Levensbeschouwingen
Christendom
1. Inleiding
Historische oorsprong
- 1e eeuw na Christus
- Palestina, binnen jodendom
- Jezus van Nazareth prediker, genezer
- Volgelingen zagen hem als Messias
Kerngebeurtenissen
- Kruisiging door Romeinen
- Opstandig volgens volgelingen
- Verlossing van zonden door Jezus
- Geloof = weg naar redding
Heilige teksten
- Bijbel
Verspreiding
- Eerste gemeenschappen in Jeruzalem
- Apostelen zendingswerk (Paulus cruciaal)
- Romeinse Rijk aanvankelijk vervolging
- 4e eeuw: Constantijn erkenning
- 380: staatsgodsdienst (Theodosius)
- Uitgroei tot wereldreligie
Kernwaarden
- Naastenliefde
- Vergeving en genade
- Geloof belangrijker dan werken
- Universele boodschap voor alle mensen, niet enkel joden
2. Bronnen (Bijbel)
Oude Testament
Inhoud: Joodse geschriften, gedeeld met het jodendom
Hoofdonderdelen
- Pentateuch/Torah: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium.
- Historische boeken: verhalen over Israël (bijv. Jozua, Richteren, Koningen).
- Wijsheidsliteratuur: Psalmen, Spreuken, Job, Prediker.
- Profeten: Jesaja, Jeremia, Ezechiël, en de twaalf kleine profeten.
Focus: verbond tussen God en Israël, wet, geschiedenis, profetie
Nieuwe Testament
Inhoud: specifiek christelijk, rond Jezus en de vroege kerk
Hoofdonderdelen
- Evangeliën: Matteüs, Marcus, Lucas, Johannes → leven en boodschap van
Jezus.
- Handelingen van de Apostelen: verspreiding van het christendom door de
eerste volgelingen.
- Brieven (Epistels): Paulus en andere apostelen → uitleg en toepassing van
geloof.
- Openbaring (Apocalyps): visioen over eindtijd en hoop op Gods Koninkrijk.
,Praktische structuur
Indeling: boeken hoofdstukken verzen
Extra hulpmiddelen: kruisverwijzingen, woordenboeken, kaarten
Gebruik: maakt het mogelijk om teksten snel terug te vinden en verbanden te
leggen
3. Scheuren
Meningsverschillen over geloof, kerkelijke macht en tradities
1054 – Oosters Schisma: Scheiding tussen Rooms-Katholieke Kerk en de Oosters-
Orthodoxe Kerk, vooral door conflicten over pauselijke autoriteit en theologische
verschillen
16e eeuw – Reformatie: protest tegen misstanden in de katholieke kerk leidde tot
ontstaan van protestantse stromingen zoals het lutheranisme en calvinisme
1534 – Anglicaanse kerk: ontstond toen Hendrik VIII brak met paus omdat niet
mocht scheiden, combineert katholieke en protestantse elementen
Stromingen
Katholieke kerk
Wereldwijde kerk geleid door de paus, met nadruk op sacramenten, traditie
en leergezag
Orthodoxe kerk
Rechtgelovige kerk die trouw blijft aan de oude concilies en liturgie, met
sterke nadruk op aanbidding en iconen
Protestantse kerk
Stroming ontstaan uit Reformatie, die bijbel centraal stelt en redding ziet
door geloof alleen
Anglicaanse kerk
Kerk van Engeland, ontstaan uit het schisma onder Hendrik VIII, die een
middenweg zoekt tussen katholieke traditie en protestantse hervorming
4. Godsbeeld
Dubbelheid van God
Transcedent: God wordt gezien boven de wereld als almachtig en verheven
Immanent: Hierbij wordt God gezien als nabij, liefdevolle Vader, persoonlijke
relatie met mensen
In het Christendom zijn beide aanwezig, maar Jezus zelf legt de druk op
immanentie
Het ‘Onze Vader’
Transcedent: “Onze Vader die in de hemel zijt” God boven de wereld, verheven
Immanent: Vader intieme aanspreking, persoonlijke relatie, nabijheid
God is tegelijk verheven en dichtbij
5. Jezusbeeld
Disruptieve figuur
Verhaald overspelige vrouw (Joh. 8)
- Wet: steniging
- Jezus: “Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen”
- Reactie: breuk met strikte wet, nadruk op barmhartigheid
Disruptief = doorbreekt traditie, legt niet ethische norm
