JAARREKENINGANALYSE – 2025
HOOFDSTUK 1: Algemene boekhoudkundige begrippen
Wat is een jaarrekening en waaruit bestaat ze?
Boekhouden is het proces waarbij er een verrichting plaatsvindt die op basis van documentatie
wordt geregistreerd in de boekhouding en samengevat in het journaal. De jaarrekening is het
eindresultaat van dit proces. Alle ondernemingen in België moeten de boekhouding intern
bijhouden en moeten de jaarrekening verplicht één keer per jaar opstellen en publiekelijk
beschikbaar stellen extern bij de NBB (Nationale Bank van België).
Onderdelen van de jaarrekening
De samenstelling van de jaarrekening kan verschillen van land tot land. In België is men verplicht
een balans, een resultatenrekening op toerekeningsbasis en een toelichting bij de jaarrekening te
voegen. De toelichting verstrekt detail en verduidelijking bij rubrieken uit de balans en de
resultatenrekening, en vat de waarderingsregels samen.
In België zijn ondernemingen ook verplicht een sociale balans op te stellen, welke informatie
bevat over het personeelsverloop, hun opleidingsniveau, het aantal deeltijdse werknemers, ... . In
de Verenigde Staten moeten grote beursgenoteerde bedrijven een kasstroomtabel (cash flow
statement) toevoegen op cash-basis.
Enkelvoudige vs. geconsolideerde jaarrekening
De enkelvoudige jaarrekening is de jaarrekening van één enkele juridische entiteit, terwijl een
geconsolideerde jaarrekening er een is van een groep ondernemingen. Het vermogen, de
financiële positie en het resultaat worden van het geconsolideerde geheel genomen alsof het om
eenzelfde onderneming gaat.
Voorbeeld:
Onderneming M (moedervennootschap) en onderneming D (dochtervennootschap) zijn twee
aparte entiteiten die allebei een verplichte enkelvoudige jaarrekening moeten opstellen. Zodra M
meer dan 50% van de aandelen van D heeft, moet ze ook een geconsolideerde jaarrekening
opstellen. Hierdoor krijgt men als buitenstaander een volledig beeld van het vermogen van de hele
groep. Vaak richt men ondernemingen op in het buitenland, waar de verplichting niet geld. Hier
moet men altijd voorzichtig mee zijn.
Balans
De balans is een momentopname die de vermogenstoestand van een onderneming weergeeft op
een bepaald ogenblik. Je zou elke dag een balans op kunnen maken, maar meestal gebeurt het
aan het einde van het boekjaar.
Activa
De bezittingen of activa van een onderneming bestaan zowel uit materiële bezittingen (gebouwen,
voertuigen, voorraden, vorderingen op klanten, ...) als uit immateriële zaken (licenties, ...).
,Activa worden opgesteld volgens stijgende liquiditeit. De minst liquide posten komen bovenaan,
zoals gebouwen en terreinen. De bank is de meest liquide en komt onderaan. We maken hierin
een onderscheid tussen enerzijds vlottende activa, en anderzijds vaste activa:
➔ Vlottende activa: fondsen en bezittingen die in geld zullen worden omgezet binnen het
jaar, bijvoorbeeld geld in de kas, handelsvorderingen en voorraden.
➔ Vaste activa: activa met een langere levensduur dan een jaar, bijvoorbeeld gebouwen.
Passiva
De financieringsbronnen of passiva bestaan uit het ingebrachte kapitaal door aandeelhouders, de
schulden bij kredietinstellingen en leveranciers, gerealiseerde winsten, ... . Ook hier maken we
een onderscheid tussen twee soorten:
➔ Eigen vermogen: inbreng van aandeelhouders en het overgedragen resultaat.
➔ Vreemd vermogen: deze bestaan uit vlottende schulden, die vervallen binnen één jaar
(schulden bij leveranciers of kaskrediet bij de bank), en schulden op lange termijn, die een
looptijd hebben van meer dan één jaar (leningen bij de bank).
Soorten
Een balans kan op twee manieren gepresenteerd worden.
Inhoudelijk is er geen verschil, in beide gevallen moeten het totaal
actief en totaal passief gelijk zijn aan elkaar.
