Samenvatting - MW in mensenrechtenperspectief

Examen november 2024
MW in
mensenrechtenperspectief
0| Inleiding
0.1| Sociaal werk: een mensenrechtenberoep
Mensenrechten vormen een belangrijk fundament van het Sociaal werk

 Zo staat in de globale definitie
 Daarom wordt het een mensenrechtenberoep genoemd

GLOBALE DEFINITIE


Sociaal
werk is
een op
de
praktijk
gebaseer
d beroep
én een
academis
che
Wat zegt die globale definitie precies?

 Waardebasis Sociaal werk
o Sociale rechtvaardigheid
o Mensenrechten
o Collectieve verantwoordelijkheid
o Respect voor diversiteit
 Rechtvaardigheid ≠ Gelijkheid

Bijv. Kinderbijslag; ieder bedrag is hetzelfde (gelijkheid)

MAAR kinderen in armoede hebben het meer nodig (niet
rechtvaardig)

Armoede onderzoekers willen kinderbijslag hervormen. Voor
kinderen die een goede welvaart hebben, krijgen iets minder
bijslag. Kinderen in armoede, krijgen meer




1

,  Niet enkel focus op het individu, maar ook focus op de structuren die
moeten veranderen
Bijv. Onderwijs is niet gelijk voor ieder kind
Veel zeggen dat het de schuld van de ouders is, want onderwijs is
voor iedereen gelijk
MAAR ze hebben het recht van voorwaarde niet meegekregen
 Sociaal werk vraagt actie ondernemen

SOCIAAL WERK IS EEN MENSENRECHTENBEROEP

Wat zijn mensenrechten?

 Voor iedereen
 Iedereen heeft recht op een
menswaardig leven
o Is art. 23 in de grondwet
o Is art. 1 in de OCMW wetgeving
 OCMW heeft 30

Waar vind je mensenrecht in de Belgische
wetgeving

 Art 23
o Het is een verklaring
o Alle landen hebben dit ondertekent
 Ze zijn niet afdwingbaar, maar wel vertaald in de wetgeving
 Na WOII: in 1948 bestonden de mensenrechten

MET WELKE MENSENRECHTEN ZIJN SOCIAAL WERKERS BEZIG ?

 Rechten voor de mensen realiseren
o Voornamelijk sociaal- economische rechten

Veel interesse in de link tussen SW en mensenrechten

24 mei 2018

 Er was een sociaal werk conferentie in Vlaanderen en Brussel
o Een wake up call dat mensenrechten realiseren de kern is van
Sociaal Werk
 Sociaal werkers komen snel in contact met mensenrechten die niet
gerealiseerd worden of juist geschonden worden

Bijv. Asielbezoekers moeten meedraaien om de kost van het asiel te
compenseren

Bijv. mensen die op de vlucht zijn hebben recht op opvang. Dit wordt
vaak niet geboden



2

,WAT BETEKENT EEN MENSENRECHTENPERSPECTIEF OP MW?

 Cliënten/ gezinnen/ buurten/ groepen waarmee het sociaal werk aan
de slag gaat worden gezien als mensen waarvan hun rechten
geschonden worden

 Sociale problemen worden gezien als het schenden van
mensenrechten
Bijv. Armoede is een sociaal probleem = schending van het recht op
een menswaardig inkomen

Wat is de rol van het sociaal werk vanuit een mensenrechtenperspectief?

 Mensenrechten realiseren is een middel om tot een sociaal
rechtvaardige samenleving te komen

0.2| Een benadering van onderuit
Een mensenrechten benadering van onderuit

 Staat centraal in de lessenreeks en het boek

WAT MAAKT HET VERSCHIL MET ANDERE DISCIPLINES DIE OOK NAAR
MENSENRECHTEN TERUGGRIJPEN OM HUN IDENTITEIT TE DEFINIËREN ?

 SW heeft een Bottom-up benadering
o vertrekt vanuit de leefwereld van mensen
o Van onderuit – vanuit de dagdagelijkse confrontatie met
onrechtvaardige situaties

= Constructivistisch

 Andere beroepen (bijv. advocaten) hebben een Top-down benadering
o Formeel
o Legalistisch
o Zij bekijken wat de rechten van de mens zijn via een wettelijk
kader en passen die dan toe

 De constructivistische benadering staat centraal, maar de
legalistische benadering is ook belangrijk
o Als je mensen voor je krijgt moet je weten waar die recht op
hebben

(Zie voorbeeld boek p. 16 – Aanpak klimaatverandering)




3

, (Artikels goed kennen: Progress Lawyers Network | Home en Progress
Lawyers Network — Achtergrond — Sociaal.Net)



WAAROM IS HET BELANGRIJK DAT SOCIAAL WERKERS EN ADVOCATEN GOED
SAMENWERKEN IN COMPLEXE ZAKEN ?

 Advocaten = procedures
o Vullen elkaar aan (juridisch en administratieve zaken die
geregeld moeten worden)

 Samenwerken om realiteit te begrijpen + kennis is complementair:
o Cliënten ondersteund door hulpverleners, vzw’s…
 Helpen stem te laten horen

 Als er procedure en veroordeling komt
o mensen zijn in de toekomst beter beschermd in gelijkaardige
situaties

 Zowel hulpverlening als advocaat gaat juridische procedures volgen

WAT WORDT BEDOELD MET POLITISEREND WERKEN EN HOE KUNNEN SOCIAAL
WERKERS BIJDRAGEN AAN POLITISEREND WERK BINNEN HUN BEROEP ?

Politiserend werk

= ijveren voor structurele verandering

 Kan op verschillende manieren
Hoe?
o Onrechtvaardige situaties bestrijden via procedures (zoals in
het artikel)
o Problemen signaleren
 Dat doen sociaal werkers
o Door artikels schrijven/ opinies
o Door onderzoeksresultaten voorleggen aan
beleidsmakers

0.3| Mensenrechten als sociale constructies
Rechten zijn iets wat we als samenleving

 Geconstrueerd hebben
 Gemaakt hebben
 Samen hebben afgesproken




4