Communautaire breuklijn
Hfdst 1 Voorgeschiedenis:
1830- • Verfransing werd onder Oostenrijks bewind + Frans bewind bespoedigd
1848 o Vlaamse elites spreken Frans → Nederlands wordt gezien als volkstaal
• Willem 1 wou Nederlands als bestuurstaal MAAR elites wouden dit niet
Effectieve periode 1830-1848:
• Taalvrijheid staat in de Grondwet → iedereen is vrij om te kiezen welke taal hij
spreekt
o In praktijk: Frans wordt als enige officiële taal erkend, Vlaams was dialect
(geen echte taal) + Frans wordt gezien als cultuurtaal DUS kreeg voorrang →
degradatie van Nederlandse literatuur, toneel,… (behoud ervan werd
folklore)
o Gevolg: Brussel (hoofdstad) verfranst → vóór 1830 had Brussel al semi-
hoofdstedelijk karakter (administratief en politiek centrum van VKN)
DAAROM veel ambtenaren, juristen, hogere burgerij, diplomaten, mensen
uit hogere klasse, etc. en zij spreken Frans (Willem 1 slaagde er niet in om
verfransingsgolf in te perken)
▪ Immigratie van Walen en buitenlanders
▪ Brussel = centrum van politieke en financiële beslissingsmacht
• Verzet tegen verfransing door Vlaamse literatoren die Nederlands doen overleven
o Willems (geschiedenis van Nederlands) in Gent, Conscience (Leeuw van
Vlaanderen) en Van Rijswijk (Nederlands in gedichten en liedjes) in
Antwerpen
Zij versterkten de Vlaamse identiteit
o Belangrijk om te weten: meer dan taal doen overleven, doen ze niet
▪ Nederlands heeft weinig prestige: werd gelinkt aan orangistische
sympathieën en daarom werd iedereen die Nl sprak beschouwd als
onbetrouwbaar
▪ Ook op politiek vlak weinig invloed: enkel rijke mannen mochten
stemmen en zij spreken Frans → door kiescijns en
meerderheidsstelsel heeft beweging geen contact met volksmassa
❖ Taal was geen brug naar politieke macht → taal is niet sociaal
aangezien je om te stemmen bent gebonden aan je eigen
rijkdom (ook al kon je Frans, als je arm was, kon je nog steeds
niets bereiken)
❖ Vlaamse beweging was geen aparte partij (naast kath/lib) →
ze had geen eigen partij die invloed kon uitoefenen
o Petitieactie in 1840 om Nederlands naast het Frans te gebruiken in scholen,
administratie en gerecht
▪ Werd gesteund door katholieke kanunnik David
▪ Petitionnementen kregen nodige publiciteit
▪ In provincieraden van Antwerpen en Oost-Vlaanderen haalden
voorstellen van tweetaligheid de meerderheid
1
, ! Vlaamse beweging was gematigd → ze respecteerde Belgische instellingen (werkten
binnen het systeem) en trokken de aandacht met vreedzame middelen (brochures,
geschriften, petities), niet met geweld
Dit maakte ook dat ze niet per se serieus werden genomen
Hfdst 2 Sociale strijd wordt groter in deze periode → niet meer enkel over taal (zoals in hfdst 1)
1848- maar ook over positie v/d Nederlandstaligen in de samenleving (hoe zij gediscrimineerd
1884 worden in verschillende gebieden zoals het gerecht, administratie en justitie)
• Belangrijk om te weten: Nederlands wordt gesproken door lagere klassen → vanaf
1848 wordt kiescijns verlaagd DUS bredere lagen v/d bevolking worden politiek
actief (ook Nederlandstaligen)
o Zij willen cultuurtaal in onderwijs, toneel, etc. (net zoals taalminnaars)
o Op dit moment nog geen sprake van afsplitsing van Vlaanderen → willen
enkel hervormingen in België
Tweetaligheid in Vlaanderen: taalvrijheid om te kiezen welke taal je spreekt
