Samenvatting Dierkunde
2021
H1: Inleiding
1
,Wat is leven?
o Unieke chemische samenstelling: Macromoleculen
Nucleinezuren
Proteinen (eiwitten)
Koolhydraten
Lipiden (vetten)
o Hiërarchische organisatieniveaus
Moleculen
Cellen
Weefsels
Organen
Individuen
Populaties
Gemeenschappen
(Ecosystemen)
Hogere niveaus maken gebruik van lagere niveaus maar niet omgekeerd!
o Voortplanting
Samenspel van erfelijkheid & variatie
o Genetische code
Opeenvolging van nucleinezuren in (meestal) DNA
o Metabolisme
Opname van voedingsstoffen uit omgeving
Afbraak tot eenvoudiger moluculen: energie & bouwstoffen
o Ontwikkeling en groei
Wat is een dier?
Oude onderverdeling van het levend rijk in planten en dieren niet langer houdbaar:
o Eencelligen
o Bacteriën
o Schimmels
o Virussen
o …
Momenteel onderverdeling in drie “domeinen”, opgedeeld in 2 grote groepen:
o Eukaryoten: volledige celbouw (o.a. celkern, organellen)
o Domein Eukarya
Regnum Protista
Regnum Fungi
Regnum Plantae
Regnum Animalia
o Prokaryoten: onvolledige celbouw
2
, o
Domein Eubacteria
o
Domein Archaebacteria
Zeer verwant aan de Eukaryoten
o Nog andere, niet geplaatste groepen: virussen, viroïden, prions, …
Prokaryoten:
o Onvolledige celbouw
o Geen organellen
o Geen kern
o Archaebacteria:
Prokaryoot
Microscopisch klein
Meestal anaëroob, sommige aëroob
Sommige zijn autotroof (fotosynthese!)
Eigen bacteriofage virussen
o Eubacteria:
Prokaryoot
Microscopisch klein
Foto-autotroof, chemo-autotroof of heterotroof
Meestal saprofaag of parasitair
Beweeglijk of onbeweeglijk
Meestal unicellulair, soms multicellulair
Ubiquist (= alle mogelijke biotopen)
Problematische systematiek √gebaseerd op DNA-sequentie
Vb. Cyanobacteria of Blauwwieren
Fotosyntetisch, zuurstof producerend
Vaak in kolonies
Onstaan van de planten?
Planten: chloroplasten zijn dus oorspronkelijk primitieve cyanobactriën.
Onstaan van de chloroplasten?
Endosymbiont in eukaryote cellen? (=leeft in de gastheer maar levert geen schade op.
Onstaan Chloroplast
Vb. Proteobacteria of purperbacteriën
O.a. Salmonella, Yersinia, Escherichia, Campylobacter,…
Endosymbiont als mitochondria in eukaryoten
Sommige fotosynthetisch
Onstaan mitochondria
Vb. Spirocheten
3
2021
H1: Inleiding
1
,Wat is leven?
o Unieke chemische samenstelling: Macromoleculen
Nucleinezuren
Proteinen (eiwitten)
Koolhydraten
Lipiden (vetten)
o Hiërarchische organisatieniveaus
Moleculen
Cellen
Weefsels
Organen
Individuen
Populaties
Gemeenschappen
(Ecosystemen)
Hogere niveaus maken gebruik van lagere niveaus maar niet omgekeerd!
o Voortplanting
Samenspel van erfelijkheid & variatie
o Genetische code
Opeenvolging van nucleinezuren in (meestal) DNA
o Metabolisme
Opname van voedingsstoffen uit omgeving
Afbraak tot eenvoudiger moluculen: energie & bouwstoffen
o Ontwikkeling en groei
Wat is een dier?
Oude onderverdeling van het levend rijk in planten en dieren niet langer houdbaar:
o Eencelligen
o Bacteriën
o Schimmels
o Virussen
o …
Momenteel onderverdeling in drie “domeinen”, opgedeeld in 2 grote groepen:
o Eukaryoten: volledige celbouw (o.a. celkern, organellen)
o Domein Eukarya
Regnum Protista
Regnum Fungi
Regnum Plantae
Regnum Animalia
o Prokaryoten: onvolledige celbouw
2
, o
Domein Eubacteria
o
Domein Archaebacteria
Zeer verwant aan de Eukaryoten
o Nog andere, niet geplaatste groepen: virussen, viroïden, prions, …
Prokaryoten:
o Onvolledige celbouw
o Geen organellen
o Geen kern
o Archaebacteria:
Prokaryoot
Microscopisch klein
Meestal anaëroob, sommige aëroob
Sommige zijn autotroof (fotosynthese!)
Eigen bacteriofage virussen
o Eubacteria:
Prokaryoot
Microscopisch klein
Foto-autotroof, chemo-autotroof of heterotroof
Meestal saprofaag of parasitair
Beweeglijk of onbeweeglijk
Meestal unicellulair, soms multicellulair
Ubiquist (= alle mogelijke biotopen)
Problematische systematiek √gebaseerd op DNA-sequentie
Vb. Cyanobacteria of Blauwwieren
Fotosyntetisch, zuurstof producerend
Vaak in kolonies
Onstaan van de planten?
Planten: chloroplasten zijn dus oorspronkelijk primitieve cyanobactriën.
Onstaan van de chloroplasten?
Endosymbiont in eukaryote cellen? (=leeft in de gastheer maar levert geen schade op.
Onstaan Chloroplast
Vb. Proteobacteria of purperbacteriën
O.a. Salmonella, Yersinia, Escherichia, Campylobacter,…
Endosymbiont als mitochondria in eukaryoten
Sommige fotosynthetisch
Onstaan mitochondria
Vb. Spirocheten
3