Historisch bestaan
Argumenten
, - Vermeldingen in niet-Bijbelse bronnen
- NT als getuigenis van volgelingen
- Onwaarschijnlijk dat zo’n beweging zonder historische kernfiguur zou
ontstaan
Jezus = disruptief cultuurbreuk, nieuwe interpretatie van wet en religie
Evolutie Jezusbeeld
Zoon van god titel voor uitzonderlijke figuren (ook Alexandere de Grote)
Drievuldigheid Vader, Zoon, Geest = één wezen, drie personen
- Niet letterlijk nemen duidt innige band: “Wie mij ziet, ziet de Vader”
Jezusbeelden: leraar, verzorger, durver, uitdager
Theologische niveaus
1. Aards/historische figuur mens in Palestina, prediker
2. Messias/gezalfde door volgelingen gezien als door God gezonden
3. Verrezen Christus geloof in opstandig, goddelijke status
6. Mensbeeld
Mens is in wezen goed
Scheppingsverhaal mens geschapen naar beeld van God
Opdracht: rechtvaardig en barmhartig zijn
Kwaad niet natuur, maar keuze/aangeleerd
Matteüs 18:21-35 vergeving centraal
Kern: wie Gods vergeving ontvangt, moet ook anderen vergeven
Alle mensen zijn gelijkwaardig
Bijbel fundamenteel principe: menselijke waardigheid
Iedereen gelijk voor God
Invloed op rechtvaardigheid en samenlevingen
Vraag: “Staat je deur open voor iedereen?” oproep tot inclusie
Mens is vrij, maar uitgedaagd
Vrij wil keuzes maken in leven
Vrijheid = niet alles doen wat je wilt
Vrijheid van het hart kiezen voor liefde, rechtvaardigheid, verantwoordelijkheid
Uitdaging: zorg voor naaste, vijanden liefhebben
Geweten = stem van God handelen volgens innerlijke overtuigingen
7. Sacramenten en rituelen
De 7 sacramenten
1. Doopsel
a. Eerste sacramenten van initiatie
b. Symboliseert reiniging van zonden en toetreding tot de christelijke
gemeenschap
2. Vormsel
a. Bevestiging van het doopsel
b. Ontvangst van de Heilige Geest, versterking van geloof
3. Eucharistie
a. Herdenking van het Laatste Avondmaal
b. Ontvangen van brood en wijn als lichaam en bloed van Christus
4. Biecht
a. Belijden van zonden bij een priester
b. Ontvangst van vergeving en herstel van relatie met God
Christendom
1. Inleiding
Historische oorsprong
- 1e eeuw na Christus
- Palestina, binnen jodendom
- Jezus van Nazareth prediker, genezer
- Volgelingen zagen hem als Messias
Kerngebeurtenissen
- Kruisiging door Romeinen
- Opstandig volgens volgelingen
- Verlossing van zonden door Jezus
- Geloof = weg naar redding
Heilige teksten
- Bijbel
Verspreiding
- Eerste gemeenschappen in Jeruzalem
- Apostelen zendingswerk (Paulus cruciaal)
- Romeinse Rijk aanvankelijk vervolging
- 4e eeuw: Constantijn erkenning
- 380: staatsgodsdienst (Theodosius)
- Uitgroei tot wereldreligie
Kernwaarden
- Naastenliefde
- Vergeving en genade
- Geloof belangrijker dan werken
- Universele boodschap voor alle mensen, niet enkel joden
2. Bronnen (Bijbel)
Oude Testament
Inhoud: Joodse geschriften, gedeeld met het jodendom
Hoofdonderdelen
- Pentateuch/Torah: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium.
- Historische boeken: verhalen over Israël (bijv. Jozua, Richteren, Koningen).
- Wijsheidsliteratuur: Psalmen, Spreuken, Job, Prediker.
- Profeten: Jesaja, Jeremia, Ezechiël, en de twaalf kleine profeten.
Focus: verbond tussen God en Israël, wet, geschiedenis, profetie
Nieuwe Testament
Inhoud: specifiek christelijk, rond Jezus en de vroege kerk
Hoofdonderdelen
- Evangeliën: Matteüs, Marcus, Lucas, Johannes → leven en boodschap van
Jezus.
- Handelingen van de Apostelen: verspreiding van het christendom door de
eerste volgelingen.
- Brieven (Epistels): Paulus en andere apostelen → uitleg en toepassing van
geloof.
- Openbaring (Apocalyps): visioen over eindtijd en hoop op Gods Koninkrijk.
