Inhoudsopgave
Belposa: situering in de opleiding - Inhoud:.................................................................................................... 5
Analyse van een lokaal beleidsvoorstel.......................................................................................................... 6
Signaalfunctie van SW.................................................................................................................................... 7
Kapstokken.................................................................................................................................................... 8
Verkiezingsuitslag 26 mei 2019...................................................................................................................... 9
Vlaams Parlement................................................................................................................................................9
Federaal parlement............................................................................................................................................10
Van waar komt het verkiezingssucces van de “radicale partijen”?....................................................................10
Jongeren, politiek en democratie................................................................................................................. 14
Politiek........................................................................................................................................................ 25
Wat is politiek? (Bron: Devos, 2013)..................................................................................................................25
Visies op politiek.................................................................................................................................................27
Democratie.................................................................................................................................................. 27
Wat is democratie?.............................................................................................................................................28
Wat is de essentie van democratie?...................................................................................................................28
Basisonderdelen van een democratie.................................................................................................................29
Democratie en vertegenwoordiging...................................................................................................................30
Politieke participatie.................................................................................................................................... 32
Vormen van politieke participatie......................................................................................................................32
Verkiezingen...................................................................................................................................................33
Kiessystemen..................................................................................................................................................35
Ideologieën.................................................................................................................................................. 38
Wat is een ideologie? (Devos, 2013)..................................................................................................................38
Bestanddelen van ideologieën............................................................................................................................38
Breuklijnen, ideologieën en partijen...................................................................................................................39
Wat is links en rechts?....................................................................................................................................39
Liberalisme......................................................................................................................................................40
Conservatisme................................................................................................................................................40
Christendemocratie........................................................................................................................................41
Socialisme.......................................................................................................................................................41
Nationalisme...................................................................................................................................................42
Fascisme.........................................................................................................................................................42
1
, Ecologisme......................................................................................................................................................43
Het einde van de ideologie?...........................................................................................................................44
Kenmerken van partijen.................................................................................................................................44
Functies van partijen......................................................................................................................................45
Partijorganisatie (Devos, pp.217-224)............................................................................................................45
Partijsystemen................................................................................................................................................46
Particratie.......................................................................................................................................................47
Het Belgische politieke partijlandschap........................................................................................................ 47
De vlaamse regering 2019-2024........................................................................................................................47
De staat....................................................................................................................................................... 49
Definitie en kenmerken.......................................................................................................................................49
Staatsvormen......................................................................................................................................................50
Presidentieel Parlementair............................................................................................................................50
Unitaire (con)federale staten........................................................................................................................50
Parlement (‘parler’)............................................................................................................................................51
Regering..............................................................................................................................................................52
De overheidsadministratie..................................................................................................................................52
De magistratuur.................................................................................................................................................54
Burgers........................................................................................................................................................ 55
Burgerschap........................................................................................................................................................55
Wat is burgerschap?.......................................................................................................................................55
Visies op burgerschap.....................................................................................................................................55
De politieke rol van de burger............................................................................................................................56
HET MAATSCHAPPELIJKE MIDDENVELD........................................................................................................ 57
De media..................................................................................................................................................... 58
De 4de macht.......................................................................................................................................................58
Mediatechnieken kneden de politiek..................................................................................................................58
Van emo-journalistiek naar emocratie?.............................................................................................................59
Internationale spelers.................................................................................................................................. 60
Waarom worden politieke beslissingen genomen?.......................................................................................61
Waarom?..................................................................................................................................................... 61
Public choice.......................................................................................................................................................61
Speltheorie..........................................................................................................................................................62
Gedragseconomie...............................................................................................................................................62
2
, Welvaartseconomie............................................................................................................................................63
Groepsanalyse....................................................................................................................................................63
Structurele verklaringen.....................................................................................................................................63
Waarover worden politieke beslissingen genomen?.....................................................................................64
Waarover?................................................................................................................................................... 65
Hoe worden politieke beslissingen genomen?.............................................................................................. 65
Besluitvormingsmodellen...................................................................................................................................66
Tactieken............................................................................................................................................................71
Beleidsimplementatie: drempels.................................................................................................................. 72
Beleidsinstrumenten: NATO......................................................................................................................... 75
Beleidsinstrumenten gebaseerd op informatie..................................................................................................75
Beleidsinstrumenten gebaseerd op gezag..........................................................................................................76
Beleidsinstrumenten gebaseerd op geld............................................................................................................78
Beleidsinstrumenten gebaseerd op organisatie.................................................................................................80