Enerzijds kan het in de horizontale vorm
worden voorgesteld (account format), de pedagogische manier om de balans
te presenteren. Anderzijds kan het in de verticale vorm worden voorgesteld
(report format), zoals wordt gebruikt in de praktijk.
Principes
Boekhoudkundige gelijkheid
Het totaal actief en totaal passief moeten gelijk zijn aan elkaar. Dit betekent dat de totale
bezittingen gelijk moeten zijn aan de som van het eigen vermogen en de schulden.
Dubbel boekhouden
De boekhoudkundige gelijkheid legt de basis voor het dubbel boekhouden. Er moeten altijd
minstens 2 rekeningen zijn die veranderen door een bepaalde boekhoudkundige transactie.
Voorbeeld:
Verrichting 1 Op 1 januari 2020 richten Janssens en Peeters een fitnessclub op. Ze investeren samen €75.000.
➔ Er wordt €75.000 ingebracht als eigen vermogen (passief).
➔ Het geld wordt gestort op een bankrekening (actief).
Verrichting 2 Op 2 januari 2020 leent de bank €25.000 uit aan de fitnessclub.
➔ Er ontstaat een banklening, altijd afvragen of het lange/korte termijn is (passief).
➔ Het geld wordt gestort op een bankrekening (actief).
Verrichting 3 Op 3 januari 2020 koopt de fitnessclub nieuwe toestellen. De aankoopprijs is €20.000, waarvan ze
€5.000 onmiddellijk betalen. De rest van het saldo is te betalen binnen 60 dagen.
➔ Materiële activa stijgen met €20.000 (actief).
➔ De bankrekening daalt met €5.000 (actief).
➔ Het overige saldo van €15.000 is een handelsschuld (passief).
, Verrichting 4 Op 3 januari 2020 kopen ze ook kantinebenodigdheden aan, voor een totale waarde van €3.000, te
betalen binnen 30 dagen.
➔ De post voor voorraad stijgt met €3.000 (actief).
➔ Het volledige bedrag wordt een handelsschuld (passief).
Verrichting 5 Op 15 januari 2020 betaalt de fitnessclub de leverancier van kantinebenodigdheden terug.
➔ De bank daalt met €3.000 (actief).
➔ De handelsschulden dalen met €3.000 (passief).
In het geval van dit voorbeeld, is dit de
eindbalans. In principe ka men na elke
transactie een balans opmaken om de
stand van zaken na te gaan. In de praktijk
heeft dit weinig zin, aangezien er meestal
een groot aantal transacties gedaan
worden. Enkel aan het einde van welbepaalde periodes wordt er een balans opgesteld. Aan het
einde van het boekjaar is het voor alle ondernemingen verplicht.
Waarde van de onderneming via de balans
Ondernemingswaarde
Het totaal actief of passief (ze zijn toch gelijk), waarbij alle financiële middelen worden opgeteld,
toont de ondernemingswaarde. De onderneming wordt als geheel aanzien zonder onderscheid te
maken tussen de verschillende soorten financieringsbronnen. In het voorbeeld hierboven is dit
dus €115.000. We weten wat de waarde is van de onderneming in haar geheel, maar maken geen
onderscheid tussen eigen inbreng en vreemd vermogen.
Aandeelhouderswaarde
Hier wordt de waarde van de onderneming bekeken vanuit het perspectief van de eigenaars. De
bezittingen worden van de schulden afgetrokken, zo bekomen we het eigen vermogen. In
bovenstaand voorbeeld is dit €75.000. Dit is een andere manier om de balans voor de stellen en
wordt gebruikt in de UK. Hieruit haalt men wat de waarde van de onderneming is voor de
aandeelhouders, door onderscheid te maken tussen de eigen inbreng en de rest.
Men moet opletten met het begrip ‘waarde’ in de financiële rapportering, er zijn verschillende
waarden. De twee meest voorkomende manieren om de balans op te stellen zijn de reële waarde
en de historische kostprijs. Deze laatste wordt in België gebruikt voor de jaarrekening.
Historische kostprijs of aanschaffingswaarde
Dit is objectief, neutraal en kan makkelijk worden vastgesteld en gecontroleerd. Er wordt geen
rekening gehouden met de veranderingen in marktwaarde, wat maakt dat het niet altijd
representatief is voor de werkelijke waarde die voor de onderneming in haar geheel, of de
aandelen in het bijzonder, zou worden betaald. Wat je in de jaarrekening ziet, is niet altijd wat je
zal krijgen indien het geliquideerd wordt.
