om de omvang van economische fenomenen aan te
duiden.
Maatstaf die we gebruiken om economische groei te meten en zelfs om
productiviteitswinsten te berekenen.
Houdt geen rekening met het feit dat dingen verslijten
1
, Economische kringloop
Illustreert dat de economische activiteit, BBP, kan
gevat worden door drie benaderingen:
productiebenadering, inkomensbenadering en
bestedingsbenadering.
Toegevoegde waarde (TW), gerealiseerd door de
productie van G&D, genereert inkomen voor de
eigenaars van de PF arbeid en kapitaal die gebruikt
worden in het productieproces.
Dit inkomen wordt gebruikt voor bestedingen, die
op hun beurt weer productie vereisen.
Omdat elke productie van TW leidt tot een inkomen,
en elk inkomen tot een besteding, leidt tot de
berekening van het BBP volgens elk van die drie
benaderingen tot dezelfde uitkomst.
Productieketen= Is een beschrijving van alle schakels in het productieproces van een
grondstof tot het afgewerkte product of een dienst (ook wel finale goed of dienst).
=productieketen voor brood
Economie waar enkel brood wordt
geproduceerd en geconsumeerd. Er zijn
geen andere producten, overheid en
buitenland.
Boer verkoopt graan en verkoopt die aan de molenaar, die er meel van gaat maken. Voor
de molenaar is graan een intermediaire input.
Intermediaire goederen (inputs)= goederen die nog minstens één productiebewerking
moeten ondergaan om omgezet te worden in finale goederen, vooraleer ze
geconsumeerd worden. Wordt ook een half-afgewerkt goed genoemd.
Molenaar verkoopt dit meel aan de bakker, die er brood van maakt. Het meel is de
intermediaire input. Het brood wordt verkocht aan de consument. In elke stap van het
proces wordt er waarde toegevoegd.
Toegevoegde waarde= De marktwaarde van de productie (output) min de marktwaarde
van de aangekochte intermediaire goederen (input).
Het is alle waarde die door het productieproces wordt toegevoegd aan de input.
- Primaire sector heeft vaak een lage toegevoegde waarde
- Dienstensector heeft vaak een hoge toegevoegde waarde
- TW= verschil tussen omzet en kosten van de intermediaire inputs
2
,Drie benaderingen om de economische activiteit te bekijken:
Productiebenadering (oorsprong van BBP)
- Gebaseerd op de sommering van alle TW geproduceerd in een economie
- Analyse van ‘oorsprong’ van BBP
- Som van de toegevoegde waarden van alle G&D van een land gedurende een
bepaalde periode.
- Om dubbeltelling te voorkomen moeten intermediaire goederen uit de berekening
gehaald worden
Bestedingsbenadering (gebruik van BBP)
- Alles dat wordt gekocht
- De vraag naar goederen en diensten
- BBP als som van marktwaarden van aangeboden finale goederen, plus waarde
export, min waarde import
Inkomensbenadering
- Waar gaat het geld naartoe? Wie verdiend dat?
- Analyse ‘verdeling’ toegevoegde waarde over productiefactoren
- Arbeid: lonen etc.
- Kapitaal: rente, dividenden, …
- Netto-belastingen hoeveel geeft of neemt de overheid
Bruto binnenlands product (BBP) realiteit
De productiebenadering
BBP volgens de productiebenadering= som van alle TW geproduceerd door de inzet
kapitaal en/of arbeid van een bepaalde regio/land in een bepaalde periode.
Deze toegevoegde waarde wordt deels gerealiseerd bij…
- Bedrijven die goederen en diensten produceren en die op de markt verkopen.
- Overheid (politie, rechtspraak; onderhoud wegen, onderwijs, …) vereist inzet van
arbeid en kapitaal en realiseert daarom toegevoegde waarde.
- Gezinnen (huishoudelijke arbeid, kinderen opvoeden, …) vereisten inzet van arbeid
en kapitaal en genereren eveneens TW (propere kleren, welopgevoede kinderen, …)
BBPproductie = TWbedrijven + TWoverheid + TWgezinnen
Problemen met meetbaarheid:
Bedrijven
- Berekening van BBP aan de hand van de jaarrekening die wordt neergelegd bij de
NBB.
- Meting wordt bemoeilijkt doorbedrijven in de zwarte markt (maffia, drughandel, …)
Overheden
- Verkopen niet op de markt
- Soms geen G&D op de markt bv. publieke goederen
- Veel goederen gratis of tegen prijs lager dan MK, m.a.w. de prijs die de gebruiker
betaald is niet gelijk aan de waarde van de publieke dienstverlening (universitair
onderwijs)
- Gratis maar heeft wel een waarde
Oplossing= TW is gelijk aan de uitbetaalde lonen aan overheidswerknemers + waarde
intermediaire inputs
- Veronderstelt alle overheidsactiviteiten als TW kan leiden tot overschattingen
3
, - Veronderstelt géén publieke toegevoegde waard creatie, zelfs bij hoge ‘waardering’
onderschatting?
4
HOOFDSTUK 24: Inleidende macro-economische
concepten
Introductie
Economische activiteiten schommelen in een land:
- Periodes van hoge en lage economische activiteit wisselen elkaar af
o Goede oogst zorgt voor hogere economische activiteit, die weer afneemt na zijn
ondergang
o Of een goede oogst zorgde voor hogere economische activiteit, terwijl een
misoogst zorgde voor economische activiteit.