Een normatief evaluatiekader...................................................................................................................... 81
Evaluatie ex ante......................................................................................................................................... 89
Ex ante evaluatie................................................................................................................................................89
Conventionele zekerheden..................................................................................................................................90
Duellerende zekerheden.....................................................................................................................................90
Wetenschappers als belangenverdedigers.........................................................................................................91
‘Wishful extrapolation’.......................................................................................................................................92
Denkfouten.........................................................................................................................................................93
De rol van de media............................................................................................................................................93
Evalueren ex post........................................................................................................................................ 94
Wat?...................................................................................................................................................................94
Soorten...............................................................................................................................................................94
Cognitieve illusies bij evaluaties.........................................................................................................................95
Fase 1: analyse............................................................................................................................................. 98
Fase 2: doelbepaling.................................................................................................................................. 101
Fase 3: strategiebepaling............................................................................................................................ 101
3
, Fase 4: machtsverwerving.......................................................................................................................... 107
fase 5: beïnvloeding................................................................................................................................... 109
Wat is het middenveld?............................................................................................................................. 110
Maatschappelijk middenveld of “the civil society”:.........................................................................................110
Verhouding OH – economie en burger.............................................................................................................112
3 groepen van middenveldorganisaties...........................................................................................................112
Visies en verschijningsvormen.................................................................................................................... 113
Functies van het middenveld...................................................................................................................... 114
Politieke inburgering.........................................................................................................................................114
Drukregelaar.....................................................................................................................................................114
Het haperende middenveld........................................................................................................................ 115
De impact van het marktdenken......................................................................................................................115
“Hybridisering” van de middenveldorganisaties richting de markt.................................................................115
Niet meegegroeid.............................................................................................................................................117
Aan de andere kant van het terrein..................................................................................................................117
Politieke rol van het middenveld................................................................................................................ 119
Depolitisering van het middenveld............................................................................................................. 120
Verklaringen vanuit de relatie burgers - middenveld.......................................................................................121
Nieuwe vormen van politisering................................................................................................................. 122
Drie vormen van politisering............................................................................................................................122
Wat is populisme?...................................................................................................................................... 125
Oorzaken van populisme............................................................................................................................ 127
Populistische partijen en kiezers................................................................................................................ 129
Populisme en sociaal werk......................................................................................................................... 132
4
Belposa: situering in de opleiding - Inhoud:.................................................................................................... 5
Analyse van een lokaal beleidsvoorstel.......................................................................................................... 6
Signaalfunctie van SW.................................................................................................................................... 7
Kapstokken.................................................................................................................................................... 8
Verkiezingsuitslag 26 mei 2019...................................................................................................................... 9
Vlaams Parlement................................................................................................................................................9
Federaal parlement............................................................................................................................................10
Van waar komt het verkiezingssucces van de “radicale partijen”?....................................................................10
Jongeren, politiek en democratie................................................................................................................. 14
Politiek........................................................................................................................................................ 25
Wat is politiek? (Bron: Devos, 2013)..................................................................................................................25
Visies op politiek.................................................................................................................................................27
Democratie.................................................................................................................................................. 27
Wat is democratie?.............................................................................................................................................28
Wat is de essentie van democratie?...................................................................................................................28
Basisonderdelen van een democratie.................................................................................................................29
Democratie en vertegenwoordiging...................................................................................................................30
Politieke participatie.................................................................................................................................... 32
Vormen van politieke participatie......................................................................................................................32
Verkiezingen...................................................................................................................................................33
Kiessystemen..................................................................................................................................................35
Ideologieën.................................................................................................................................................. 38
Wat is een ideologie? (Devos, 2013)..................................................................................................................38
Bestanddelen van ideologieën............................................................................................................................38
Breuklijnen, ideologieën en partijen...................................................................................................................39
Wat is links en rechts?....................................................................................................................................39
Liberalisme......................................................................................................................................................40
Conservatisme................................................................................................................................................40
Christendemocratie........................................................................................................................................41
Socialisme.......................................................................................................................................................41
Nationalisme...................................................................................................................................................42
Fascisme.........................................................................................................................................................42
1
, Ecologisme......................................................................................................................................................43
Het einde van de ideologie?...........................................................................................................................44
Kenmerken van partijen.................................................................................................................................44
Functies van partijen......................................................................................................................................45
Partijorganisatie (Devos, pp.217-224)............................................................................................................45
Partijsystemen................................................................................................................................................46
Particratie.......................................................................................................................................................47
Het Belgische politieke partijlandschap........................................................................................................ 47