,Praktische structuur
Indeling: boeken hoofdstukken verzen
Extra hulpmiddelen: kruisverwijzingen, woordenboeken, kaarten
Gebruik: maakt het mogelijk om teksten snel terug te vinden en verbanden te
leggen
3. Scheuren
Meningsverschillen over geloof, kerkelijke macht en tradities
1054 – Oosters Schisma: Scheiding tussen Rooms-Katholieke Kerk en de Oosters-
Orthodoxe Kerk, vooral door conflicten over pauselijke autoriteit en theologische
verschillen
16e eeuw – Reformatie: protest tegen misstanden in de katholieke kerk leidde tot
ontstaan van protestantse stromingen zoals het lutheranisme en calvinisme
1534 – Anglicaanse kerk: ontstond toen Hendrik VIII brak met paus omdat niet
mocht scheiden, combineert katholieke en protestantse elementen
Stromingen
Katholieke kerk
Wereldwijde kerk geleid door de paus, met nadruk op sacramenten, traditie
en leergezag
Orthodoxe kerk
Rechtgelovige kerk die trouw blijft aan de oude concilies en liturgie, met
sterke nadruk op aanbidding en iconen
Protestantse kerk
Stroming ontstaan uit Reformatie, die bijbel centraal stelt en redding ziet
door geloof alleen
Anglicaanse kerk
Kerk van Engeland, ontstaan uit het schisma onder Hendrik VIII, die een
middenweg zoekt tussen katholieke traditie en protestantse hervorming
4. Godsbeeld
Dubbelheid van God
Transcedent: God wordt gezien boven de wereld als almachtig en verheven
Immanent: Hierbij wordt God gezien als nabij, liefdevolle Vader, persoonlijke
relatie met mensen
In het Christendom zijn beide aanwezig, maar Jezus zelf legt de druk op
immanentie
Het ‘Onze Vader’
Transcedent: “Onze Vader die in de hemel zijt” God boven de wereld, verheven
Immanent: Vader intieme aanspreking, persoonlijke relatie, nabijheid
God is tegelijk verheven en dichtbij
5. Jezusbeeld
Disruptieve figuur
Verhaald overspelige vrouw (Joh. 8)
- Wet: steniging
- Jezus: “Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen”
- Reactie: breuk met strikte wet, nadruk op barmhartigheid
Disruptief = doorbreekt traditie, legt niet ethische norm
Historisch bestaan
Argumenten
, - Vermeldingen in niet-Bijbelse bronnen
- NT als getuigenis van volgelingen
- Onwaarschijnlijk dat zo’n beweging zonder historische kernfiguur zou
ontstaan
Jezus = disruptief cultuurbreuk, nieuwe interpretatie van wet en religie
Evolutie Jezusbeeld
Zoon van god titel voor uitzonderlijke figuren (ook Alexandere de Grote)
Drievuldigheid Vader, Zoon, Geest = één wezen, drie personen
- Niet letterlijk nemen duidt innige band: “Wie mij ziet, ziet de Vader”
Jezusbeelden: leraar, verzorger, durver, uitdager
Theologische niveaus
1. Aards/historische figuur mens in Palestina, prediker
2. Messias/gezalfde door volgelingen gezien als door God gezonden
3. Verrezen Christus geloof in opstandig, goddelijke status
6. Mensbeeld
Mens is in wezen goed
Scheppingsverhaal mens geschapen naar beeld van God
Opdracht: rechtvaardig en barmhartig zijn
Kwaad niet natuur, maar keuze/aangeleerd
Matteüs 18:21-35 vergeving centraal
Kern: wie Gods vergeving ontvangt, moet ook anderen vergeven
Alle mensen zijn gelijkwaardig
Bijbel fundamenteel principe: menselijke waardigheid
Iedereen gelijk voor God
Invloed op rechtvaardigheid en samenlevingen
Vraag: “Staat je deur open voor iedereen?” oproep tot inclusie
Mens is vrij, maar uitgedaagd
Vrij wil keuzes maken in leven
Vrijheid = niet alles doen wat je wilt
Vrijheid van het hart kiezen voor liefde, rechtvaardigheid, verantwoordelijkheid
Uitdaging: zorg voor naaste, vijanden liefhebben
Geweten = stem van God handelen volgens innerlijke overtuigingen
7. Sacramenten en rituelen
De 7 sacramenten
1. Doopsel
a. Eerste sacramenten van initiatie
b. Symboliseert reiniging van zonden en toetreding tot de christelijke
gemeenschap
2. Vormsel
a. Bevestiging van het doopsel
b. Ontvangst van de Heilige Geest, versterking van geloof
3. Eucharistie
a. Herdenking van het Laatste Avondmaal
b. Ontvangen van brood en wijn als lichaam en bloed van Christus
4. Biecht
a. Belijden van zonden bij een priester
b. Ontvangst van vergeving en herstel van relatie met God