Werkelijke marktwaarde of reële waarde (fair value)
Er wordt met de werkelijke waarde rekening gehouden, wat door verschillende boekhouders
anders bepaald kan worden (subjectief). Niet voor alle bezittingen bestaat er een actieve markt,
de schattingen gaan gepaard met onzekerheden.
,Voorbeeld:
Gebouwen worden volgens historische kostprijs berekend naar aanschaffingswaarde van het
actief. Je kan wel een herwaarderingsmeerwaarde boeken als het gebouw in waarde is gestegen,
maar dit moet vastgesteld worden. Volgens marktwaarde gaat men kijken naar de huidige waarde
in de markt, wat je zou krijgen indien je het nu verkoopt.
Resultatenrekening
Wat is een resultatenrekening?
Waar de balans een momentopname is, wordt de resultatenrekening gezien als een filmopname.
Het geeft een overzicht van alle inkomsten en uitgaven gedurende een bepaald periode,
bijvoorbeeld één boekjaar. Je kan zo zien of een onderneming het slecht of goed heeft gedaan. Dit
gaat niet over het vermogen, maar over de prestaties (kosten en opbrengsten). Het vormt de
schakel tussen twee opeenvolgende boekjaren.
Structuur van de resultatenrekening
Hier zien we de verschillende onderverdelingen van een resultatenrekening. De bedrijfskosten
(personeelskosten, afschrijvingskosten, ...) kunnen worden opgedeeld naar aard of naar functie.
Wanneer men deze aftrekt van de opbrengsten, bekomt
met het bedrijfsresultaat (EBIT, Earnings Before Interests
and Taxes). Dit geeft de winst weer op basis van de
bedrijfsactiviteiten, zoals het verkopen van de voorraad en
betalen van personeel. De EBIT is een belangrijke factor
om te zien of de operationele activiteiten goed verlopen.
Wanneer we hier de interestkosten van aftrekken, krijgen
we de EBT (Earnings Before Taxes). Om het nettoresultaat
of ‘net-income’ te bekomen, trekken we daar nog eens de
belastingen van af.
Kosten volgens aard (soort)
Deze in België verplichte indeling geeft de gebruiker van de jaarrekening een overzicht van de
waarde die de onderneming toevoegt in het proces van inputs naar outputs. Alle kosten van
eenzelfde soort worden samengezet op één post, bijvoorbeeld afschrijvingen, bezoldigingen,
diensten en diverse goederen of aankopen van handelsgoederen.
Kosten volgens functie (bestemming)
De verschillende kosten worden toegewezen aan drie functionele domeinen: productie,
distributie en beheer. Op deze manier wordt het in de VS gedaan. Welke indeling ook gebruikt
wordt, het eindresultaat blijft hetzelfde. Distributie en beheer zijn periodekosten.
Boekhoudkundige beginsels
Toerekeningsbeginsel (accrual basis)
Opbrengsten worden geboekt volgens het realisatieprincipe, ze moeten verdiend zijn en het goed
of de dienst moeten geleverd zijn. De opbrengst moet geconcretiseerd zijn, er is een claim op
cash. Kosten zijn volgens het overeenstemmingsprincipe (matching). Wanneer je goederen
,aankoopt om te verkopen, wordt dit opgenomen als voorraad, van zodra ze verkocht, geleverd en
betaald zijn mag de overeenstemmende kost in de resultatenrekening geboekt worden. Bij
afschrijvingen bijvoorbeeld, wordt elk jaar een deel als kost opgenomen in overeenstemming met
de levensduur waarin het actief opbrengsten genereerd.
Opbrengsten laten het overgedragen resultaat (OR) stijgen, en kosten laten het laten. In de
resultaatverwerking begint men met het overgedragen resultaat van de vorige periode, waar we de
winst van deze periode bij optellen. Dan bekomt men de uit te keren winst, waarvan een deel als
dividenden aan aandeelhouders kan worden uitgekeerd. De rest is het over te dragen resultaat.
