Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
Diepte psychologie
= Mensen worden gestuurd door hun onbewuste
Freud Oostenrijkse neuroloog en grondlegger vd psychoanalyse.
Bekend om zijn theorieën over: het onbewuste (brein is persoonlijk/onbewust sys), driften & de structuur vd geest
(Es, Ich, Über-Ich).
Vgl het brein met een stoommachine
Jung Zwitserse psychiater en psychotherapeut.
spreekt over het collectieve onbewust (als leerling van freud vult hij dat idee van het persoonlijke onbewuste nu dus
aan) dat we allemaal met elkaar delen
Vgl brein met een boek (dat vol zit met oude wijsheid/mythes -> archetypes liggen aan de basis van oude en
universele oerbeelden
Dichter Een pionier in de motivatiepsychologie in de marketing.
Bekend om zijn gebruik van psychoanalytische ideeën om consumentengedrag te begrijpen.
het brein is een motiverend systeem
boek: the strategy of desire: reclame moet verlangen aanspreken, nt logica
hij introduceerde kwalitatieve onderzoekstechnieken in de comw
Extra: nt te kennen ? Adler, Fromm, Horney, Sullivan, … + Lacan
Behaviorism
= gedachten zijn een black box (consument weet eigl niets)
Kenmerken
SR-model
Experimenten
Een meer wetenschappelijke benadering
Watson & Skinner benadrukten dat gedrag wordt gevormd door conditionering (klassieke (vooraf) en operante (achteraf))
mechanismen, waarbij beloningen en straffen het gedrag beïnvloeden.
Gedrag is het enige dat wetenschappelijk bestudeerd kan worden
het S/R-model
rigorous experimental research
the mind is a black box
1
,Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
SSSM (complementair met EP)
= Standard Social Science Model: a cognitive paradigm: human brain is an information processor, just like a computer (consumer = rational planner)
Kenmerken:
SOR-model: input – verwerking - output
Brain is a tabula rasa = leeg bij geboorte
Brain is a generated computer: able to solve all kinds of problems = algemene probleemopl
Learning is a general learning process, which implies that we can learn everything just as easily: leren is universeel, altijd even gemakkelijk onafh vd
context
Genderverschillen zijn grotendeels aangeleerd en dus nt biologisch bepaald
Classic economics: rational (link MEC)
Kwalitatief onderzoek
Proximate explanations: Hoe werkt iets -> focus op HOW & What
Begrippen
Classic attitude model = opinios – attitudes – (behavioral) intentions – behavior
Kun je linken aan ……. = meaning making/semiotics – evaluating/ EP – decision making/ beh. Eco - behavior
Fishbein & Ajzen theory of reasoned action = TRA
Gedrag is nt willekeurig: komt voort uit bewuste intenties
Ajzen Theory of planned behavior = TPB
EP: evaluating
Gebaseerd op de theorie van natuurlijke selectie @Darwin. Brain is a fitness optimization machine
Kenmerken
Focus op psychic unity of mankind (boek: Gray’s anatomy: @Standring)
Ultimate explanations: waarom bestaat iets ? de evolutionaire reden, de adaptieve functie: WHY
Boek: @David Quammen
We cannot learn everything as easily: iedr kan dat leren, mr de 1 heeft meer aanleg ervoor
Culture is part of human nature
Human mind collection of domain-specifc problem solvers: mental organs
Brain is sterk modulair en gn tabula rasa
2
,Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
(UGM) The Universal Goal Model/Map: the relevance of affordances: 9 goals: sexual bonding, kin bounding, survival, parent/child bonding, pair
bonding, group bonding, hierarchical bonding, reciprocal bonding (& soort 10de competitive en cooperatie = samenwerking) + The five
selection levels passen hier ook bij …
3 categorieën van bonding: non-sexual non-kin bonding / sexual non-kin bonding / non-sexual kin bonding
(UVM) The Universal Value Model/Map: the attractiveness of affordances Values: in search of the most optimal, most attractive fitness
promoting opportunities + + The five selection levels passen hier ook bij …
o Aesthetische “: cue for good genes (& dus health)/ automatisch/mental shortcut (link met SSSM: desires: ES = kind)
o economisch “: finding high quality affordances / some form of rationality (link met SSSM: economische deliberatie: Ich = volwassene)
o ethische waarden: altruism (& dus wealth) / systematic thinking (link met SSSM: sociale deliberatie: Über ich = ouder)
worthiness to remember’ is determined by:
o The UGM: the relevance of something to remember.
o The UVM: the attractiveness of something to remember.
o Our emotions: how strong the impact was of something to remember.
