Samenvatting GGZ 1 - deel Hoeyberghs

1



EXAMENKENNIS: THERAPEUTISCHE
DENKKADERS

EXAMENVRAAG 1

1.1 Van welke belangrijke technieken maakte Freud gebruik
tijdens de psychoanalytische kuur? Schets zijn zoektocht
van bij aanvang tot de finale toepassing van specifieke
actuele technieken. Benoem en geef toelichting, ook over de
technieken die vandaag in een hedendaagse
psychoanalytische kuur nog steeds worden gehanteerd.


EXAMENVRAAG 2


2.1 Freud spreekt over neurotische verdedigingsmechanismen.
Hoe werkt dit mechanisme volgens Freud.



2.2 CASUSBESCHRIJVING: VERDEDIGINGSMECHANISMEN VOLGENS FREUD

Mark (38 jaar) werkt als administratief medewerker in een middelgroot
bedrijf. Hij heeft de laatste tijd te maken met verhoogde stress door een
conflict met zijn leidinggevende. Hoewel hij in het bijzijn van zijn
leidinggevende rustig lijkt en nauwelijks zijn ongenoegen uit, merkt zijn
omgeving verschillende gedragsveranderingen. Hieronder volgen enkele
fragmenten uit situaties waarin Mark zich bevindt.



2.2 Identificeer het verdedigingsmechanisme dat Mark
gebruikt in de volgende fragmenten. Geef ook een korte
uitleg waarom je dit mechanisme kiest.



FRAGMENT 1
Tijdens een teambespreking komt een collega te laat binnen. Mark
reageert geïrriteerd en snauwt de collega af. Later zegt hij: “Ik kan

Examenvragen
Therapeutische denkkaders_Therapeutisch milieu_Rogeriaanse
Gesprekstechnieken_Evolutie van het GGZ zorglandschap
Lector: Lieve Hoeyberghs

, 2


er gewoon niet tegen als mensen te laat komen.” Zijn irritatie lijkt
echter niet te passen bij de situatie.

FRAGMENT 2
Mark is erg gehecht aan een bepaalde pen die hij dagelijks gebruikt.
Wanneer hij merkt dat een collega zijn pen heeft gebruikt, haalt hij
snel een doekje en begint de pen zorgvuldig schoon te maken. Hij
blijft dit ritueel de rest van de dag herhalen, ook bij andere
voorwerpen op zijn bureau.

FRAGMENT 3
Mark heeft een uitnodiging ontvangen voor een feest van zijn
leidinggevende. Hij twijfelt sterk of hij moet gaan en zegt
uiteindelijk: "Ik heb toch geen zin in dat feest; ik hou niet van
drukte."

FRAGMENT 4
Tijdens een evaluatiegesprek zegt Mark tegen zijn leidinggevende:
"Ik weet dat ik fout zat bij dat project, maar als ik eerlijk ben, waren
de verwachtingen onrealistisch. Iedereen zou het moeilijk hebben
gehad in mijn situatie."

FRAGMENT 5
Mark klaagt regelmatig over hoofdpijn en spierpijn zonder
aanwijsbare medische oorzaak. Zijn huisarts kan geen fysieke reden
vinden voor zijn klachten.



EXAMENVRAAG 3


3.1 EXAMENCASUSBESCHRIJVING: PRIMITIEVE
VERDEDIGINGSMECHANISMEN VOLGENS FREUD

Sofie, een 28-jarige vrouw, is opgenomen in een psychiatrische afdeling
na een traumatische gebeurtenis waarbij ze een ernstig verkeersongeval
heeft veroorzaakt. De situatie heeft een diepe emotionele impact op haar
gehad, maar Sofie lijkt niet in staat om de ernst van de gebeurtenis te
verwerken. Het team heeft enkele opvallende gedragingen en uitspraken
van haar waargenomen in de eerste week van haar opname.
Examenvragen
Therapeutische denkkaders_Therapeutisch milieu_Rogeriaanse
Gesprekstechnieken_Evolutie van het GGZ zorglandschap
Lector: Lieve Hoeyberghs

, 3




3.1 Herken de primitieve verdedigingsmechanismen die
Sofie in elk fragment toepast.
3.2 Geef per fragment een korte uitleg over waarom dit
verdedigingsmechanisme hier aan de orde is.



FRAGMENT 1
Tijdens een groepssessie vertelt Sofie: "Ik ben niet schuldig aan het
ongeval. Het was echt de fout van die andere bestuurder, niet van mij."
Later blijkt uit de politierapporten dat Sofie door rood licht reed.

FRAGMENT 2
Sofie houdt een knuffeldier stevig vast en wiegt het zachtjes, terwijl ze
fluistert:
"Mijn zoontje is hier bij me, hij slaapt nu. Ik moet heel stil zijn, anders
wordt hij wakker."
Het team weet dat Sofie's zoontje bij haar ex-partner woont sinds het
ongeval.

FRAGMENT 3
Tijdens een gesprek met de verpleegkundige zegt Sofie:
"De ene verpleegkundige hier is geweldig, ze begrijpt me echt. Maar die
andere, ik weet zeker dat ze achter mijn rug over me roddelt."

FRAGMENT 4
Een verpleegkundige merkt op dat Sofie tegen een medepatiënt zegt:
"Jij zit hier toch omdat je agressief bent? Ik voel het gewoon, je kijkt altijd
boos naar iedereen."

FRAGMENT 5
Tijdens een evaluatiemoment zegt Sofie plots:
"Ik ben niet bang om hier te zijn. Het is helemaal niet eng. Eigenlijk is het
best leuk hier."
De verpleegkundigen hebben echter gemerkt dat Sofie vaak nerveus om
zich heen kijkt en moeite heeft met inslapen.

EXAMENVRAAG 4

Examenvragen
Therapeutische denkkaders_Therapeutisch milieu_Rogeriaanse
Gesprekstechnieken_Evolutie van het GGZ zorglandschap
Lector: Lieve Hoeyberghs

, 4




4.1 Leg Topiek 2 (1920) uit aan de hand van een eigen concreet
voorbeeld.

 Toon in jouw concreet voorbeeld aan hoe het Ego een compromis
sluit tussen de impulsen van het Id en de normen van het Super Ego,
rekening houdend met de realiteit.
 Beschrijf de rol van het Id in jouw concrete voorbeeld
 Beschrijf de invloed van het Super Ego in jouw voorbeeld
 Beschrijf hoe het Ego tot een beslissing komt in jouw voorbeeld.
 Geef daarnaast aan wat er zou kunnen gebeuren in jouw voorbeeld
als:
o het Ego te zwak is om een effectief compromis te sluiten.
o Het Id de overhand krijgt
o Het Super Ego overheerst



EXAMENVRAAG 5


5.1 Leg de belangrijkste kenmerken van de orale fase uit volgens
Freud en bespreek:

 De betekenis van de mond als erogene zone.

 De rol van de duale eenheid en introjectie tijdens deze fase.

 Wat gebeurt er bij fixatie in de orale fase, zowel op psychologisch als
op gedragsniveau?



EXAMENVRAAG 6


6.1 Leg de belangrijkste kenmerken van de anale fase uit volgens
Freud en bespreek:

- Het belang van zindelijkheidstraining en de dynamiek van geven en
inhouden.

- Hoe de anale fase bijdraagt aan de ontwikkeling van het Superego
en het Ego.

Examenvragen
Therapeutische denkkaders_Therapeutisch milieu_Rogeriaanse
Gesprekstechnieken_Evolutie van het GGZ zorglandschap
Lector: Lieve Hoeyberghs