Voorbeeld:
Verrichting 6 Op 16 januari 2020 betaalt de fitnessclub €3.000 huur van de ruimte, voor de eerste 3 maanden.
➔ De bank daalt met €3.000 (actief).
➔ De huur van januari is een kost van €1.000, waardoor het OR daalt (passief).
➔ De huur van februari en maart is nog geen kost, maar vooruitbetaalde huur. Deze
overlopende rekening stijgt met €2.000 (actief).
Verrichting 7 Op 19 januari 2020 bedraagt de kantine-opbrengst €2.000, en de overeenstemmende kosten van
aankoop bedragen €1.000.
➔ De verkoop is een stijging op de bank, als het volledig contant is betaald (actief), het OR
zal stijgen (passief).
➔ De kosten van aankoop zorgen dat de voorraad daalt (actief), wat zorgt voor een daling
van het OR (passief).
Verrichting 8 De op 2 januari 2020 aangekochte toestellen hebben een gebruiksduur van 5 jaar (60 maanden).
➔ De aankoopkost wordt gespreid en bedraagt €333 per maand (actief).
➔ Het OR daalt (passief).
Verrichting 9 Op 20 januari 2020 plaatst de fitnessclub een advertentie, waarvoor ze cash €200 betalen.
➔ De bank daalt met €200 (actief).
➔ Het OR daalt met hetzelfde bedrag (passief).
Verrichting 10 Op 25 januari 2020 stuurt de fitnessclub haar facturen uit voor januari, van de €5.000 wordt er
€2.000 onmiddellijk betaald.
➔ De bank daalt met €2.000 en we hebben een handelsopbrengst van €3.000 (actief).
➔ Het OR stijgt met €5.000 (passief).
! Alle MVA moeten worden afgeschreven, behalve gronden omdat deze hun waarde behouden.
Kasaanpak (cash basis)
Opbrengsten worden opgenomen bij de ontvangst van cash, en kosten bij de uitgifte ervan.
Zelfstandigen met onbeperkte aansprakelijkheid mogen deze eenvoudigere aanpak gebruiken.
Cash vs. accrual basis
Een volledige boekhouding gebeurt op accrual-basis. De
opbrengsten worden geboekt als de onderneming ze realiseert en
de kosten wanneer de onderneming ze oploopt. Beide worden
dus toegewezen aan de periode waarin de onderneming ze int of
betaalt. Dit weerspiegelt de economische realiteit.
Dit geeft een veel realistischer beeld van de werkelijke winst of
het verlies uit de periode.
, De cash-basis wordt enkel gebruikt in de vereenvoudigde
boekhouding van kleinere verenigingen. De opbrengsten worden
geboekt als de onderneming ze ontvangt en de kosten worden
geboekt als de uitgave plaatsvindt. Winst of verlies is enkel
afhankelijk van de timing van ontvangsten en uitgaven.
De opbrengsten bestaan slechts uit €2.000 lidgeld en nog €2.000
kantine-opbrengsten. De huur is reeds voor 3 maanden betaald en
ook €5.000 van de toestellen zijn al betaald. Het resultaat wordt
gevormd door de timing van de uitgaven.
Verrichting 11 Op 31 januari 2020 verklaart de zaakvoerder een interim-dividend van 1.000. De eigenaars
ontvangen dit bedrag onmiddellijk in cash.
➔ De bank daalt met €1.000 (actief).
➔ Dit gaat van het OR af (passief).
Dividenden worden ook in mindering gebracht van het OR, ook al verschillen deze in aard duidelijk
van de kosten. De rechterzijde van de balans bestaat uit aanspraken van rechtspersonen of
natuurlijke personen op bezittingen van de onderneming. Wanneer een onderneming winst of
verlies maakt vergroot of verkleint dit het OR en ook het eigen vermogen (EV) van de onderneming.
Aandeelhouders krijgen een grotere of kleinere claim ten opzichte van de onderneming, welke
deels terug wordt betaald door de uitkering van dividenden.
In de resultatenrekening wordt eerst het resultaat van de boekhoudperiode getoond, achteraf
gebeurt de resultaatverwerking waarbij het resultaat wordt toegewezen aan het OR of aan de
dividenden.
De resultatenrekening blijft onveranderd. De balans ondergaat een wijziging onder het OR en de
bank daalt ook met het uitgekeerde dividend.