! Zeer gematigde ideologie
• Kleinburgerlijk flamingantisme
o Kleinburgerlijk = beperkt → brug kan nog niet geslagen worden naar niet-
kiezers (staat los v/d arbeidsstrijd)
o Flamingantisme = opkomen voor rechten v/d Nederlandssprekenden
o Executie van Coucke en Goethals: onterecht beschuldigd voor roofmoord in
1860 → proces was volledig in Frans (zij spraken Nederlands): onthoofd in
Charleroi
▪ Proces zorgt voor veel protest → strijd voor meer gelijkheid
▪ Men wil taalproblematiek in justitie aanpakken (zal uiteindelijk ook
eerste belangrijke taalwet worden)
o Partij moet kiezers rekruteren (vooral in Antwerpen en Gent)
o Beweging had vleugels in liberale en katholieke partij → medestanders
zoeken en op die manier probeert beweging meer kiezers mee te krijgen in
hun strijd voor meer gelijkheid
• Regering De Decker (1855) = laatste unionistische regering
o Ziet ongenoegen over statuut v/h Nederlands → stelt grievencommissie op
= rapport over wat er moet veranderen om het eerlijker te maken voor
Nederlandstaligen → verzameling van voorbeelden van discriminatie v/h
Nederlands en Nederlandstaligen in samenleving
• Regering Rogier (1857) = liberale regering
o Doen rapport weg → eentaligheid = efficiënter
o Als men Frans spreekt, worden ze misschien minder conservatief → liberaal
stemmen
o Mislukking van Vlaamse initiatieven: grievencommissie is weg MAAR blijft
belangrijke symbolische stap
o Bolwerk v/d flaminganten = Antwerpen → Meetingpartij
▪ Meetingpartij ontstond uit verzet tegen bouw v/e vesting MAAR
groeide uit tot belangrijke organisatie voor de strijd voor
vernederlandsing (zie instellingen)
❖ Maakt gebruik van pers om campagne te voeren
2
Hfdst 1 Voorgeschiedenis:
1830- • Verfransing werd onder Oostenrijks bewind + Frans bewind bespoedigd
1848 o Vlaamse elites spreken Frans → Nederlands wordt gezien als volkstaal
• Willem 1 wou Nederlands als bestuurstaal MAAR elites wouden dit niet
Effectieve periode 1830-1848:
• Taalvrijheid staat in de Grondwet → iedereen is vrij om te kiezen welke taal hij
spreekt
o In praktijk: Frans wordt als enige officiële taal erkend, Vlaams was dialect
(geen echte taal) + Frans wordt gezien als cultuurtaal DUS kreeg voorrang →
degradatie van Nederlandse literatuur, toneel,… (behoud ervan werd
folklore)
o Gevolg: Brussel (hoofdstad) verfranst → vóór 1830 had Brussel al semi-
hoofdstedelijk karakter (administratief en politiek centrum van VKN)
DAAROM veel ambtenaren, juristen, hogere burgerij, diplomaten, mensen
uit hogere klasse, etc. en zij spreken Frans (Willem 1 slaagde er niet in om
verfransingsgolf in te perken)
▪ Immigratie van Walen en buitenlanders
▪ Brussel = centrum van politieke en financiële beslissingsmacht
• Verzet tegen verfransing door Vlaamse literatoren die Nederlands doen overleven
o Willems (geschiedenis van Nederlands) in Gent, Conscience (Leeuw van
Vlaanderen) en Van Rijswijk (Nederlands in gedichten en liedjes) in
Antwerpen
Zij versterkten de Vlaamse identiteit
o Belangrijk om te weten: meer dan taal doen overleven, doen ze niet
▪ Nederlands heeft weinig prestige: werd gelinkt aan orangistische
sympathieën en daarom werd iedereen die Nl sprak beschouwd als
onbetrouwbaar
▪ Ook op politiek vlak weinig invloed: enkel rijke mannen mochten
stemmen en zij spreken Frans → door kiescijns en