Begrippen
Theorie van sexual selection
Prisoner’s dilemma
Tit-for-tat strategie
Wilson’s sociobiologie
Sensitive periods
‘culture is on a leash’
Klassieke utility = wat mensen zeggen dat ze willen
Evolutionaire utility = wat mensen biologisch nodig hebben om te overleven en voort te planten
The core values in survival cognition: safety, wealth, health and wisdom
“ In sexual cognition: fertility & strength = sexual bonding & pair bonding
“ In social cognition: warmth & competence = reciprocue bonding & hierarchische bonding
o social evaluation triangle: Warmth, competence & wisdom
o Sexual evaluation triangle: strength, health & fertility
o Loss aversion triangle: warmth, safety & strength
o Gain attraction triangle: competence, wealth, fertility
o + boek bij wisdom and group bonding: ‘the wisdom of crowds’ @surowiecki
3
,Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
Darwin Britse natuuronderzoeker bekend om zijn theorie van evolutie door natuurlijke selectie.(EP)
‘our body is the product of evolution by natural selection’ EP: so is our mind !
Mind consists of mental organs (each their function) … (just like our body)
Natural selection theory.
Sexual selection theory.
Boek: he Expression of the Emotions in Man and Animals
= stelde dat emoties universeel zijn, biologisch aangeboren en een adaptieve functie hebben omdat ze overleving en
voortplanting bevorderen. (hd7, ma dus opnieuw binnen het EP)
Barkow Boek: Darwin, seks & status
wil EP als nieuw verbindend verhaal (dus opl voor die gap tss beta sciences en alpha sciences)
We moeten opzoek nr een nieuwe science of mind
(we all have (to a very high degree) the same basic psychological make up
metaphor of the mind as a radio: radio beschikt over aangeboren, voorgeprogrammeerde kanalen (= natuur).
Cultuur fungeert als de volumeknop die bepaalt welke mentale modules geactiveerd worden en hoe intens ze tot
uiting komen.
Barkow + Cosmides & Boek: the adapted mind
Tooby
Cosmides & Tooby: on mental organs: how modular is the brain: ‘the mind is an enormous swiss army knife’
Bekend om hun onderzoek naar de cheater-detection module: logical thinking is only (easily) activated in a context
of cheater detection.
Ze tonen aan dat de geest modules bevat voor samenwerking, bedrogdetectie en reputatiebeheer.
Hun werk sluit aan bij @Trivers, Axelrod en Rapoport: mensen hebben aangeboren mechanismen voor reciprocal
altruism en het herkennen van valsspelers.
Fodor Het brein heeft enkele gespecialiseerde modules (voor perceptie, taal, gezichtsherkenning), maar de rest van de
geest werkt algemeen en niet modulair. Modulariteit is dus beperkt tot een paar functies.
Tooby & Cosmides breiden @Fodor radicaal uit: volgens hen is het brein niet een algemeen probleemoplossend
orgaan, maar bestaat het uit honderden evolutionair gevormde modules. De geest is een soort Zwitserse zakmes
met veel gespecialiseerde mentale systemen.
Buss Boek: evolutionary psychology, the new science of mind
Toevoeging over mental organs: ‘An evolved psychological mechanism exists in the form that it does because it
solved a specific problem of survival or reproduction recurrently over evolutionary history.’
Zegt dat EP complementair is met SSSM (mr hebben dus ook wel verschillen check ‘kenmerken’)
4
, Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
Gigerenzer ‘Our rationality is some kind of bounded rationality or ecological rationality’
Lyotard No more meta- narratives = grote verhalen
Hamilton Bioloog die het concept van 'inclusive fitness' ontwikkelde, dat een verklaring biedt voor altruïstisch gedrag.
Hij focust op kin selection: indirecte productie van genen mogelijk (dus altruïsme binnen familie)
directe reproductie van genen: voortplanting
Mendel de grondlegger van de genetica. (pea plant experiments)
toont dat eigenschappen via genen worden doorgegeven; neodarwinisme combineert dit met natuurlijke selectie.