HOOFDSTUK 1: Algemene boekhoudkundige begrippen
Wat is een jaarrekening en waaruit bestaat ze?
Boekhouden is het proces waarbij er een verrichting plaatsvindt die op basis van documentatie
wordt geregistreerd in de boekhouding en samengevat in het journaal. De jaarrekening is het
eindresultaat van dit proces. Alle ondernemingen in België moeten de boekhouding intern
bijhouden en moeten de jaarrekening verplicht één keer per jaar opstellen en publiekelijk
beschikbaar stellen extern bij de NBB (Nationale Bank van België).
Onderdelen van de jaarrekening
De samenstelling van de jaarrekening kan verschillen van land tot land. In België is men verplicht
een balans, een resultatenrekening op toerekeningsbasis en een toelichting bij de jaarrekening te
voegen. De toelichting verstrekt detail en verduidelijking bij rubrieken uit de balans en de
resultatenrekening, en vat de waarderingsregels samen.
In België zijn ondernemingen ook verplicht een sociale balans op te stellen, welke informatie
bevat over het personeelsverloop, hun opleidingsniveau, het aantal deeltijdse werknemers, ... . In
de Verenigde Staten moeten grote beursgenoteerde bedrijven een kasstroomtabel (cash flow
statement) toevoegen op cash-basis.
Enkelvoudige vs. geconsolideerde jaarrekening
De enkelvoudige jaarrekening is de jaarrekening van één enkele juridische entiteit, terwijl een
geconsolideerde jaarrekening er een is van een groep ondernemingen. Het vermogen, de
financiële positie en het resultaat worden van het geconsolideerde geheel genomen alsof het om
eenzelfde onderneming gaat.
Voorbeeld:
Onderneming M (moedervennootschap) en onderneming D (dochtervennootschap) zijn twee
aparte entiteiten die allebei een verplichte enkelvoudige jaarrekening moeten opstellen. Zodra M
meer dan 50% van de aandelen van D heeft, moet ze ook een geconsolideerde jaarrekening
opstellen. Hierdoor krijgt men als buitenstaander een volledig beeld van het vermogen van de hele
groep. Vaak richt men ondernemingen op in het buitenland, waar de verplichting niet geld. Hier
moet men altijd voorzichtig mee zijn.
Balans
De balans is een momentopname die de vermogenstoestand van een onderneming weergeeft op
een bepaald ogenblik. Je zou elke dag een balans op kunnen maken, maar meestal gebeurt het
aan het einde van het boekjaar.
Activa
De bezittingen of activa van een onderneming bestaan zowel uit materiële bezittingen (gebouwen,
voertuigen, voorraden, vorderingen op klanten, ...) als uit immateriële zaken (licenties, ...).
,Activa worden opgesteld volgens stijgende liquiditeit. De minst liquide posten komen bovenaan,
zoals gebouwen en terreinen. De bank is de meest liquide en komt onderaan. We maken hierin
een onderscheid tussen enerzijds vlottende activa, en anderzijds vaste activa:
➔ Vlottende activa: fondsen en bezittingen die in geld zullen worden omgezet binnen het
jaar, bijvoorbeeld geld in de kas, handelsvorderingen en voorraden.
➔ Vaste activa: activa met een langere levensduur dan een jaar, bijvoorbeeld gebouwen.
Passiva
De financieringsbronnen of passiva bestaan uit het ingebrachte kapitaal door aandeelhouders, de
schulden bij kredietinstellingen en leveranciers, gerealiseerde winsten, ... . Ook hier maken we
een onderscheid tussen twee soorten:
➔ Eigen vermogen: inbreng van aandeelhouders en het overgedragen resultaat.
➔ Vreemd vermogen: deze bestaan uit vlottende schulden, die vervallen binnen één jaar
(schulden bij leveranciers of kaskrediet bij de bank), en schulden op lange termijn, die een
looptijd hebben van meer dan één jaar (leningen bij de bank).
Soorten
Een balans kan op twee manieren gepresenteerd worden.
Inhoudelijk is er geen verschil, in beide gevallen moeten het totaal
actief en totaal passief gelijk zijn aan elkaar.