meerderheidsstelsel heeft beweging geen contact met volksmassa
❖ Taal was geen brug naar politieke macht → taal is niet sociaal
aangezien je om te stemmen bent gebonden aan je eigen
rijkdom (ook al kon je Frans, als je arm was, kon je nog steeds
niets bereiken)
❖ Vlaamse beweging was geen aparte partij (naast kath/lib) →
ze had geen eigen partij die invloed kon uitoefenen
o Petitieactie in 1840 om Nederlands naast het Frans te gebruiken in scholen,
administratie en gerecht
▪ Werd gesteund door katholieke kanunnik David
▪ Petitionnementen kregen nodige publiciteit
▪ In provincieraden van Antwerpen en Oost-Vlaanderen haalden
voorstellen van tweetaligheid de meerderheid
1
, ! Vlaamse beweging was gematigd → ze respecteerde Belgische instellingen (werkten
binnen het systeem) en trokken de aandacht met vreedzame middelen (brochures,
geschriften, petities), niet met geweld
Dit maakte ook dat ze niet per se serieus werden genomen
Hfdst 2 Sociale strijd wordt groter in deze periode → niet meer enkel over taal (zoals in hfdst 1)
1848- maar ook over positie v/d Nederlandstaligen in de samenleving (hoe zij gediscrimineerd
1884 worden in verschillende gebieden zoals het gerecht, administratie en justitie)
• Belangrijk om te weten: Nederlands wordt gesproken door lagere klassen → vanaf
1848 wordt kiescijns verlaagd DUS bredere lagen v/d bevolking worden politiek
actief (ook Nederlandstaligen)
o Zij willen cultuurtaal in onderwijs, toneel, etc. (net zoals taalminnaars)
o Op dit moment nog geen sprake van afsplitsing van Vlaanderen → willen
enkel hervormingen in België
Tweetaligheid in Vlaanderen: taalvrijheid om te kiezen welke taal je spreekt
! Zeer gematigde ideologie
• Kleinburgerlijk flamingantisme
o Kleinburgerlijk = beperkt → brug kan nog niet geslagen worden naar niet-
kiezers (staat los v/d arbeidsstrijd)
o Flamingantisme = opkomen voor rechten v/d Nederlandssprekenden
o Executie van Coucke en Goethals: onterecht beschuldigd voor roofmoord in
1860 → proces was volledig in Frans (zij spraken Nederlands): onthoofd in
Charleroi
▪ Proces zorgt voor veel protest → strijd voor meer gelijkheid
▪ Men wil taalproblematiek in justitie aanpakken (zal uiteindelijk ook
eerste belangrijke taalwet worden)
o Partij moet kiezers rekruteren (vooral in Antwerpen en Gent)
o Beweging had vleugels in liberale en katholieke partij → medestanders
zoeken en op die manier probeert beweging meer kiezers mee te krijgen in
hun strijd voor meer gelijkheid
• Regering De Decker (1855) = laatste unionistische regering
o Ziet ongenoegen over statuut v/h Nederlands → stelt grievencommissie op
= rapport over wat er moet veranderen om het eerlijker te maken voor
Nederlandstaligen → verzameling van voorbeelden van discriminatie v/h
Nederlands en Nederlandstaligen in samenleving
• Regering Rogier (1857) = liberale regering
o Doen rapport weg → eentaligheid = efficiënter
o Als men Frans spreekt, worden ze misschien minder conservatief → liberaal
stemmen
o Mislukking van Vlaamse initiatieven: grievencommissie is weg MAAR blijft
belangrijke symbolische stap
o Bolwerk v/d flaminganten = Antwerpen → Meetingpartij
▪ Meetingpartij ontstond uit verzet tegen bouw v/e vesting MAAR
groeide uit tot belangrijke organisatie voor de strijd voor
vernederlandsing (zie instellingen)
❖ Maakt gebruik van pers om campagne te voeren
2
