SOCIALE EN POLITIEKE WIJSBEGEERTE
INHOUD
Inhoud 1
H1: het sociaal contract 6
Wat maakt macht legitiem? 6
Thomas Hobbes (1588-1679) 8
Grote lijnen 8
natuurtoestand 8
Het sociaal contract 9
Leviathan 11
De soevereine macht 11
Kritische evaluatie 12
John Locke (1632-1704) 12
Achtergrond 12
Natuurtoestand 13
Property 13
State of war 14
civil or political society 14
staatsstructuur 15
recht op opstand 16
tolerantie 16
fundering van het natuurrecht 17
rol van ‘consent’ 17
evaluatie 17
Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) 18
Argumentatie 18
de natuurtoestand 19
Het verval 19
het sociaal contract 20
Het soevereine volk 20
Le gouvernement 21
De eenheid van het volk 22
de evaluatie 22
h2 het politieke subject 23
, mensbeelden 23
het eigenbelang 24
prisoner’s dilemma 24
evolutionaire antropologie 26
Michael Tomasello (°1950) 26
Twee vormen van moraliteit 26
drie historische fases 27
evolutionaire antropologie 28
Jürgen Habermas (°1929) 29
communicatieve rationaliteit 29
leefwereld 30
het politieke subject 31
H3. ethiek 32
het trolley probleem 32
utilitarisme 32
politieke implicaties 34
problemen met het utilitarisme 34
kantianisme 35
politieke filosofie 37
problemen met het Kantianisme 37
H4: distributieve rechtvaardigheid 38
John Rawls (1921-2002) 38
Justice-as-fairness 38
de originele positie 38
Two principles of justice 39
principes van rechtvaardigheid 39
vormen van ongelijkheid 40
Basisinkomen 40
Ronald Dworkin (1931-2013) 40
Equality of resources 40
kritiek op Rawls 41
De veiling 41
Verzekeringen 42
Luck-egalitarianism 42
kritieken 42
, beleidsimplicaties 43
het libertarisme 43
Rechtvaardigheid van de vrije markt 43
Procedurele rechtvaardigheid 44
Initiële toe-eigening 44
Kritieken 45
links libertarisme 45
capability theory 45
Martha Nussbaum (°1947) 46
Kritieken 46
H5: de grenzen van het distributieve paradigma 47
Michael Walzer (°1935) 47
Complex equality 47
Iris young (1949-2006) 47
Distributieve paradigma 48
sociale rechtvaardigheid 48
materiële goederen 48
niet-materiële goederen 49
structurele onrechtvaardigheid 49
politieke verantwoordelijkheid 49
politics of recognition 50
Nancy Fraser (°1947, new school for social research) 51
de concrete ander 52
communicatieve ethiek 52
H6: de liberale democratie 52
Empirische modellen 52
liberale democratie 53
jürgen Habermas (°1929) 54
Discoursethiek 54
moraal en recht 55
deliberatieve democratie 55
gelijkoorspronkelijkheid 56
tweesporenmodel 57
Chantal Mouffe (°1943, belgische filosofe) 57
Het politieke 57
, carl schmitt (1888-1985, duitse) 58
agonistische democratie 58
kritieken 59
Claude lefort (1924-2010) 60
Het politieke 60
ancien régime 60
de lege plaats van de macht 60
lefort als synthese? 61
pathologische ontsporingen 61
H7: representatie 62
Hanna Pitkin 62
representatie 62
Bernard Maning (1951-2024) 63
het politiek theater 64
loting vs representatie 65
evaluatie 65
H8: totalitarisme, populisme en technocratie 65
Hannah Arendt (1906-1975) 65
The human condition 65
on revolution 66
totalitarisme 67
populisme als discours 67
populisme en populisme 68
populisme als stijl 69
populisme als ideologie 69
populisme als gevaar 70
populisme als symptoom 70
militante democratie 70
technocratie 71
governance 71
rol van experten 72
H9: nationalisme en multiculturalisme 72
Politieke integratie 72
(post-)nationale constellatie? 72