Enerzijds kan het in de horizontale vorm
worden voorgesteld (account format), de pedagogische manier om de balans
te presenteren. Anderzijds kan het in de verticale vorm worden voorgesteld
(report format), zoals wordt gebruikt in de praktijk.
Principes
Boekhoudkundige gelijkheid
Het totaal actief en totaal passief moeten gelijk zijn aan elkaar. Dit betekent dat de totale
bezittingen gelijk moeten zijn aan de som van het eigen vermogen en de schulden.
Dubbel boekhouden
De boekhoudkundige gelijkheid legt de basis voor het dubbel boekhouden. Er moeten altijd
minstens 2 rekeningen zijn die veranderen door een bepaalde boekhoudkundige transactie.
Voorbeeld:
Verrichting 1 Op 1 januari 2020 richten Janssens en Peeters een fitnessclub op. Ze investeren samen €75.000.
➔ Er wordt €75.000 ingebracht als eigen vermogen (passief).
➔ Het geld wordt gestort op een bankrekening (actief).
Verrichting 2 Op 2 januari 2020 leent de bank €25.000 uit aan de fitnessclub.
➔ Er ontstaat een banklening, altijd afvragen of het lange/korte termijn is (passief).
➔ Het geld wordt gestort op een bankrekening (actief).
Verrichting 3 Op 3 januari 2020 koopt de fitnessclub nieuwe toestellen. De aankoopprijs is €20.000, waarvan ze
€5.000 onmiddellijk betalen. De rest van het saldo is te betalen binnen 60 dagen.
➔ Materiële activa stijgen met €20.000 (actief).
➔ De bankrekening daalt met €5.000 (actief).
➔ Het overige saldo van €15.000 is een handelsschuld (passief).
, Verrichting 4 Op 3 januari 2020 kopen ze ook kantinebenodigdheden aan, voor een totale waarde van €3.000, te
betalen binnen 30 dagen.
➔ De post voor voorraad stijgt met €3.000 (actief).
➔ Het volledige bedrag wordt een handelsschuld (passief).
Verrichting 5 Op 15 januari 2020 betaalt de fitnessclub de leverancier van kantinebenodigdheden terug.
➔ De bank daalt met €3.000 (actief).
➔ De handelsschulden dalen met €3.000 (passief).
In het geval van dit voorbeeld, is dit de
eindbalans. In principe ka men na elke
transactie een balans opmaken om de
stand van zaken na te gaan. In de praktijk
heeft dit weinig zin, aangezien er meestal
een groot aantal transacties gedaan
worden. Enkel aan het einde van welbepaalde periodes wordt er een balans opgesteld. Aan het
einde van het boekjaar is het voor alle ondernemingen verplicht.
Waarde van de onderneming via de balans
Ondernemingswaarde
Het totaal actief of passief (ze zijn toch gelijk), waarbij alle financiële middelen worden opgeteld,
toont de ondernemingswaarde. De onderneming wordt als geheel aanzien zonder onderscheid te
maken tussen de verschillende soorten financieringsbronnen. In het voorbeeld hierboven is dit
dus €115.000. We weten wat de waarde is van de onderneming in haar geheel, maar maken geen
onderscheid tussen eigen inbreng en vreemd vermogen.
Aandeelhouderswaarde
Hier wordt de waarde van de onderneming bekeken vanuit het perspectief van de eigenaars. De
bezittingen worden van de schulden afgetrokken, zo bekomen we het eigen vermogen. In
bovenstaand voorbeeld is dit €75.000. Dit is een andere manier om de balans voor de stellen en
wordt gebruikt in de UK. Hieruit haalt men wat de waarde van de onderneming is voor de
aandeelhouders, door onderscheid te maken tussen de eigen inbreng en de rest.
Men moet opletten met het begrip ‘waarde’ in de financiële rapportering, er zijn verschillende
waarden. De twee meest voorkomende manieren om de balans op te stellen zijn de reële waarde
en de historische kostprijs. Deze laatste wordt in België gebruikt voor de jaarrekening.
Historische kostprijs of aanschaffingswaarde
Dit is objectief, neutraal en kan makkelijk worden vastgesteld en gecontroleerd. Er wordt geen
rekening gehouden met de veranderingen in marktwaarde, wat maakt dat het niet altijd
representatief is voor de werkelijke waarde die voor de onderneming in haar geheel, of de
aandelen in het bijzonder, zou worden betaald. Wat je in de jaarrekening ziet, is niet altijd wat je
zal krijgen indien het geliquideerd wordt.