EP bouwt hierop voort door te stellen dat mentale mechanismen genetische adaptaties zijn aan de EEA.
Dawkins Neodarwinist: selectie werkt op genen
Selfish gene: genen “streven” naar replicatie
Organismen zijn voertuigen voor genen
Altruïsme kan genetisch voordelig zijn
Memes: culturele replicatoren die Darwinistische evolutie volgen
Trivers Theories of social selection
Reciprocal altruism (wederkerig altruïsme)
Mensen helpen soms niet-verwanten (non-kin altruism)
Waarom? Omdat het op lange termijn reputatievoordelen oplevert: “Een vreemde helpen kan later voordelig zijn
voor jou”
2 soorten mensen en je moet daar dus verschill tss maken: co-operators/reciprocators en cheaters/non-
reciprocators => importance of reputations
Trivers legt de evolutionaire basis voor samenwerking, vertrouwen en straf.
Axelrod Theories of social selection
Bekend van: The Evolution of Cooperation (tournament)
Organiseerde een computertoernooi met strategieën voor het prisoner’s dilemma
De winnende strategie was Tit-for-Tat @Rapoport → bewijs dat eenvoudige wederkerigheid evolutionair stabiel is
Chomsky Stelt dat iedereen in principe een taal kan leren, maar dat dit wel vereist dat je omringt bent door een taalcultuur.
Hij is bekend van het idee dat er een aangeboren taalverwervingsapparaat bestaat in ons brein, waardoor we
makkelijk taal kunnen leren
Wilson’s sociobiologie Wilson paste Darwin toe op menselijk gedrag
(1970s) Maar zijn theorieën klonken te deterministisch
Veel weerstand: mensen dachten dat EP zei “je kunt je gedrag niet veranderen”
Moderne EP corrigeert dat beeld: → Genen geven mogelijkheden, geen vaste uitkomsten
Opnieuw Freud Drives, instincts
Verborgen Verleiders:
EROS: speelt in op aantrekkelijkheid, sensualiteit, esthetiek.
5
Diepte psychologie
= Mensen worden gestuurd door hun onbewuste
Freud Oostenrijkse neuroloog en grondlegger vd psychoanalyse.
Bekend om zijn theorieën over: het onbewuste (brein is persoonlijk/onbewust sys), driften & de structuur vd geest
(Es, Ich, Über-Ich).
Vgl het brein met een stoommachine
Jung Zwitserse psychiater en psychotherapeut.
spreekt over het collectieve onbewust (als leerling van freud vult hij dat idee van het persoonlijke onbewuste nu dus
aan) dat we allemaal met elkaar delen
Vgl brein met een boek (dat vol zit met oude wijsheid/mythes -> archetypes liggen aan de basis van oude en
universele oerbeelden
Dichter Een pionier in de motivatiepsychologie in de marketing.
Bekend om zijn gebruik van psychoanalytische ideeën om consumentengedrag te begrijpen.
het brein is een motiverend systeem
boek: the strategy of desire: reclame moet verlangen aanspreken, nt logica
hij introduceerde kwalitatieve onderzoekstechnieken in de comw
Extra: nt te kennen ? Adler, Fromm, Horney, Sullivan, … + Lacan
Behaviorism
= gedachten zijn een black box (consument weet eigl niets)
Kenmerken
SR-model
Experimenten
Een meer wetenschappelijke benadering
Watson & Skinner benadrukten dat gedrag wordt gevormd door conditionering (klassieke (vooraf) en operante (achteraf))
mechanismen, waarbij beloningen en straffen het gedrag beïnvloeden.
