Masterclass in de School- en Psychologische
psychologie
1.Kindermishandeling en misbruik
Inleidend: wat is het VK = Vertrouwenscentrum Kindermishandeling?
- Gemandateerd dr Vlaamse regering
- Hulpverlening bij kindermishandeling, seksueel misbruik en/of
verwaarlozing
- Multidisciplinair team: medisch, psychologisch/pedagogisch, sociale functie
- Gratis
- Geen juridische instantie > wél advies, ondersteuning bij (vermoeden v)
mishandeling
- Helpt gezinnen en hv om mishandeling bespreekbaar te maken +
passende hv te zoeken
Opdrachten vh VK:
1.1.
Omschrijving van kindermishandeling
Duidelijke omschrijving = moeilijk dr historische en culturele context
- Kindermishandeling = ernstige problemen id relatie tss ouder/opvoeder en
kind
o Ernstig? Historisch en culturele bepaaldheid vd relatie in rekening
brengen
o Pedagogisch probleem
o Gesproken over: kindermishandeling als ‘sociaal construct’
> verwezen nr maatschappij waarin term w gebruikt
- Geen objectieve gegevenheid, wél constructie dr mensen om bepaalde
types v inadequate omgang tss volwassenen en kinderen te benoemen
Elke omschrijving vanuit bepaalde invalshoek (lokale wetgeving, hv,
onderzoeksdoelstellingen, …)
- Juridisch kader: zoeken nr waarheid, gericht op bestraffing vd dader,
belang v bewijsmateriaal, …
- Hulpverleningskader > zie definitie, waardoor zoveel mogelijk
slachtoffers hulp krijgen
- Onderzoekskader: kwantificeren, concrete definities, handelingen, …
1
,2
,Dit OPO hanteert definitie Vlaamse vertrouwenscentra:
- Vroegtijdige hulpverlening
- Belang v kind/slachtoffer op 1ste plaats
- Omvat alle mogelijke vormen v geweld
- Belangrijkste: geen enkele MJ die slachtoffer is mag zich uitgesloten voelen
“Kindermishandeling en -verwaarlozing is iedere situatie waarin kind slachtoffer is v
geweld v fysieke, psychische of seksuele aard, en dit passief of actief.” – P. Adriaenssens
KMH = kind loopt schade op of risico dr gedrag of nalatigheid ve volwassene of
oudere jongere. Gaat niet om ongeluk, maar om situaties waarin kind niet de
zorg, bescherming en veiligheid krijgt waar het recht op heeft. Dit kan de
ontwikkeling ve kind ernstig in gevaar brengen. KMH is altijd schending vd
rechten vh kind.
Criteria
- Bewuste handelingen of nalatigheid
- Gedrag of situatie vaak herhaald of structureel
- Afhankelijkheidsrelatie
- (on)zichtbare schade of risico daartoe
- Ontwikkeling of veiligheid vh kind is (ernstig) in gedrang
Historische verschillen Culturele verschillen
= opvattingen over In sommige landen is kinderen slaat
opvoedings’technieken’ veranderen id bij wet verboden
loop vd jaren
- Kinderen slaan Westerse individualistische
- Seksueel misbruik werd lang opvattingen w in andere culturen niet
niet geloofd aanvaard
1.2. Verschillende vormen van kindermishandeling
- Lichamelijke mishandeling/verwaarlozing
- Emotionele mishandeling/verwaarlozing
- Seksueel geweld
Realiteit: vaak combinaties v vormen
1.2.1. Lichamelijke mishandeling
= “min of meer bewust toebrengen v lichamelijk letsel dr ouders, verwanten of
verzorgers”
Vb. schoppen, slaan, knijpen, bijten, schudden, brand- of snijwonden, …
Specifieke vormen uitleg
(Whiplash) Shaken Infant- Baby of jonge kind > ernstige hersenletsels en
syndroom – beschadigingen tgv hardhandig dr elkaar
schudden
Münchaussen syndrome by - Toebrengen v ziekten en medische
proxy problemen bij kind, veelal dr moeder
Fysiek geweld ≠ ongeval (!!!)