Werkelijke marktwaarde of reële waarde (fair value)
Er wordt met de werkelijke waarde rekening gehouden, wat door verschillende boekhouders
anders bepaald kan worden (subjectief). Niet voor alle bezittingen bestaat er een actieve markt,
de schattingen gaan gepaard met onzekerheden.
,Voorbeeld:
Gebouwen worden volgens historische kostprijs berekend naar aanschaffingswaarde van het
actief. Je kan wel een herwaarderingsmeerwaarde boeken als het gebouw in waarde is gestegen,
maar dit moet vastgesteld worden. Volgens marktwaarde gaat men kijken naar de huidige waarde
in de markt, wat je zou krijgen indien je het nu verkoopt.
Resultatenrekening
Wat is een resultatenrekening?
Waar de balans een momentopname is, wordt de resultatenrekening gezien als een filmopname.
Het geeft een overzicht van alle inkomsten en uitgaven gedurende een bepaald periode,
bijvoorbeeld één boekjaar. Je kan zo zien of een onderneming het slecht of goed heeft gedaan. Dit
gaat niet over het vermogen, maar over de prestaties (kosten en opbrengsten). Het vormt de
schakel tussen twee opeenvolgende boekjaren.
Structuur van de resultatenrekening
Hier zien we de verschillende onderverdelingen van een resultatenrekening. De bedrijfskosten
(personeelskosten, afschrijvingskosten, ...) kunnen worden opgedeeld naar aard of naar functie.
Wanneer men deze aftrekt van de opbrengsten, bekomt
met het bedrijfsresultaat (EBIT, Earnings Before Interests
and Taxes). Dit geeft de winst weer op basis van de
bedrijfsactiviteiten, zoals het verkopen van de voorraad en
betalen van personeel. De EBIT is een belangrijke factor
om te zien of de operationele activiteiten goed verlopen.
Wanneer we hier de interestkosten van aftrekken, krijgen
we de EBT (Earnings Before Taxes). Om het nettoresultaat
of ‘net-income’ te bekomen, trekken we daar nog eens de
belastingen van af.
Kosten volgens aard (soort)
Deze in België verplichte indeling geeft de gebruiker van de jaarrekening een overzicht van de
waarde die de onderneming toevoegt in het proces van inputs naar outputs. Alle kosten van
eenzelfde soort worden samengezet op één post, bijvoorbeeld afschrijvingen, bezoldigingen,
diensten en diverse goederen of aankopen van handelsgoederen.
Kosten volgens functie (bestemming)
De verschillende kosten worden toegewezen aan drie functionele domeinen: productie,
distributie en beheer. Op deze manier wordt het in de VS gedaan. Welke indeling ook gebruikt
wordt, het eindresultaat blijft hetzelfde. Distributie en beheer zijn periodekosten.
Boekhoudkundige beginsels
Toerekeningsbeginsel (accrual basis)
Opbrengsten worden geboekt volgens het realisatieprincipe, ze moeten verdiend zijn en het goed
of de dienst moeten geleverd zijn. De opbrengst moet geconcretiseerd zijn, er is een claim op
cash. Kosten zijn volgens het overeenstemmingsprincipe (matching). Wanneer je goederen
,aankoopt om te verkopen, wordt dit opgenomen als voorraad, van zodra ze verkocht, geleverd en
betaald zijn mag de overeenstemmende kost in de resultatenrekening geboekt worden. Bij
afschrijvingen bijvoorbeeld, wordt elk jaar een deel als kost opgenomen in overeenstemming met
de levensduur waarin het actief opbrengsten genereerd.
Opbrengsten laten het overgedragen resultaat (OR) stijgen, en kosten laten het laten. In de
resultaatverwerking begint men met het overgedragen resultaat van de vorige periode, waar we de
winst van deze periode bij optellen. Dan bekomt men de uit te keren winst, waarvan een deel als
dividenden aan aandeelhouders kan worden uitgekeerd. De rest is het over te dragen resultaat.
Voorbeeld:
Verrichting 6 Op 16 januari 2020 betaalt de fitnessclub €3.000 huur van de ruimte, voor de eerste 3 maanden.