Gedrag is het enige dat wetenschappelijk bestudeerd kan worden
het S/R-model
rigorous experimental research
the mind is a black box
1
,Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
SSSM (complementair met EP)
= Standard Social Science Model: a cognitive paradigm: human brain is an information processor, just like a computer (consumer = rational planner)
Kenmerken:
SOR-model: input – verwerking - output
Brain is a tabula rasa = leeg bij geboorte
Brain is a generated computer: able to solve all kinds of problems = algemene probleemopl
Learning is a general learning process, which implies that we can learn everything just as easily: leren is universeel, altijd even gemakkelijk onafh vd
context
Genderverschillen zijn grotendeels aangeleerd en dus nt biologisch bepaald
Classic economics: rational (link MEC)
Kwalitatief onderzoek
Proximate explanations: Hoe werkt iets -> focus op HOW & What
Begrippen
Classic attitude model = opinios – attitudes – (behavioral) intentions – behavior
Kun je linken aan ……. = meaning making/semiotics – evaluating/ EP – decision making/ beh. Eco - behavior
Fishbein & Ajzen theory of reasoned action = TRA
Gedrag is nt willekeurig: komt voort uit bewuste intenties
Ajzen Theory of planned behavior = TPB
EP: evaluating
Gebaseerd op de theorie van natuurlijke selectie @Darwin. Brain is a fitness optimization machine
Kenmerken
Focus op psychic unity of mankind (boek: Gray’s anatomy: @Standring)
Ultimate explanations: waarom bestaat iets ? de evolutionaire reden, de adaptieve functie: WHY
Boek: @David Quammen
We cannot learn everything as easily: iedr kan dat leren, mr de 1 heeft meer aanleg ervoor
Culture is part of human nature
Human mind collection of domain-specifc problem solvers: mental organs
Brain is sterk modulair en gn tabula rasa
2
,Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
(UGM) The Universal Goal Model/Map: the relevance of affordances: 9 goals: sexual bonding, kin bounding, survival, parent/child bonding, pair
bonding, group bonding, hierarchical bonding, reciprocal bonding (& soort 10de competitive en cooperatie = samenwerking) + The five
selection levels passen hier ook bij …
3 categorieën van bonding: non-sexual non-kin bonding / sexual non-kin bonding / non-sexual kin bonding
(UVM) The Universal Value Model/Map: the attractiveness of affordances Values: in search of the most optimal, most attractive fitness
promoting opportunities + + The five selection levels passen hier ook bij …
o Aesthetische “: cue for good genes (& dus health)/ automatisch/mental shortcut (link met SSSM: desires: ES = kind)
o economisch “: finding high quality affordances / some form of rationality (link met SSSM: economische deliberatie: Ich = volwassene)
o ethische waarden: altruism (& dus wealth) / systematic thinking (link met SSSM: sociale deliberatie: Über ich = ouder)
worthiness to remember’ is determined by:
o The UGM: the relevance of something to remember.
o The UVM: the attractiveness of something to remember.
o Our emotions: how strong the impact was of something to remember.
Begrippen
Theorie van sexual selection
Prisoner’s dilemma
Tit-for-tat strategie
Wilson’s sociobiologie
Sensitive periods
‘culture is on a leash’
Klassieke utility = wat mensen zeggen dat ze willen
Evolutionaire utility = wat mensen biologisch nodig hebben om te overleven en voort te planten
The core values in survival cognition: safety, wealth, health and wisdom
“ In sexual cognition: fertility & strength = sexual bonding & pair bonding
“ In social cognition: warmth & competence = reciprocue bonding & hierarchische bonding
o social evaluation triangle: Warmth, competence & wisdom
o Sexual evaluation triangle: strength, health & fertility
o Loss aversion triangle: warmth, safety & strength
o Gain attraction triangle: competence, wealth, fertility
o + boek bij wisdom and group bonding: ‘the wisdom of crowds’ @surowiecki
3
,Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
Darwin Britse natuuronderzoeker bekend om zijn theorie van evolutie door natuurlijke selectie.(EP)
‘our body is the product of evolution by natural selection’ EP: so is our mind !
Mind consists of mental organs (each their function) … (just like our body)
Natural selection theory.
Sexual selection theory.
Boek: he Expression of the Emotions in Man and Animals
= stelde dat emoties universeel zijn, biologisch aangeboren en een adaptieve functie hebben omdat ze overleving en
voortplanting bevorderen. (hd7, ma dus opnieuw binnen het EP)
Barkow Boek: Darwin, seks & status
wil EP als nieuw verbindend verhaal (dus opl voor die gap tss beta sciences en alpha sciences)
We moeten opzoek nr een nieuwe science of mind
(we all have (to a very high degree) the same basic psychological make up
metaphor of the mind as a radio: radio beschikt over aangeboren, voorgeprogrammeerde kanalen (= natuur).