3
, 1.2.2. Verwaarlozing
= “situatie waarbij verzorger ofwel opzettelijk of dr duidelijke onoplettendheid
toelaat dat kind vermijdbaar lijden ondergaat, of er niet in slaagt te voorzien in
essentiële voorwaarden die nodig zijn vr lichamelijke, intellectuele en emotionele
ontwikkeling vh kind” – Polansky
- Lichamelijke verwaarlozing
- Non-organic failure to thrive – psychogene dwerggroei = niet-organische
groeistoornis waarbij kind te laag gewicht heeft of toename gering is
- Medische verwaarlozing
- Emotionele/affectieve verwaarlozing
- Pedagogische verwaarlozing = gebrek aan toezicht dr ouder(s), gebrek aan
structuur en regels id opvoeding, ontzeggen v mogelijkheden tot onderwijs
en cognitieve ontwikkeling
- Morele verwaarlozing = niet of onvoldoende aangeboden om te leren
integreren id maatschappij
1.2.3. Seksueel geweld
= wanneer kinderen/jongeren betrokken w bij activiteiten niet aangepast aan hun
leeftijd, die wel kaderen in behoeftebevrediging ve volwassene/jongere
= id sfeer v emotionele chantage waarbij de ander z’n macht misbruikt
- Slachtoffer lijdt emotioneel en lichamelijk
= volwassenen laten kinderen ongepaste dingen doen, vragen geheimhouding,
scheppen ‘speciale band’ met slachtoffer > kind raakt verstikt en verward, ziet
niet altijd een uitweg
Vormen en gradaties Uitleg
Seksueel misbruik MJ die dr volwassene gedwongen w tot seksueel
contact
Seksueel grensoverschrijdend Seksueel geweld tss MJ
gedrag
Aanranding Gedwongen w tot plegen v seksuele handelingen,
vb. tegen je zin aangeraakt, betast of uitgekleed
w
Verkrachting Seks met penetratie zonder toestemming,
chantage, geweld of onder bedreiging v geweld
Incest Seksueel misbruik tss personen binnen 1 gezin
Loverboys Mensen die MJ onder druk zetten om betaalde
seks te hebben met anderen
Vormen v online seksueel Uitleg
geweld
Sexting Uitwisselen v berichten met (half-)naakte beelden
of boodschappen via telefoon of internet
(!) Geen vorm v seksueel geweld, wat wél?
Verspreiden v beelden of berichten zonder
consent
- Indien pers. naakt op beeld staat, MJ is =
kinderpornografie
4
psychologie
1.Kindermishandeling en misbruik
Inleidend: wat is het VK = Vertrouwenscentrum Kindermishandeling?
- Gemandateerd dr Vlaamse regering
- Hulpverlening bij kindermishandeling, seksueel misbruik en/of
verwaarlozing
- Multidisciplinair team: medisch, psychologisch/pedagogisch, sociale functie
- Gratis
- Geen juridische instantie > wél advies, ondersteuning bij (vermoeden v)
mishandeling
- Helpt gezinnen en hv om mishandeling bespreekbaar te maken +
passende hv te zoeken
Opdrachten vh VK:
1.1.
Omschrijving van kindermishandeling
Duidelijke omschrijving = moeilijk dr historische en culturele context
- Kindermishandeling = ernstige problemen id relatie tss ouder/opvoeder en
kind
o Ernstig? Historisch en culturele bepaaldheid vd relatie in rekening
brengen
o Pedagogisch probleem
o Gesproken over: kindermishandeling als ‘sociaal construct’
> verwezen nr maatschappij waarin term w gebruikt
- Geen objectieve gegevenheid, wél constructie dr mensen om bepaalde
types v inadequate omgang tss volwassenen en kinderen te benoemen
Elke omschrijving vanuit bepaalde invalshoek (lokale wetgeving, hv,
onderzoeksdoelstellingen, …)
- Juridisch kader: zoeken nr waarheid, gericht op bestraffing vd dader,
belang v bewijsmateriaal, …
- Hulpverleningskader > zie definitie, waardoor zoveel mogelijk
slachtoffers hulp krijgen
- Onderzoekskader: kwantificeren, concrete definities, handelingen, …
1
,2
,Dit OPO hanteert definitie Vlaamse vertrouwenscentra:
- Vroegtijdige hulpverlening
- Belang v kind/slachtoffer op 1ste plaats
- Omvat alle mogelijke vormen v geweld
- Belangrijkste: geen enkele MJ die slachtoffer is mag zich uitgesloten voelen
“Kindermishandeling en -verwaarlozing is iedere situatie waarin kind slachtoffer is v
geweld v fysieke, psychische of seksuele aard, en dit passief of actief.” – P. Adriaenssens
KMH = kind loopt schade op of risico dr gedrag of nalatigheid ve volwassene of
oudere jongere. Gaat niet om ongeluk, maar om situaties waarin kind niet de
zorg, bescherming en veiligheid krijgt waar het recht op heeft. Dit kan de
ontwikkeling ve kind ernstig in gevaar brengen. KMH is altijd schending vd
rechten vh kind.