communitarisme 73
INHOUD
Inhoud 1
H1: het sociaal contract 6
Wat maakt macht legitiem? 6
Thomas Hobbes (1588-1679) 8
Grote lijnen 8
natuurtoestand 8
Het sociaal contract 9
Leviathan 11
De soevereine macht 11
Kritische evaluatie 12
John Locke (1632-1704) 12
Achtergrond 12
Natuurtoestand 13
Property 13
State of war 14
civil or political society 14
staatsstructuur 15
recht op opstand 16
tolerantie 16
fundering van het natuurrecht 17
rol van ‘consent’ 17
evaluatie 17
Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) 18
Argumentatie 18
de natuurtoestand 19
Het verval 19
het sociaal contract 20
Het soevereine volk 20
Le gouvernement 21
De eenheid van het volk 22
de evaluatie 22
h2 het politieke subject 23
, mensbeelden 23
het eigenbelang 24
prisoner’s dilemma 24
evolutionaire antropologie 26
Michael Tomasello (°1950) 26
Twee vormen van moraliteit 26
drie historische fases 27
evolutionaire antropologie 28
Jürgen Habermas (°1929) 29
communicatieve rationaliteit 29
leefwereld 30
het politieke subject 31
H3. ethiek 32
het trolley probleem 32
utilitarisme 32
politieke implicaties 34
problemen met het utilitarisme 34
kantianisme 35
politieke filosofie 37
problemen met het Kantianisme 37
H4: distributieve rechtvaardigheid 38
John Rawls (1921-2002) 38
Justice-as-fairness 38
de originele positie 38
Two principles of justice 39
principes van rechtvaardigheid 39
vormen van ongelijkheid 40
Basisinkomen 40
Ronald Dworkin (1931-2013) 40
Equality of resources 40
kritiek op Rawls 41
De veiling 41
Verzekeringen 42
Luck-egalitarianism 42
kritieken 42
, beleidsimplicaties 43
het libertarisme 43
Rechtvaardigheid van de vrije markt 43
Procedurele rechtvaardigheid 44
Initiële toe-eigening 44
Kritieken 45
links libertarisme 45
capability theory 45
Martha Nussbaum (°1947) 46
Kritieken 46
H5: de grenzen van het distributieve paradigma 47
Michael Walzer (°1935) 47
Complex equality 47
Iris young (1949-2006) 47
Distributieve paradigma 48
sociale rechtvaardigheid 48
materiële goederen 48
niet-materiële goederen 49
structurele onrechtvaardigheid 49
politieke verantwoordelijkheid 49
politics of recognition 50
Nancy Fraser (°1947, new school for social research) 51
de concrete ander 52
communicatieve ethiek 52
H6: de liberale democratie 52
Empirische modellen 52
liberale democratie 53
jürgen Habermas (°1929) 54
Discoursethiek 54
moraal en recht 55
deliberatieve democratie 55
gelijkoorspronkelijkheid 56
tweesporenmodel 57
Chantal Mouffe (°1943, belgische filosofe) 57
Het politieke 57
, carl schmitt (1888-1985, duitse) 58
agonistische democratie 58
kritieken 59
Claude lefort (1924-2010) 60
Het politieke 60
ancien régime 60
de lege plaats van de macht 60
lefort als synthese? 61
pathologische ontsporingen 61
H7: representatie 62
Hanna Pitkin 62
representatie 62
Bernard Maning (1951-2024) 63
het politiek theater 64
loting vs representatie 65
evaluatie 65
H8: totalitarisme, populisme en technocratie 65
Hannah Arendt (1906-1975) 65
The human condition 65
on revolution 66
totalitarisme 67
populisme als discours 67
populisme en populisme 68
populisme als stijl 69
populisme als ideologie 69
populisme als gevaar 70
populisme als symptoom 70
militante democratie 70
technocratie 71
governance 71
rol van experten 72
H9: nationalisme en multiculturalisme 72
Politieke integratie 72
(post-)nationale constellatie? 72
communitarisme 73