- Tot begin 20ste eeuw was er geen goede statistische methodologie en
meetinstrumenten voor precieze meting van economische activiteit
o Men baseerde zich bv. op de analyse van het aantal ingezette arbeiders,
machines, treinverkeer, gebruikte energie,… in het productieproces
onvolkomen meting
- Jaren ‘30 kwam er verandering door ontwikkelen van nationale rekeningen, die
toelaten de economische activiteit te meten a.d.h.v. de hoeveelheid productie,
inkomen en bestedingen nadien BBP uitgevonden
- Nowcasting: o.b.v. factoren die direct beschikbaar zijn, kunnen de economische
activiteit gaan benaderen.
o Het is een alternatief voor de nationale rekeningen dat minder precies is, maar
wel sneller gaat.
BBP= De totale toegevoegde waarde (TW) die geproduceerd wordt door economische
activiteit binnen een bepaalde geografische entiteit (land, regio, groep landen),
gedurende een bepaalde periode (typisch een jaar)
Maatstaf die we gebruiken om de omvang van economische fenomenen aan te
duiden.
Maatstaf die we gebruiken om economische groei te meten en zelfs om
productiviteitswinsten te berekenen.
Houdt geen rekening met het feit dat dingen verslijten
1
, Economische kringloop
Illustreert dat de economische activiteit, BBP, kan
gevat worden door drie benaderingen:
productiebenadering, inkomensbenadering en
bestedingsbenadering.
Toegevoegde waarde (TW), gerealiseerd door de
productie van G&D, genereert inkomen voor de
eigenaars van de PF arbeid en kapitaal die gebruikt
worden in het productieproces.
Dit inkomen wordt gebruikt voor bestedingen, die
op hun beurt weer productie vereisen.
Omdat elke productie van TW leidt tot een inkomen,
en elk inkomen tot een besteding, leidt tot de
berekening van het BBP volgens elk van die drie
benaderingen tot dezelfde uitkomst.
Productieketen= Is een beschrijving van alle schakels in het productieproces van een
grondstof tot het afgewerkte product of een dienst (ook wel finale goed of dienst).
=productieketen voor brood
Economie waar enkel brood wordt
geproduceerd en geconsumeerd. Er zijn
geen andere producten, overheid en
buitenland.
Boer verkoopt graan en verkoopt die aan de molenaar, die er meel van gaat maken. Voor
de molenaar is graan een intermediaire input.
Intermediaire goederen (inputs)= goederen die nog minstens één productiebewerking
moeten ondergaan om omgezet te worden in finale goederen, vooraleer ze
geconsumeerd worden. Wordt ook een half-afgewerkt goed genoemd.
Molenaar verkoopt dit meel aan de bakker, die er brood van maakt. Het meel is de
intermediaire input. Het brood wordt verkocht aan de consument. In elke stap van het
proces wordt er waarde toegevoegd.
Toegevoegde waarde= De marktwaarde van de productie (output) min de marktwaarde
van de aangekochte intermediaire goederen (input).
Het is alle waarde die door het productieproces wordt toegevoegd aan de input.
- Primaire sector heeft vaak een lage toegevoegde waarde
- Dienstensector heeft vaak een hoge toegevoegde waarde
- TW= verschil tussen omzet en kosten van de intermediaire inputs
2
,Drie benaderingen om de economische activiteit te bekijken:
Productiebenadering (oorsprong van BBP)
- Gebaseerd op de sommering van alle TW geproduceerd in een economie
- Analyse van ‘oorsprong’ van BBP
- Som van de toegevoegde waarden van alle G&D van een land gedurende een
bepaalde periode.
- Om dubbeltelling te voorkomen moeten intermediaire goederen uit de berekening
gehaald worden
Bestedingsbenadering (gebruik van BBP)
- Alles dat wordt gekocht
- De vraag naar goederen en diensten
- BBP als som van marktwaarden van aangeboden finale goederen, plus waarde
export, min waarde import
Inkomensbenadering
- Waar gaat het geld naartoe? Wie verdiend dat?
- Analyse ‘verdeling’ toegevoegde waarde over productiefactoren
- Arbeid: lonen etc.
- Kapitaal: rente, dividenden, …
- Netto-belastingen hoeveel geeft of neemt de overheid
Bruto binnenlands product (BBP) realiteit
De productiebenadering
BBP volgens de productiebenadering= som van alle TW geproduceerd door de inzet
kapitaal en/of arbeid van een bepaalde regio/land in een bepaalde periode.
Deze toegevoegde waarde wordt deels gerealiseerd bij…
- Bedrijven die goederen en diensten produceren en die op de markt verkopen.
- Overheid (politie, rechtspraak; onderhoud wegen, onderwijs, …) vereist inzet van
arbeid en kapitaal en realiseert daarom toegevoegde waarde.
- Gezinnen (huishoudelijke arbeid, kinderen opvoeden, …) vereisten inzet van arbeid
en kapitaal en genereren eveneens TW (propere kleren, welopgevoede kinderen, …)
BBPproductie = TWbedrijven + TWoverheid + TWgezinnen
Problemen met meetbaarheid:
Bedrijven
- Berekening van BBP aan de hand van de jaarrekening die wordt neergelegd bij de
NBB.
- Meting wordt bemoeilijkt doorbedrijven in de zwarte markt (maffia, drughandel, …)
Overheden
- Verkopen niet op de markt
- Soms geen G&D op de markt bv. publieke goederen
- Veel goederen gratis of tegen prijs lager dan MK, m.a.w. de prijs die de gebruiker
betaald is niet gelijk aan de waarde van de publieke dienstverlening (universitair
onderwijs)
- Gratis maar heeft wel een waarde
Oplossing= TW is gelijk aan de uitbetaalde lonen aan overheidswerknemers + waarde
intermediaire inputs
- Veronderstelt alle overheidsactiviteiten als TW kan leiden tot overschattingen
3
, - Veronderstelt géén publieke toegevoegde waard creatie, zelfs bij hoge ‘waardering’
onderschatting?
4