Criteria
- Bewuste handelingen of nalatigheid
- Gedrag of situatie vaak herhaald of structureel
- Afhankelijkheidsrelatie
- (on)zichtbare schade of risico daartoe
- Ontwikkeling of veiligheid vh kind is (ernstig) in gedrang
Historische verschillen Culturele verschillen
= opvattingen over In sommige landen is kinderen slaat
opvoedings’technieken’ veranderen id bij wet verboden
loop vd jaren
- Kinderen slaan Westerse individualistische
- Seksueel misbruik werd lang opvattingen w in andere culturen niet
niet geloofd aanvaard
1.2. Verschillende vormen van kindermishandeling
- Lichamelijke mishandeling/verwaarlozing
- Emotionele mishandeling/verwaarlozing
- Seksueel geweld
Realiteit: vaak combinaties v vormen
1.2.1. Lichamelijke mishandeling
= “min of meer bewust toebrengen v lichamelijk letsel dr ouders, verwanten of
verzorgers”
Vb. schoppen, slaan, knijpen, bijten, schudden, brand- of snijwonden, …
Specifieke vormen uitleg
(Whiplash) Shaken Infant- Baby of jonge kind > ernstige hersenletsels en
syndroom – beschadigingen tgv hardhandig dr elkaar
schudden
Münchaussen syndrome by - Toebrengen v ziekten en medische
proxy problemen bij kind, veelal dr moeder
Fysiek geweld ≠ ongeval (!!!)
3
, 1.2.2. Verwaarlozing
= “situatie waarbij verzorger ofwel opzettelijk of dr duidelijke onoplettendheid
toelaat dat kind vermijdbaar lijden ondergaat, of er niet in slaagt te voorzien in
essentiële voorwaarden die nodig zijn vr lichamelijke, intellectuele en emotionele
ontwikkeling vh kind” – Polansky
- Lichamelijke verwaarlozing
- Non-organic failure to thrive – psychogene dwerggroei = niet-organische
groeistoornis waarbij kind te laag gewicht heeft of toename gering is
- Medische verwaarlozing
- Emotionele/affectieve verwaarlozing
- Pedagogische verwaarlozing = gebrek aan toezicht dr ouder(s), gebrek aan
structuur en regels id opvoeding, ontzeggen v mogelijkheden tot onderwijs
en cognitieve ontwikkeling
- Morele verwaarlozing = niet of onvoldoende aangeboden om te leren
integreren id maatschappij
1.2.3. Seksueel geweld
= wanneer kinderen/jongeren betrokken w bij activiteiten niet aangepast aan hun
leeftijd, die wel kaderen in behoeftebevrediging ve volwassene/jongere
= id sfeer v emotionele chantage waarbij de ander z’n macht misbruikt
- Slachtoffer lijdt emotioneel en lichamelijk
= volwassenen laten kinderen ongepaste dingen doen, vragen geheimhouding,
scheppen ‘speciale band’ met slachtoffer > kind raakt verstikt en verward, ziet
niet altijd een uitweg
Vormen en gradaties Uitleg
Seksueel misbruik MJ die dr volwassene gedwongen w tot seksueel
contact
Seksueel grensoverschrijdend Seksueel geweld tss MJ
gedrag
Aanranding Gedwongen w tot plegen v seksuele handelingen,
vb. tegen je zin aangeraakt, betast of uitgekleed
w
Verkrachting Seks met penetratie zonder toestemming,
chantage, geweld of onder bedreiging v geweld
Incest Seksueel misbruik tss personen binnen 1 gezin
Loverboys Mensen die MJ onder druk zetten om betaalde
seks te hebben met anderen
Vormen v online seksueel Uitleg
geweld
Sexting Uitwisselen v berichten met (half-)naakte beelden
of boodschappen via telefoon of internet
(!) Geen vorm v seksueel geweld, wat wél?
Verspreiden v beelden of berichten zonder
consent
- Indien pers. naakt op beeld staat, MJ is =
kinderpornografie
4