➔ De bank daalt met €3.000 (actief).
➔ De huur van januari is een kost van €1.000, waardoor het OR daalt (passief).
➔ De huur van februari en maart is nog geen kost, maar vooruitbetaalde huur. Deze
overlopende rekening stijgt met €2.000 (actief).
Verrichting 7 Op 19 januari 2020 bedraagt de kantine-opbrengst €2.000, en de overeenstemmende kosten van
aankoop bedragen €1.000.
➔ De verkoop is een stijging op de bank, als het volledig contant is betaald (actief), het OR
zal stijgen (passief).
➔ De kosten van aankoop zorgen dat de voorraad daalt (actief), wat zorgt voor een daling
van het OR (passief).
Verrichting 8 De op 2 januari 2020 aangekochte toestellen hebben een gebruiksduur van 5 jaar (60 maanden).
➔ De aankoopkost wordt gespreid en bedraagt €333 per maand (actief).
➔ Het OR daalt (passief).
Verrichting 9 Op 20 januari 2020 plaatst de fitnessclub een advertentie, waarvoor ze cash €200 betalen.
➔ De bank daalt met €200 (actief).
➔ Het OR daalt met hetzelfde bedrag (passief).
Verrichting 10 Op 25 januari 2020 stuurt de fitnessclub haar facturen uit voor januari, van de €5.000 wordt er
€2.000 onmiddellijk betaald.
➔ De bank daalt met €2.000 en we hebben een handelsopbrengst van €3.000 (actief).
➔ Het OR stijgt met €5.000 (passief).
! Alle MVA moeten worden afgeschreven, behalve gronden omdat deze hun waarde behouden.
Kasaanpak (cash basis)
Opbrengsten worden opgenomen bij de ontvangst van cash, en kosten bij de uitgifte ervan.
Zelfstandigen met onbeperkte aansprakelijkheid mogen deze eenvoudigere aanpak gebruiken.
Cash vs. accrual basis
Een volledige boekhouding gebeurt op accrual-basis. De
opbrengsten worden geboekt als de onderneming ze realiseert en
de kosten wanneer de onderneming ze oploopt. Beide worden
dus toegewezen aan de periode waarin de onderneming ze int of
betaalt. Dit weerspiegelt de economische realiteit.
Dit geeft een veel realistischer beeld van de werkelijke winst of
het verlies uit de periode.
, De cash-basis wordt enkel gebruikt in de vereenvoudigde
boekhouding van kleinere verenigingen. De opbrengsten worden
geboekt als de onderneming ze ontvangt en de kosten worden
geboekt als de uitgave plaatsvindt. Winst of verlies is enkel
afhankelijk van de timing van ontvangsten en uitgaven.
De opbrengsten bestaan slechts uit €2.000 lidgeld en nog €2.000
kantine-opbrengsten. De huur is reeds voor 3 maanden betaald en
ook €5.000 van de toestellen zijn al betaald. Het resultaat wordt
gevormd door de timing van de uitgaven.
Verrichting 11 Op 31 januari 2020 verklaart de zaakvoerder een interim-dividend van 1.000. De eigenaars
ontvangen dit bedrag onmiddellijk in cash.
➔ De bank daalt met €1.000 (actief).
➔ Dit gaat van het OR af (passief).
Dividenden worden ook in mindering gebracht van het OR, ook al verschillen deze in aard duidelijk
van de kosten. De rechterzijde van de balans bestaat uit aanspraken van rechtspersonen of
natuurlijke personen op bezittingen van de onderneming. Wanneer een onderneming winst of
verlies maakt vergroot of verkleint dit het OR en ook het eigen vermogen (EV) van de onderneming.
Aandeelhouders krijgen een grotere of kleinere claim ten opzichte van de onderneming, welke
deels terug wordt betaald door de uitkering van dividenden.
In de resultatenrekening wordt eerst het resultaat van de boekhoudperiode getoond, achteraf
gebeurt de resultaatverwerking waarbij het resultaat wordt toegewezen aan het OR of aan de
dividenden.
De resultatenrekening blijft onveranderd. De balans ondergaat een wijziging onder het OR en de
bank daalt ook met het uitgekeerde dividend.