De vlaamse regering 2019-2024........................................................................................................................47
De staat....................................................................................................................................................... 49
Definitie en kenmerken.......................................................................................................................................49
Staatsvormen......................................................................................................................................................50
Presidentieel Parlementair............................................................................................................................50
Unitaire (con)federale staten........................................................................................................................50
Parlement (‘parler’)............................................................................................................................................51
Regering..............................................................................................................................................................52
De overheidsadministratie..................................................................................................................................52
De magistratuur.................................................................................................................................................54
Burgers........................................................................................................................................................ 55
Burgerschap........................................................................................................................................................55
Wat is burgerschap?.......................................................................................................................................55
Visies op burgerschap.....................................................................................................................................55
De politieke rol van de burger............................................................................................................................56
HET MAATSCHAPPELIJKE MIDDENVELD........................................................................................................ 57
De media..................................................................................................................................................... 58
De 4de macht.......................................................................................................................................................58
Mediatechnieken kneden de politiek..................................................................................................................58
Van emo-journalistiek naar emocratie?.............................................................................................................59
Internationale spelers.................................................................................................................................. 60
Waarom worden politieke beslissingen genomen?.......................................................................................61
Waarom?..................................................................................................................................................... 61
Public choice.......................................................................................................................................................61
Speltheorie..........................................................................................................................................................62
Gedragseconomie...............................................................................................................................................62
2
, Welvaartseconomie............................................................................................................................................63
Groepsanalyse....................................................................................................................................................63
Structurele verklaringen.....................................................................................................................................63
Waarover worden politieke beslissingen genomen?.....................................................................................64
Waarover?................................................................................................................................................... 65
Hoe worden politieke beslissingen genomen?.............................................................................................. 65
Besluitvormingsmodellen...................................................................................................................................66
Tactieken............................................................................................................................................................71
Beleidsimplementatie: drempels.................................................................................................................. 72
Beleidsinstrumenten: NATO......................................................................................................................... 75
Beleidsinstrumenten gebaseerd op informatie..................................................................................................75
Beleidsinstrumenten gebaseerd op gezag..........................................................................................................76
Beleidsinstrumenten gebaseerd op geld............................................................................................................78
Beleidsinstrumenten gebaseerd op organisatie.................................................................................................80
Een normatief evaluatiekader...................................................................................................................... 81
Evaluatie ex ante......................................................................................................................................... 89
Ex ante evaluatie................................................................................................................................................89
Conventionele zekerheden..................................................................................................................................90
Duellerende zekerheden.....................................................................................................................................90
Wetenschappers als belangenverdedigers.........................................................................................................91
‘Wishful extrapolation’.......................................................................................................................................92
Denkfouten.........................................................................................................................................................93
De rol van de media............................................................................................................................................93
Evalueren ex post........................................................................................................................................ 94
Wat?...................................................................................................................................................................94
Soorten...............................................................................................................................................................94
Cognitieve illusies bij evaluaties.........................................................................................................................95
Fase 1: analyse............................................................................................................................................. 98
Fase 2: doelbepaling.................................................................................................................................. 101
Fase 3: strategiebepaling............................................................................................................................ 101
3
, Fase 4: machtsverwerving.......................................................................................................................... 107
fase 5: beïnvloeding................................................................................................................................... 109
Wat is het middenveld?............................................................................................................................. 110
Maatschappelijk middenveld of “the civil society”:.........................................................................................110
Verhouding OH – economie en burger.............................................................................................................112
3 groepen van middenveldorganisaties...........................................................................................................112
Visies en verschijningsvormen.................................................................................................................... 113
Functies van het middenveld...................................................................................................................... 114
Politieke inburgering.........................................................................................................................................114
Drukregelaar.....................................................................................................................................................114
Het haperende middenveld........................................................................................................................ 115
De impact van het marktdenken......................................................................................................................115
“Hybridisering” van de middenveldorganisaties richting de markt.................................................................115
Niet meegegroeid.............................................................................................................................................117
Aan de andere kant van het terrein..................................................................................................................117
Politieke rol van het middenveld................................................................................................................ 119
Depolitisering van het middenveld............................................................................................................. 120
Verklaringen vanuit de relatie burgers - middenveld.......................................................................................121
Nieuwe vormen van politisering................................................................................................................. 122
Drie vormen van politisering............................................................................................................................122
Wat is populisme?...................................................................................................................................... 125
Oorzaken van populisme............................................................................................................................ 127
Populistische partijen en kiezers................................................................................................................ 129
Populisme en sociaal werk......................................................................................................................... 132
4