Cultuur fungeert als de volumeknop die bepaalt welke mentale modules geactiveerd worden en hoe intens ze tot
uiting komen.
Barkow + Cosmides & Boek: the adapted mind
Tooby
Cosmides & Tooby: on mental organs: how modular is the brain: ‘the mind is an enormous swiss army knife’
Bekend om hun onderzoek naar de cheater-detection module: logical thinking is only (easily) activated in a context
of cheater detection.
Ze tonen aan dat de geest modules bevat voor samenwerking, bedrogdetectie en reputatiebeheer.
Hun werk sluit aan bij @Trivers, Axelrod en Rapoport: mensen hebben aangeboren mechanismen voor reciprocal
altruism en het herkennen van valsspelers.
Fodor Het brein heeft enkele gespecialiseerde modules (voor perceptie, taal, gezichtsherkenning), maar de rest van de
geest werkt algemeen en niet modulair. Modulariteit is dus beperkt tot een paar functies.
Tooby & Cosmides breiden @Fodor radicaal uit: volgens hen is het brein niet een algemeen probleemoplossend
orgaan, maar bestaat het uit honderden evolutionair gevormde modules. De geest is een soort Zwitserse zakmes
met veel gespecialiseerde mentale systemen.
Buss Boek: evolutionary psychology, the new science of mind
Toevoeging over mental organs: ‘An evolved psychological mechanism exists in the form that it does because it
solved a specific problem of survival or reproduction recurrently over evolutionary history.’
Zegt dat EP complementair is met SSSM (mr hebben dus ook wel verschillen check ‘kenmerken’)
4
, Overzicht belangrijke namen (per deel/paradigma)
Gigerenzer ‘Our rationality is some kind of bounded rationality or ecological rationality’
Lyotard No more meta- narratives = grote verhalen
Hamilton Bioloog die het concept van 'inclusive fitness' ontwikkelde, dat een verklaring biedt voor altruïstisch gedrag.
Hij focust op kin selection: indirecte productie van genen mogelijk (dus altruïsme binnen familie)
directe reproductie van genen: voortplanting
Mendel de grondlegger van de genetica. (pea plant experiments)
toont dat eigenschappen via genen worden doorgegeven; neodarwinisme combineert dit met natuurlijke selectie.
EP bouwt hierop voort door te stellen dat mentale mechanismen genetische adaptaties zijn aan de EEA.
Dawkins Neodarwinist: selectie werkt op genen
Selfish gene: genen “streven” naar replicatie
Organismen zijn voertuigen voor genen
Altruïsme kan genetisch voordelig zijn
Memes: culturele replicatoren die Darwinistische evolutie volgen
Trivers Theories of social selection
Reciprocal altruism (wederkerig altruïsme)
Mensen helpen soms niet-verwanten (non-kin altruism)
Waarom? Omdat het op lange termijn reputatievoordelen oplevert: “Een vreemde helpen kan later voordelig zijn
voor jou”
2 soorten mensen en je moet daar dus verschill tss maken: co-operators/reciprocators en cheaters/non-
reciprocators => importance of reputations
Trivers legt de evolutionaire basis voor samenwerking, vertrouwen en straf.
Axelrod Theories of social selection
Bekend van: The Evolution of Cooperation (tournament)
Organiseerde een computertoernooi met strategieën voor het prisoner’s dilemma
De winnende strategie was Tit-for-Tat @Rapoport → bewijs dat eenvoudige wederkerigheid evolutionair stabiel is
Chomsky Stelt dat iedereen in principe een taal kan leren, maar dat dit wel vereist dat je omringt bent door een taalcultuur.
Hij is bekend van het idee dat er een aangeboren taalverwervingsapparaat bestaat in ons brein, waardoor we
makkelijk taal kunnen leren
Wilson’s sociobiologie Wilson paste Darwin toe op menselijk gedrag
(1970s) Maar zijn theorieën klonken te deterministisch
Veel weerstand: mensen dachten dat EP zei “je kunt je gedrag niet veranderen”
Moderne EP corrigeert dat beeld: → Genen geven mogelijkheden, geen vaste uitkomsten
Opnieuw Freud Drives, instincts
Verborgen Verleiders:
EROS: speelt in op aantrekkelijkheid, sensualiteit, esthetiek.
5
